Postuum Niki Lauda (1949-2019)

Postuum Niki Lauda (1949-2019): Gered uit de vlammen, icoon van de Formule 1

Oostenrijker Niki Lauda stond aan de basis van de huidige Formule 1-grootmacht Mercedes. In zijn actieve tijd genoot hij vooral bekendheid als de coureur die het Italiaanse Ferrari zijn trots teruggaf en zich niet liet afremmen door het verschrikkelijke ongeval van 1976 op de Nürburgring dat hem voorgoed tekende.

Niki Lauda in de pitstraat Beeld Getty Images

 Met Niki Lauda verliest het autoracen een van de kleurrijkste figuren uit de koningsklasse van de sport. Het Oostenrijkse icoon uit de Formule 1 is op 70-jarige leeftijd overleden. Dat maakte de familie dinsdag bekend. Lauda kampte sinds augustus vorig jaar, toen hij een longtransplantatie onderging, al met gezondheidsproblemen.

Non-conformisme liep als een rode draad door zijn leven. Hij groeide op als telg van een gegoede Oostenrijkse ondernemersfamilie. Van een veilig leven in de voetsporen van zijn ouders moest hij alleen niets weten. Hij wilde racen. Tot ergernis van vooral zijn grootvader, die vond dat een Lauda op de economiepagina’s hoorde te staan en niet in het sportkatern.

Dus moest Lauda het in zijn eentje doen. Met leningen gedekt door levensverzekeringen en flink wat bluf praatte hij zich binnen bij teams. Daarna maakte hij al snel indruk met zijn snelheid. In tegenstelling tot zijn grillige, temperamentvolle karakter was zijn rijstijl vloeiend en berekenend.

In 1971 debuteerde hij in de Formule 1, toen de raceklasse nog levensgevaarlijk was. Een paar maanden voor zijn debuut was zijn landgenoot Jochen Rindt de eerste postume wereldkampioen geworden vanwege een fatale crash tijdens de vrije training op Monza. Zijn eerste jaren in de raceklasse verliepen moeizaam. Hij had bij matige teams niet de auto’s om uit te blinken.

Tot topteam Ferrari in 1974 het roer omgooide en het aandurfde met de jonge, beloftevolle Lauda. In zijn eerste seizoen in Italiaanse dienst won hij twee races. Een jaar later werd hij wereldkampioen. Het was de de eerste wereldtitel in ruim tien jaar voor Ferrari. Lauda won nog twee wereldtitels, in 1977 en 1984. Tussendoor was hij tijdelijk gestopt, omdat hij in 1979 naar eigen zeggen klaar was met ‘rondjes rijden’.

Niki Lauda als jonge coureur Beeld BSR Agency

Door zijn wereldtitels staat hij te boek als een van de grootste coureurs aller tijden: slechts vijf mannen wonnen meer kampioenschappen. Maar het bekendst werd hij door de crash op de Nürburgring in 1976, die hem voor het leven tekende. In de tweede ronde van de GP van Duitsland ging het voor Lauda al mis. Hij verloor de controle over zijn Ferrari in een snelle bocht en knalde tegen de muur, waarna zijn auto meteen vlam vatte.

Een minuut lang hadden de vlammen vrij spel op zijn gezicht, voordat hij door collega-coureurs uit zijn brandende Ferrari werd getild. In het ziekenhuis bleken zijn longen verbrand. Zijn bloed was vergiftigd door het inademen van hete, giftige dampen en hij raakte in een coma. De priester schoof al aan bij zijn ziekenhuisbed voor de laatste sacramenten.

Niki Lauda in de zijn leven tekenende crash van 1976 op de Nürburgring

Maar Lauda ontwaakte en zat zes weken later alweer in zijn Ferrari, nadat er huid van zijn linkerbeen op zijn voorhoofd was geplakt en vacuümpompen zijn beschadigde longen leeg hadden gezogen. Hij wilde zo min mogelijk races missen, omdat zijn grote rivaal James Hunt op hem was uitgelopen. Het werd in 2013 uitgelicht in Hollywoodfilm Rush, die Lauda weer net zo beroemd maakte als in zijn hoogtijdagen.

Zijn gehavende gezicht en grotendeels weggebrande rechteroor liet hij nooit reconstrueren. Aan de dingen die gebeurd zijn, moet je niet te veel tijd besteden, zei hij in 2016 in een interview met deze krant, veertig jaar na zijn crash. Om zijn littekens toch enigszins te bedekken droeg hij sinds zijn crash een rood petje, dat hij voor grof geld liet sponsoren. In de geest van zijn familie is hij naast coureur ook altijd zakenman geweest.

Niki Lauda met zijn grote rivaal James Hunt

Al tijdens zijn raceloopbaan richtte hij zijn eigen luchtvaartmaatschappij op: Lauda Air. Naast racen was luchtvaart zijn grote passie. Geregeld kroop hij zelf achter de stuurknuppel van zijn vliegtuigen. Vliegen bezorgde hem ook zijn grootste trauma: de crash van Lauda Air vlucht 004 in Thailand in 1991, waarbij 223 doden vielen.

Toen hij hoorde van de crash vertrok hij meteen naar Thailand. Hij speurde hoogstpersoonlijk in de jungle tussen de brokstukken naar de oorzaak, woonde de begrafenissen bij van de 23 slachtoffers die niet geïdentificeerd konden worden en ging de strijd aan met Boeing over de verantwoordelijkheid van de crash. Hij wilde dat de vliegtuigbouwer publiekelijk toegaf dat technisch falen de oorzaak was.

Dat gebeurde pas na een radicaal voorstel van Lauda. Hij stelde Boeing voor of hij in het echt mocht bewijzen dat het vliegtuig niet deugde, nadat het hem hij in vijftien vluchtsimulaties niet was gelukt de crash te voorkomen. Het was typerend voor de onverzettelijkheid van de Oostenrijker.

In de Formule 1 was hij na zijn laatste race in 1985 in allerlei rollen actief. Hij was adviseur bij Ferrari, twee jaar teambaas bij Jaguar en maakte naam als ongezouten analyticus bij het Duitse RTL. Sinds 2013 was Lauda topman bij Mercedes. Hij stond aan de basis van een van de succesvolste F1-teams ooit, verleidde topcoureur Lewis Hamilton naar het team te komen en volgde elke race vanuit de garage naast teambaas Toto Wolff. De laatste race waarbij Lauda fysiek aanwezig was, was de GP van Engeland in juli vorig jaar. Daarna werd hij ziek en begin augustus moest hij in allerijl een longtransplantatie ondergaan. Tijdens de revalidatie kreeg hij te maken met veel terugslagen. Zijn gezondheid bleef zwak, hoewel er nog werd gespeculeerd dat Lauda twee weken geleden in Spanje terug zou keren in de paddock.

Afgelopen week werd de oud-coureur wederom opgenomen in het ziekenhuis, nu met nierproblemen. Het bleek de druppel voor zijn broze lijf. Zijn laatste race won hij in 1985 op Zandvoort. Volgend jaar keert de raceklasse terug op het duinencircuit. Maar dan zonder de man die de Formule 1 decennia kleur gaf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden