Politiek en economie spelen belangrijke rol in debat over kunstgras

In het debat over kunstgras worden verschillende normen gehanteerd. Zo wordt het moeilijk om vast te stellen hoe groot de risico's zijn.

Een kunstgrasveld op het trainingscomplex van Ajax. De voetbalclub laat vier kunstgrasvelden met rubberkorrels vervangen. Beeld anp

Wat is er mis met de rubberkorrels op kunstgrasvelden?

In het nationale debat over de veiligheid van kunstgras staan de producenten van rubberkorrels samen met de bandenbranche lijnrecht tegenover toxicologen. De wetenschappers vinden dat rubbergranulaat thuishoort in de strengste chemische categorie, omdat veel kinderen er een paar keer week mee in aanraking komen. De rubberbranche wijst erop dat de korrels niet voor niets in een lichtere categorie zijn ingedeeld en er geen risico's voor de gezondheid zijn vastgesteld.

Wie bepaalt onder welke norm rubberkorrels vallen?

De normen zijn vastgelegd in de Europese regelgeving. In de discussie over de veiligheid van kunstgras zijn twee normen de moeite waard: die voor mengsels en die voor consumentenvoorwerpen.

Tot de mengsels behoren onder meer verf en oliën. Consumentenvoorwerpen zijn bijvoorbeeld golfclubs, looprekken en horlogebandjes. Deze vallen onder strengere normen als er PAK's, kankerverwekkende stoffen, in zitten. Een voorwerp mag 1 milligram per kilo aan PAK's bevatten en die grenswaarde is zelfs 0,5 als het voor kinderen is bestemd. Mengsels worden veel minder streng beoordeeld en mogen van achttien PAK's samen 1.000 milligram per kilo bevatten.

Rubbergranulaat is volgens de Europese regels een mengsel. De EU ziet een voorwerp als een object 'dat tijdens de productie een speciale vorm, oppervlak of patroon krijgt waardoor zijn functie in hogere mate wordt bepaald dan door de chemische samenstelling.' Daarom wordt een krijtje beschouwd als een mengsel: niet de vorm of het ontwerp bepalen of het krijtje zijn werk doet, maar het materiaal waaruit het krijtje bestaat.

'We kunnen die kinderen toch nooit meer op dit gras laten spelen?'

Uit eerste onderzoek is gebleken dat concentraties kankerverwekkende stoffen zijn aangetroffen in kunstgraskorrels. Bij veel amateurclubs slaat de twijfel toe. 'Wij zijn niet alleen hoofdelijk, maar ook moreel aansprakelijk.' (+)

Wat vindt de Nederlandse regering van de norm?

Nederland had er aanvankelijk geen probleem mee dat de rubberkorrels in de mengselcategorie waren ingedeeld. Maar in december 2015, kort voordat de nieuwe Europese wetgeving voor chemische stoffen in werking trad, vroeg het ministerie van VWS zich af of rubbergranulaat toch niet onder strengere regels moest vallen. Een maand later liet Nederland dat voorzichtige protest alweer varen: de rubberkorrels weken toch te sterk af van andere voorbeelden van consumentenvoorwerpen.

Bij die ommezwaai speelden ook politieke en economische belangen een rol: Nederland wilde met al zijn kunstgrasvelden toch niet afwijken van de Europese regels, omdat dit de import en export van rubberkorrels zou belemmeren. Dit schreef minister Schippers van VWS onlangs aan de Tweede Kamerleden die haar na een Zembla-uitzending over kunstgras in september van dit jaar om opheldering hadden gevraagd.

Welke onderzoeken naar kunstgras lopen er momenteel?

Het Europese Agentschap voor Chemicaliën zoekt in opdracht van de Europese Commissie uit of rubbergranulaat de gezondheid in gevaar kan brengen. In Nederland doet het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu dit. Behalve het nemen van zeshonderd monsters - zes per bezochte club - wil het ook aantonen welke effecten de korrels hebben als je ze doorslikt, de damp ervan inademt en ze met de (open) huid in aanraking komen.

Daarnaast heeft de rubberbandenbranche metingen gedaan bij de clubs die vrijwillig hun velden lieten testen. Voor zover bekend hebben nog eens dertig tot veertig clubs en gemeenten eigenhandig een analyse van hun kunstgrasvelden besteld. Zij willen sneller duidelijkheid dan het RIVM kan geven. Dat hoopt voor de Kerst de eerste resultaten te hebben.

Waarom slaat iedereen nu pas aan het onderzoeken?

Zowat iedereen is het erover eens dat de onderzoeken jaren geleden al hadden moeten plaatsvinden, voordat het kunstgras zich in hoog tempo wortelde in het Nederlandse voetbal. Die opmars ging wel gepaard met vragen. Maar er was vooral discussie of kunstgras niet tot een ander soort voetbal zou leiden en je er sneller op geblesseerd raakt.

De gezondheidsrisico's zijn slechts in beperkte mate onderzocht. In 2006 deden zeven volwassen spelers van een voetbalclub uit Malden mee aan een serie tests, die geen verhoogde gezondheidsrisico's aan het licht bracht. Het RIVM zegt dat onderzoek nooit als representatief te hebben beschouwd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden