Klaas-Jan Huntelaar heeft met een hakbal achter het standbeen de openingstreffer gemaakt. PEC-keeper Diederik Boer baalt.
Klaas-Jan Huntelaar heeft met een hakbal achter het standbeen de openingstreffer gemaakt. PEC-keeper Diederik Boer baalt. © Guus Dubbelman / de Volkskrant

Ploeterend Ajax mist zekerheden

Ajax experimenteert erop los, tot nu toe met weinig succes. Tegen clubs als PEC Zwolle kan dat straffeloos. 'Het was 20 minuten leuk', zei trainer Keizer.

Ajax is voorlopig een experimentele, nationale voetbalspeeltuin. Zo van: kijken hoe hoog de schommel kan reiken zonder uit het stoeltje te vallen. Zo van: we hebben twee goede spitsen en onze huisstijl is 4-3-3. Laten we dat combineren tot een soort 4-2-4. Moet kunnen in de eredivisie.

Ja, dat moet kunnen, thuis tegen PEC Zwolle (3-0) bijvoorbeeld, omdat Ajax meer kwaliteit heeft, omdat Zwolle maar half gelooft in succes en niet zuiver en besluitvaardig genoeg is bij het oversteken van het niemandsland. 'Het was 20 minuten leuk', oordeelt trainer Marcel Keizer van Ajax. 'We hebben weer een week om te trainen en te verbeteren.' De 2-0 en 3-0 vallen na het herstellen van het evenwicht.

Vooralsnog hangt rond de club een waas van ongeluk, van ongemakkelijke gevoelens

Ajax zwemt in de tijd om zich te verbeteren, maar vooralsnog hangt rond de club een waas van ongeluk, van ongemakkelijke gevoelens. Het seizoen tot nu ging van de vreselijke gebeurtenissen met Nouri, via het ondoorzichtige aankoopbeleid tot de uitschakeling in Europa door eerst Nice en later Rosenborg. Verdriet en radeloosheid borrelen onder de oppervlakte van uitgestreken gezichten.

En de sportieve trots is aangetast, door de afgang tegen de Noren vooral. Het gezelschap van jonge spelers hunkert naar uitdagingen. Het gezelschap had, bij wijze van spreken, door de spelonken van de disco willen dolen, lonkend naar de mooiste meisjes, maar bezoekt in plaats daarvan de limonadesoos. Om twaalf uur naar huis, voor het spannend wordt.

Brede selectie

Geen Europees voetbal het verdere seizoen, terwijl de club nog maar drie maanden geleden de terugkeer bij de Europese top aankondigde met de finale van de Europa League. Alleen de titel is een serieuze prijs. Maar ja, het is nog zo vroeg in het seizoen. De selectie is breed, en dan is het telkens een week wachten op wedstrijdjes die Ajax normaliter in bijna elk systeem wint. PEC-thuis. Dan ADO-uit, terwijl Feyenoord deze week Manchester City ontvangt en Vitesse Lazio Roma.

Dus dan is het experiment dichtbij, al is het uit verveling. Het is in een korte periode tegen Rosenborg en VVV goed gegaan met Huntelaar en Dolberg samen, want de verleiding is groot: je hebt twee goede spitsen, dus stel je ze allebei op, maar je laat ook de aanvallers op de vleugels staan, want dat is nu eenmaal de huisstijl. Dat moest dus een keer vanaf de aftrap gebeuren. Zaterdag dus, en het leverde een snelle treffer op, een schitterend staaltje van Huntelaar, achter het standbeen langs.

In grotere wedstrijden zal Keizer moeten kiezen tussen Dolberg en Huntelaar

Dolberg deed echter alleen op papier mee, min of meer dan. Hij is niet in vorm en moet nu ook nog wat anders doen, als veredelde middenvelder. Hij is geen versterking voor de spits, en hij is geen extra middenvelder. Tel uit het verlies. Dus is routinier Huntelaar de winnaar van de avond, want hij scoort later nog een keer, op aangeven van Frenkie de Jong. In grotere wedstrijden zal Keizer moeten kiezen tussen Dolberg en Huntelaar. Zo is het opstellen van beiden ook een wat misplaatst staaltje van superioriteitsvertoon.

Helemaal geen experiment zou zeker zo mooi kunnen zijn: gewoon voetballen met een logisch elftal, met een plaats voor de zaterdag ingevallen Frenkie de Jong bijvoorbeeld op het middenveld. Een kunstenaar met inzicht, flair en organisatievermogen. Van de Beek, De Jong en Ziyech, dat klinkt als een mooi, succesvol, evenwichtig middenveld.

Tekst gaat verder onder de foto.

Huntelaar en Dolberg wachten met smart op strakke ballen van de zijkant, maar die komen bijna nooit

En dan die aanvallers op de vleugels. Huntelaar en Dolberg wachten dus met smart op strakke ballen van de zijkant, maar die komen bijna nooit, want Younes trekt telkens naar binnen om de bal van links met rechts voor te zetten of zelf te schieten. Neres opereert precies andersom, vanaf rechts. Een rechtspoot op rechts en een linkspoot op links, iets van vroeger zeg maar, dat kan blijkbaar niet meer. 'Nee, dat kan niet met Younes en Neres', oordeelt Keizer. Met Kluivert op rechts kan dat wel, maar die is net terug van een blessure en valt in.

Het zou nog kunnen als de vleugelverdedigers goede voorzetten leverden. Veltman doet dat sowieso niet en Dijks kan oneindig vaak opstomen, maar heeft geen voorzet. Althans, die heeft wel een voorzet, maar het is nu al zo vaak misgegaan, dat hij het niet eens meer probeert.

Was het toeval dat Ajax zich loswrikte uit een uur lang matig spel, waarin Zwolle verzuimde meer te bewerkstelligen dan het deed, toen het evenwicht was hersteld? De Jong voor Dolberg, Kluivert voor Neres. Eerst kreeg Kluivert al een strafschop, gemist door Ziyech. Even later liet hij Ziyech scoren, waarna De Jong van rechts ook nog eens Huntelaar bediende. Voorzet met rechts, gewoon, meteen gegeven, zonder te hoeven nadenken over het goede en slechte been, zonder de tegenstander de kans te bieden op herstel.