Reportage

Praten op fiets is verspeelde adem

Op de tandem is Teun Mulder de 'piloot', achter hem zit de visueel gehandicapte Tristan Bangma. Sterk op de 1 kilometer tijdrit. Hebben ze 'n minuutje voor nodig. 'We rijden harder dan ooit.'

Tandemrenners Tristan Bangma (achter) en zijn piloot Teun Mulder vorig jaar tijdens de WK Paralympisch baanwielrennen in Apeldoorn. Zondag starten ze in Rio.Beeld Mathilde Dusol

Zeventien jaar leeftijdsverschil in één koppel, de paralympische tandem, het lijkt een kloof. Teun Mulder (35) zit kort voor zijn 'topsporterpensioen'; Tristan Bangma is met zijn 18 jaren nog een junior. De grap dat Mulder de ietwat jonge vader van Bangma had kunnen zijn, is veelgemaakt. Vertelt Mulder.

Piloot Mulder zegt in het Paralympische Dorp van Rio, het verbouwde olympisch dorp van een maand eerder, dat stoker Tristan 'heel volwassen' is. Bangma, de visueel gehandicapte neo, zegt dat hij zich 'wel anders gedraagt dan andere 18-jarigen'. 'We behandelen elkaar als even oud. Toch, Teun?' Die moet hard lachen, maar hij kan niet ontkennen dat ze het goed en gezellig met elkaar hebben.

Mulder: 'Hij heeft veel talent en is een heel leuke jongen, met de voetjes aan de grond.'

Gids

Ze zien elkaar heel vaak, trainingskampen van maanden, dagelijkse trainingen eerst in Apeldoorn, later in Alkmaar, grote toernooien met lange aanlopen, zoals hier in Rio. Ze delen de kamer; twee bedden. Praten tot laat. Tandemrijders horen volkomen op elkaar afgestemd te raken.

In het geval van deze paralympische combinatie, specialisten op de 1 kilometer tijdrit, is dat nog sterker. Bangma is ernstig visueel gehandicapt. Hij is nog net niet blind. Hij is geboren met atrofie in de oogzenuw. Hij kan solo lopend de weg vinden, op bekend terrein. Maar thuis in Friesland naar de bakker fietsen, dat is hem niet gegeven. Mulder is zijn baken en gids.

Ze spreken daar met geen woord over. In gehandicaptensport heb je het niet over de handicap. Dat lijkt een stelregel in die ploeg van 126 paralympiërs die Nederland naar Rio heeft afgevaardigd. Ze hebben het over sport, over doelen, over tijden.

Teun Mulder won brons op de Spelen in Londen.Beeld afp

Op de fiets kunnen ze het nergens over hebben. Als de twee weggaan voor hun vier rondjes (van 250 meter) over de wielerbaan, met staande start, dan is elk woord verspeelde adem. Bangma: 'We zeggen tevoren succes, en daarna geen woord meer.'

Mulder: 'Nee ook niet eens een kreet. Je hebt alle energie nodig om op gang te komen. En als je op gang bent, dan ben je buiten adem. Dan moet je het daarna nog 45 seconden volhouden.'

Bangma: 'We hoeven ook niks te zeggen, want we hebben dit zo vaak gedaan de laatste drie jaar. We weten wat we moeten doen. Blind uitvoeren? Ja, inderdaad. Het is routine.'

Ritme

Mulder veroverde vier jaar geleden in Londen olympisch brons op de keirin. Hij, de drievoudig wereldkampioen op de baan (eenmaal keirin, tweemaal 1 km tijdrit), was nog niet klaar met zijn loopbaan en zocht naar wat anders. De bondscoach aangepast wielrennen, Eelke van der Wal, polste hem in 2012 voor een rol als piloot. Hij, de sprintmachine, was gemaakt voor het nummer met de verlengde doortrapper. Het was daarna zoeken naar de juiste stoker. Het werd het broekje uit Friesland, Tristan Bangma.

Die is nog in de groei. Hij trapt niet de wattages van Mulder, een niveau dat hij ooit hoopt te bereiken. Maar kracht is niet alles op de tandem, waarbij twee mannen de ketting aandrijven. Mulder: 'Het belangrijkste is dat je beiden hetzelfde ritme hebt. Als ik alles geef en Tristan kan het ritme niet volgen, dan heb je daar niks aan. Andersom. Als ik stilval en Tristan heeft nog over, dat werkt ook niet. Een beetje verschil in wattage is niet erg. Het gaat erom dat je hetzelfde trapritme hebt.'

Bangma: 'Je moet dezelfde omwentelingen zien aan te houden. Het is echt een samenspel.'

Geluiden

Mulder: 'Het is als een K2 in het kanoën. Of de dubbeltwee in roeien. Je moet samen in een ritme komen.'

Belangrijk is dat de stoker - de man van de kolen op het vuur - stil zit. Als de tandem gaat zwabberen, is hij bijna niet te houden. De korte bochten van het Rio Velodrome zijn ook beproevingen. Mulder heeft het recept: 'De fiets een beetje zijn gang laten gaan.' Niet forceren, want anders gaat hij kraken. Bangma: 'Je hoort soms geluiden, maar je weet niet wat het is.'

Als het dan allemaal niet kraakt, dan zijn ze een geduchte partij voor de favoriete Britten Fachie en Mitchell. Mulder: 'Mijn toptijd solo was 1.00,3. De eerste ronde op de tandem geef je achttiende van een seconde toe op dat schema. Daarna ga je inlopen. We gaan voor de minuut. Of even eronder. Dat zal de winnende tijd zijn in dit toernooi. Dat is sneller dan de recordtijd op zeeniveau: 1.00,6.'

Bangma: 'Alles gaat sneller in de trainingen. We zijn in vorm. We rijden harder dan ooit.'

Tussen de tandemgenoten is deze dag volledige overeenstemming. Goed slapen, goed eten, dan gaat het zondag goed komen. Beiden knikken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden