Politieke moord in Kalmukkië

Soms zeggen lezers dat ze FIDE-president Iljoemzjinov zo'n leuke man vinden. Een excentrieke oom Dagobert die miljoenen uitdeelt alsof het pepermuntjes zijn en een land bestuurt met de uit een kinderliedje weggelopen naam Kalmukkië....

GERT LIGTERINK

In de Amerikaanse krant The Boston Globe stond deze week een leerzaam artikel voor hen die denken dat Kalmukkië een land met huisjes van suikergoed is. Larisa Joedina, een journaliste van de enige oppositiekrant in de Russische deelrepubliek heeft haar kritische benadering van Iljoemzjinov en zijn vazallen met de dood moeten bekopen. Op 10 juni ging Joedina in op een telefonisch aanbod om voor het Kalmukse regime belastende documenten in ontvangst te nemen. Een paar uur later werd haar lichaam met ingeslagen schedel gevonden.

Joedina stond vanwege haar artikelen over corruptie en verkiezingsfraude in Kalmukkië hoog op Iljoemzjinovs zwarte lijst. Haar krant was door hem verboden en werd de laatste tijd in een buurrepubliek gedrukt. Een van haar uitspraken was: 'Wij vertellen wat er gebeurt en dat bevalt hen niet. Maar ze doden ons tenminste nog niet.' De centrale Russische regering neemt de zaak hoog op en spreekt van een 'politieke moord'. Een onderzoeksteam uit Moskou heeft drie arrestaties verricht.

Iljoemzjinov reageerde op de commotie zoals hij dat altijd doet. Hij leidde de aandacht af door met spectaculair nieuws te komen. Afgelopen zondag gaf hij een televisieinterview waarin hij aankondigde dat hij over twee jaar kandidaat zal zijn voor het Russische presidentschap. Misschien sluit hij zich aan bij een bestaande partij, misschien richt hij een nieuwe partij op die zich zou moeten richten op de regio's en de Russische jeugd.

Nu we weer weten door wie de schaakwereld wordt bestuurd, kunnen we ons richten op vrolijker zaken. De Chess Classic in Frankfurt bijvoorbeeld, het sterkste rapidtoernooi van het jaar waarin Karpov en Kasparov weer eens tegen elkaar zouden uitkomen. Helaas, dat is niet doorgegaan. Beiden hadden toegezegd maar Karpov bedankte voor de eer toen hij vernam dat Kasparov ook zou meedoen. Natuurlijk zullen de twee kampioenen ooit wel weer eens tegen elkaar spelen. Maar het zal pas in de volgende eeuw gebeuren als hun wereldtitels lang en breed verbleekt zijn.

Hoewel de teleurstelling in Frankfurt groot was, bleef een aardig veld over. Kasparov, Anand, Kramnik en Ivantsjoek, de vervanger van Karpov. Bovendien werden de organisatoren op hun wenken bediend door Kasparov die voor het eerst in zijn leven een toernooi begon met twee nederlagen. Karpov was vergeten. Met de kop 'Afgang voor Kasparov' konden de kranten ook goed uit de voeten.

Kramnik - Kasparov

Frankfurt 1998

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 g7-g6 3. Pb1-c3 d7-d5 4. Pg1-f3 Lf8-g7 5. Lc1-f4 0-0 6. Ta1-c1 d5xc4 7. e2-e4 b7-b5 8. Pc3xb5 Pf6xe4 9. Lf4xc7 Dd8-d7 10. Lf1xc4 Pb8-c6

Een ingewikkelde openingsvariant, ontwikkeld door Hongaarse schakers als Adorjan en Leko. Zwarts laatste zet is nieuw. Tot nu toe speelde men eerst 10 . . . a6 11. Pa3 en pas daarna 11 . . . Pc6.

11. d4-d5 Pc6-b4 12. Lc7-e5 Lg7-h6 13. 0-0

Geen moeilijke beslissing. De Grünfeld-loper is in het middenspel net zo waardevol als een toren.

13 . . . Lc8-a6 14. Pb5-c7 Lh6xc1 15. Dd1xc1 Pb4-d3

Zwarts zetten zijn minder opgelegd dan die van wit. Ook 15 . . . Lxc4 16. Dxc4 Pd6 17. Lxd6 Dxd6 (18. Pb5 Db6 19. Dxb4 a6) was het overwegen waard.

16. Lc4xd3 La6xd3 17. Tf1-d1 Ld3-e2 18. Td1-e1 Le2xf3 19. g2xf3 Pe4-d6 20. Pc7xa8 Tf8xa8 21. Dc1-c6 Dd7-d8

Vooral dankzij het bezit van veld f5 heeft zwart enige compensatie voor de pion.

22. Dc6-a4 Pd6-f5 23. Da4-e4 Ta8-c8 24. Le5-c3 h7-h5 25. De4-e5 Kg8-h7 26. Te1-d1 Tc8-c4 27. Kg1-f1 Tc4-c8 28. a2-a4 Dd8-d7 29. a4-a5 a7-a6 30. Td1-e1 Tc8-d8 31. Te1-d1 f7-f6

Moeilijk te begrijpen dat zwart vrijwillig zijn koningsstelling verzwakt. Na andere zetten kan wit nauwelijks verderkomen.

32. De5-e4 Dd7-b5+ 33. Kf1-g2 e7-e5 34. f3-f4

Zie diagram 1

Nu heeft wit aanknopingspunten. Na 34 . . . exf4 35. Lxf6 heeft wit sterke aanval.

34 . . . Pf5-h4+ 35. Kg2-h1 Db5-b3 36. Td1-e1 Db3xd5

In een verslag op het Internet las ik dat Kasparov hier de beslissende fout maakte. Het resterende eindspel is waarschijnlijk inderdaad verloren maar wat kon zwart anders doen? Op slag verliezend is 36 . . . Txd5 37. fxe5 waarna het paard op h4 hangt.

37. De4xd5 Td8xd5 38. f4xe5 f6xe5 39. Te1xe5 Td5-d7 40. f2-f4 Kh7-g8 41. Te5-e3 Td7-d1+ 42. Te3-e1 Td1-d5 43. Te1-b1 Kg8-f7 44. b2-b4 Ph4-f5 45. b4-b5! a6xb5 46. a5-a6 Pf5-e7 47. a6-a7 Td5-d8 48. Tb1xb5 Td8-a8 49. Lc3-d4 Pe7-c6 50. Ld4-e3 Kf7-e6 51. Tb5-b7 Ke6-d6 52. Kh1-g2

Zwart geeft op.

Kasparov leed zijn tweede nederlaag in een modevariant van het Siciliaans die hij bijzonder goed kent. Zijn minstens zo goed onderlegde tegenstander kwam als eerste met een nieuwtje.

Anand - Kasparov

Frankfurt 1998

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 a7-a6 6. Lc1-e3 Pf6-g4 7. Le3-g5 h7-h6 8. Lg5-h4 g7-g5 9. Lh4-g3 Lf8-g7 10. Lf1-e2 h6-h5 11. Le2xg4 Lc8xg4 12. f2-f3 Lg4-d7 13. Lg3-f2 Pb8-c6 14. Dd1-d2 Pc6-e5 15. b2-b3

In een eerdere onderlinge snelschaakpartij rokeerde Anand kort. Nu houdt hij de mogelijkheid open om zijn koning op de damevleugel te huisvesten.

15 . . . e7-e6 16. Pd4-e2 Ta8-c8 17. Lf2-d4 b7-b5 18. Pc3-d1 Th8-g8

Een rare zet maar ik zou niet gemakkelijk een betere kunnen bedenken. Zwart zou het veel gemakkelijker hebben als wits koning op g1 stond.

19. Pd1-e3 a6-a5 20. 0-0-0 a5-a4 21. Kc1-b1 a4xb3 22. c2xb3 Tc8-a8 23. Ld4-c3 Ta8-a6 24. Pe3-c2

Zie diagram 2

Terwijl zwart de ene actieve zet na de andere deed, beperkte Anand zich tot stille, ingehouden manoeuvres. Die betalen zich nu uit. Wits paarden zijn op weg naar de velden b4 en d4 waar zij de stelling geheel onder controle zullen hebben.

24 . . . Lg7-f8 25. Pc2-b4 Ta6-a8 26. Pe2-d4 Lf8-e7 27. Th1-e1

Heel langzaam bereidt hij g2-g3, gevolgd door f3-f4 voor. Als die zetten komen, zal zwarts stelling ineenstorten.

27 . . . Dd8-c8 28. Lc3-b2 Dc8-b7 29. Pd4-c2 f7-f6

Net als in de partij tegen Kramnik verzwakt Kasparov eigenhandig de verdediging rond zijn koning. Hij zou de f-pion moeten vastlijmen.

30. Pc2-d4 h5-h4 31. g2-g3 g5-g4 32. f3-f4 Pe5-f3 33. Pd4xf3 g4xf3 34. f4-f5!

Zie diagram 3

De beslissende opening van lijnen. Na 34 . . . exf5 35. Pd5 heeft zwart geen verdediging.

34 . . . h4xg3 35. h2xg3 Tg8xg3 36. Dd2-h2 Tg3-g5 37. Lb2-c1 Tg5-g7 38. Dh2-h5+ Tg7-f7 39. Dh5xf3 . . .

Zwart gaf op. Te vroeg misschien maar op de klok had hij slechts twee minuten tegen Anand twaalf. Helemaal duidelijk is de slotstelling niet. Na 39 . . . exf5 40. Pd5 fxe4 41. Dxe4 Lc6 42. Lf4 Lxd5 43. Txd5 Da6 kan zwart nog vechten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden