Project Louis: elke ingreep pakt goed uit

Na de 'tricky' keeperswissel die zo goed uitpakte zet bondscoach Van Gaal zijn triomftocht door Brazilië voort. Alles is bedacht, alles is uitgezocht in deze tournee van het inlevingsvermogen.

Beeld Tim Krul stopt zaterdag in de wedstrijd tegen Costa Rica de penalty van Michael Umana en helpt Oranje daarmee naar de halve finale.

Het 'genie' heeft de strijd tegen de 'gek' allang gewonnen. Bondscoach Van Gaal glorieert in Brazilië als Zonnekoning Louis, met ingrepen tijdens het WK die de voetbalwereld versteld doen staan. Zijn laatste act in het epos met zichzelf in de hoofdrol: de doelman wisselen, vóór de strafschoppenserie.


Het is alsof hij alles al weet. Dat is ook zo, min of meer dan. Iedereen bij het Nederlands elftal heeft alles al honderd keer bedacht, alles is uitgezocht, iedereen kent zijn rol. Het WK is een tournee van het inlevingsvermogen, met imagineren als werkwoord van het jaar.


Voorbereid zijn, nadenken over je vak, tot in het kleinste detail. Natuurlijk, het had al een paar keer fout kunnen aflopen, maar dat gebeurde niet en geluk is een belangrijke bondgenoot van de winnaar. En de winnaar heeft gelijk, zelfs als hij geen gelijk heeft.


Nederland is voor de derde keer in de laatste vijf WK's halve finalist, waarmee de doelstelling van de KNVB voor 2014 is bereikt. Dat is niet meer genoeg.


Van Gaal zei het al bij zijn eerste aanstelling in 2000: hij zou twee keer opgaan voor de wereldtitel. Na het fiasco van 2001 ligt hij in 2014 op koers, om de kras op zijn ziel uit te gummen.


Daar is hij dus, bijna een uur na de wedstrijd: Louis van Gaal. Even zijn jasje rechttrekken en zijn oranje stropdas in de plooi leggen. Perschef Kees Jansma lijkt op een cowboy zonder holster, met vermoedelijk een heel pakje kauwgom in zijn mond. Hij hoeft de persconferentie niet te leiden en hangt met zijn elleboog op de tafel. Hij straalt onoverwinnelijkheid uit, de spindoctor in de voetbalfabriek.


De ware winnaar zit aan de andere kant van de tafel. Een Duitser vraagt de bondscoach of de zege op Costa Rica een triomftocht voor hem is, na alle kritiek door de jaren heen. Van Gaal kijkt hem onbegrijpend aan. 'Dat heb ik toch niet nodig.'


Nog nooit heeft hij zo'n fijne groep meegemaakt. Toen hij het WK van 2002 miste, sprak hij in een bittere monoloog tot het volk, rechtstreeks op tv. De voetballers deden niet meer wat hij wilde.


Hoe anders is dat nu? Ze nemen hun verantwoordelijkheid. Zie de ouderen voorbeeldig hun strafschop nemen, als volleerde ouderejaars die jongeren voorlezen in het klasje van leergierigheid: Van Persie, Robben, Sneijder, Kuijt. Huntelaar hoeft geen vonnis meer te voltrekken.


Van Gaal heeft ego's getemd, bijna dan. Dat Robben de groep toesprak voor de verlenging, was goed. 'Daarvoor is hij aanvoerder.' Van Gaal laat het spel op het cruciale moment aan de spelers en vergeet even dat Van Persie aanvoerder is. Robben is reservekapitein, maar hij heeft Van Persie overvleugeld. Wat geeft het? Het zou de ultieme daad zijn voor Van Gaal: Van Persie laten geloven dat hij geen grote leider is, dat hij zijn ontspanning moet hervinden en een doelpunt moet maken in de halve finale, een goal die voorvloeit uit zijn intrinsieke klasse en monomane liefde voor het spel.


Van Gaal dus, Van Genial zoals Bild hem noemde, de krant die hem drie jaar geleden naar huis schreef als coach van Bayern. Zo gaat dat in de sport, de wereld van opportunisme en beeldspraak. Uitgerekend in Salvador, de plaatsnaam die doet denken aan Cruijff, hijsen Duitse koppenmakers hem weer op het schild.


Ja, hij heeft eens zijn broek laten zakken in de kleedkamer, om te laten zien dat hij groot geschapen is. Ja, hij hield rare toespraken op balkons. Ja, hij heeft velen geschoffeerd, maar in Brazilië is hij stoïcijns en toegewijd aan zijn genialiteit, harmonieman pur sang ook. Hij verliet zelfs de Hollandse school van dominantie, om als resultaattrainer terug te keren.


Het WK is Project Louis. Proactief zijn, zoals dat in trainerstaal heet. Doelman Krul wist wat hem te doen stond, Cillessen wist van niets, omdat hij anders teleurgesteld zou zijn. Krul kon zich een toernooi lang richten op dit ene moment van glorie.


Het was toch nog balanceren. Als Krul geen strafschop had gestopt, was Van Gaal een notoire aandachtstrekker geweest. 'Zo werkt dat nu eenmaal', zei Van Gaal. Hij bracht eerst Lens voor de wisselvallige Depay en aanvaller Huntelaar voor verdediger Martins Indi, in een poging de beslissing te forceren vóór de strafschoppen. Vlaar was licht geblesseerd, Van Persie uitgeput, Wijnaldum op. 'Het was tricky.' En de bal moest nog een keer uit het speelveld, om de wissel te plegen. Het lukte net.


Krul is beter in strafschoppen, onder meer door zijn grotere bereik. Van Gaal sorteerde bovendien een psychologisch effect. Als zij een doelman bewaren, moet hij wel een grootheid zijn.


Zo pakte alles goed uit. Systeem, wissels in eerdere duels van Depay, Fer en Huntelaar. Weer overschakelen op aanvallender voetbal en oppermachtig zijn, hoewel een doelpunt uitbleef.


Messi verslaan, luidt de volgende opdracht. En Van Gaal heeft al tegen Leroy Fer gezegd dat hij in de finale fit moet zijn, om een bal in te koppen. Wie weet. Alles kan, in voetbalwonderland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden