Rekent het voetbal alsnog af met kunstgras?

Als het aan Feyenoord ligt, bant het betaald voetbal morgen het kunstgras uit de eredivisie. Meer dan tien jaar na de primeur van Heracles blijven de synthetische stekels verhitte discussies opleveren.

Beeld anp

Het was in het najaar van 2007. AZ had zojuist met 2-1 verloren van Heracles en de spelers van de Alkmaarse ploeg klaagden na afloop over het kunstgrasveld in Almelo. 'De chip in hun hoofden zit verkeerd', zei Louis van Gaal, destijds trainer van AZ. 'Spelers houden niet van kunstgras. Dat past bij het conservatisme in de voetbalwereld. Heracles heeft een prima mat.'

Van Gaal is een groot pleitbezorger van kunstgras, altijd al geweest. Een gelijke ondergrond zorgt voor een eerlijker spel, is zijn opvatting. Nooit meer een Jurrie Koolhofje dus, de voetballer van PSV wiens inzet smoorde in de modder, terwijl hij zelf al lang en breed het doelpunt aan het vieren was dat geen doelpunt werd. Dergelijke romantiek is besteed aan romantici die geen verantwoordelijkheid dragen, vindt Van Gaal.

Met hem denken zeventien clubs uit het betaald voetbal er inmiddels ook zo over. Dat heeft voor een groot deel te maken met geld. De aanleg van een kunstgrasveld kost ongeveer 0,5 miljoen euro, maar daarna hoeft de club niet meer een paar ton per jaar uit te geven aan onderhoud, zoals bij natuurgras.

17 clubs spelen op kunstgras

Om het kunstgras te bannen uit de eredivisie, zoals Feyenoord graag wil, is een aanpassing nodig van het wedstrijdreglement. Daarover praat morgen de algemene vergadering betaald voetbal. Als een meerderheid van de clubs in het betaald voetbal, dus de eredivisie en de eerste divisie, het met Feyenoord eens is, kan de voetbalbond KNVB het reglement wijzigen.

Met zeventien van de 35betaald-voetbalclubs spelend op kunstgras, lijkt die meerderheid moeilijk haalbaar. In de eredivisie spelen zes van de achttien clubs op kunstgras, in de eerste divisie elf van de zeventien (de tweede teams van Ajax, PSV en FC Twente niet meegeteld).

De KNVB zelf stelt dat het neutraal staat tegenover kunstgras.

Aantrekkingskracht

Is geld een goede reden om zomaar van ondergrond te veranderen? Nee, vindt Feyenoord-directeur Martin van Geel. Hij gaat morgen in de algemene vergadering betaald voetbal pleiten voor afschaffing van het kunstgras in de eredivisie. 'Wij vinden dat als je betaald voetbal speelt, er prioriteiten moeten worden gesteld. Dan nemen die clubs bijvoorbeeld maar een of twee spelers minder onder contract.'

Volgens Van Geel verliest het Nederlandse voetbal zijn aantrekkingskracht door het kunstgras. Spelers van elders zouden wel drie keer nadenken voordat ze in de eredivisie komen voetballen. Toenmalig directeur Mischa Rook van FC Oss beweerde vorig jaar in de Volkskrant juist het tegenovergestelde. 'Vroeger zeiden voetballers tegen een club die op kunstgras speelde: bekijk het maar, ik kom niet bij jullie spelen. Nu zeggen ze tegen clubs met gewoon gras: ik heb geen zin om de hele winter bij jullie op een knollentuin te voetballen.'

Het 'kamp-Van Geel' heeft veel medestanders. Ook de fans willen echt gras. Toen Go Ahead Eagles vorig jaar promoveerde naar de eredivisie en overwoog op kunstgras over te stappen, begonnen aanhangers een crowdfundingsactie die bijna een ton opleverde. Daarmee kon de club uit Deventer veldverwarming aanleggen, waarmee het plan van de baan was. Supporters van De Graafschap ontrolden in 2012 een spandoek voor het stadion van hun club met de tekst: 'Al speelt heel Nederland op rubber, Superboeren horen in de blubber.'

Ook de voetballers prefereren natuurgras. Voetbalvakbond VVCS laat elk seizoen de aanvoerders van alle ploegen in het betaald voetbal punten geven voor de beste grasmat. In een tussenstand van dit jaar staan de zes eredivisieclubs met kunstgras stijf onderaan.

Martin van Geel, technisch directeur van Feyenoord, tijdens het trainingskamp van de ploeg in het Spaanse Marbella in januari, 2014.Beeld anp

Competitievervalsing

Het Algemeen Dagblad hield onlangs een enquête onder trainers, aanvoerders en keepers. Van de 54 ondervraagden waren 29 het eens met de stelling dat kunstgras in de eredivisie tot competitievervalsing leidt, omdat sommige ploegen erop kunnen trainen en andere niet. Dat voetbal op kunstgras een wezenlijk ander spel is dan voetbal op natuurlijk gras, vonden 41 ondervraagden.

Volgens Gertjan Verbeek valt het allemaal mee. Hij vindt dat de kunstgrasdiscussie ridicule vormen aanneemt. 'In mijn tijd als voetballer waren de velden soms bevroren', vertelde hij vorige week in Voetbal International. 'Je lichaam paste zich vanzelf aan de omstandigheden aan.'

Doelman Cees Paauwe zei in 2011: 'Ik heb bij FC Twente gespeeld. Als we een wedstrijd hadden bij Heracles, zochten we van tevoren altijd even een kunstgrasveld op. Die omschakeling was er in een mum van tijd. Ik ga er vanuit dat andere clubs dat ook doen als ze bij ons (Excelsior, red.) op bezoek komen. Dat is professionaliteit.'

Variabelen

Tijden veranderen. In maart besloot de Engelse voetbalbond FA dat clubs met kunstgras vanaf volgend jaar weer mogen meedoen aan het toernooi om de FA Cup. In 1995 had de FA clubs nog verboden om te spelen op kunstgras, nadat clubs als Queens Park Rangers en Luton Town waren overgestapt op een synthetische ondergrond. Het thuisvoordeel zou te groot zou zijn, zei de bond. In maart van dit jaar trokken de bestuurders dat besluit in: de kwaliteit van het kunstgras is inmiddels zo hoog dat dit argument niet meer opgaat.

Het AD berekende vorig jaar dat clubs met kunstgras in het voordeel zijn. Een gemiddelde club in de eredivisie behaalt 61,7 procent van haar punten in thuiswedstrijden, bij kunstgrasclubs is dat aanmerkelijk meer: 69,0 procent. Toch bestrijdt Verbeek dat hij met Heracles profiteerde van de ondergrond in Almelo. Variabelen die het resultaat bepalen zijn er volgens hem altijd: een falende scheidsrechter, een vijandig publiek of gewoon ander materiaal.

'Veel clubs spelen met Derby Star-ballen, maar PSV speelt met Nike en Ajax met Adidas', zei doelman Paauwe. 'Als professional bereid je je voor op dit soort aspecten.' Verbeek: 'In mijn tijd als voetballer moest je naar de Langeleegte of naar de fietsenstalling van RKC. Dat was ook vervelend.'

In 2006 besloot Veendam-speler Gerard Wiekens wedstrijden op kunstgras te boycotten, nadat hij zwaar geblesseerd was geraakt op het veld van Almere. 'Voor mijn gevoel heb ik mijn been gebroken door dat kunstgras', zei hij destijds.

Dit seizoen beëindigde doelman Erik Heijblok zijn carrière, nadat hij was overgestapt van AZ naar Volendam. 'Bij gras zak je met je noppen in de grond en het is veerkrachtiger. Kunstgras is een tapijt op een harde ondergrond, daar sta je veel meer bovenop en dat is slecht voor mijn gewrichten,' aldus de doelman.

Variabelen die het resultaat bepalen zijn er volgens Gertjan Verbeek altijd.Beeld epa

Blessures

Vergroot kunstgras de kans op blessures? Bewegingswetenschapper Coby Vorstenbosch deed er in 2007 onderzoek naar voor haar afstudeerscriptie aan de Universiteit Maastricht. Aan haar onderzoek deden zeventien eerste elftallen en jeugdteams mee van vijf eredivisieclubs en drie clubs uit de eerste divisie. Bij de eerste elftallen was er sprake van minder blessures op kunstgras, hoewel het verschil met natuurgras niet significant was. Bij jeugdspelers was er geen verschil in aantal blessures op kunst- en natuurgras.

Nadat Vorstenbosch haar onderzoek had afgerond, kwam ze tot dezelfde conclusie als Louis van Gaal na de wedstrijd van AZ tegen Heracles. 'Noem het woord kunstgras en iedereen in de voetbalwereld begint te steigeren', zegt ze. 'Het is een ontzettend conservatieve wereld.'

Ze gelooft niet dat het Nederlandse voetbal de aansluiting met Europa verliest door de vele wedstrijden op kunstgras, zoals Ronald Koeman vorig jaar opperde. 'Het is makkelijk om iets de schuld te geven wat buiten je macht ligt. Dan hoef je zelf niet na te denken over wat je fout doet.'

Natuurlijk was het voor Feyenoord niet prettig om dit jaar op de knollentuin van Rijeka te spelen, terwijl het drie dagen later weer naar Cambuur moest. Maar verloor Feyenoord daarom? 'We slaan door', zei Cambuur-trainer Henk de Jong vorige week met een diepe zucht. 'Nu wordt kunstgras genoemd als de reden dat Nederland niet meer meedoet met de Europese top, maar dat deden we tien jaar geleden ook al niet. En toen was er nog geen kunstgras.'

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden