Interview Pieter van den Hoogenband

Pieter van den Hoogenband is klaar voor eerste klus als chef de mission

Pieter van den Hoogenband heeft donderdag alle tijd om de groeten te doen vanuit Minsk, vanaf vrijdag de gaststad van de tweede ­Europese Spelen. ‘Alles onder controle hier’, appt de chef de mission van de Nederlandse ploeg die uit 88 sporters bestaat. Hij is er al een week, want als eindverantwoordelijke weet VdH dat bij grote sportuitzendingen alles draait om de voorbereiding.

Pieter van den Hoogenband, chef de mission van TeamNL, praat aanwezige pers bij over de Nederlandse afvaardiging naar de tweede editie van de Europese Spelen in Minsk. Namens Nederland nemen 88 sporters deel aan de Spelen. Beeld ANP

De relatief jonge chef (41) heeft ter preparatie het boek Presteren van Maarten Westermann over Maurits Hendriks gelezen. Hendriks beschreef, na zekere aarzeling, ook alle problemen die hij als chef de mission in 2016 in Rio tegenkwam. ‘Het boek werd me door een vriend in de handen gedrukt. Ik heb het in één ruk uitgelezen. Daar staan heel mooie dingen in, de denkprocessen worden erin weergegeven.’

Het gaat mede over de sabotage die onderbetaalde dan wel belazerde bouwvakkers pleegden op het olympisch dorp van Rio de Janeiro. De Nederlandse flat was een complete warboel, feitelijk onbewoonbaar. ‘Het boek laat zien wat er daar werd aangetroffen en wat er vervolgens achter de schermen is verricht.

‘Wat ik mooi vond was dat sporters als Naomi van As de boel begonnen schoon te maken. Het is wisselwerking als zoiets gebeurt. Daarin moet je samen optrekken. En zo kun dus ook bepaalde zaken die effetjes minder goed lopen met zijn allen op de rit krijgen. Het was presteren onder alle omstandigheden. Incasseren. Ook dat is mentale voorbereiding.’

Er staat meer in het boek over Hendriks, een man die ladingen kritiek over zich heen kreeg bij de Olympische Spelen van Rio. Bijvoorbeeld over diens zwaarwegende beslissing daar in Brazilië om turner Yuri van Gelder, finalist in de ringenfinale, wegens wangedrag voortijdig naar huis te sturen. Het land schudde op de grondvesten, tot de rechtbank van Arnhem aan toe. Chef de mission was opeens niet zomaar een erebaantje, het was een soort ministerschap dat door een populistisch parlement ter discussie werd gesteld.

Flow

Hoe zou Van den Hoogenband, volgend jaar in Tokio de volgende chef van de Nederlandse olympische ploeg, zoiets aanpakken, zo wordt hem vorige week op Nationaal Sportcentrum Papendal voorgelegd. De oud-zwemkampioen, driemaal olympisch goud op 100 en 200 meter vrije slag, zegt dat zoiets hem niet zou overvallen. ‘Want ik denk, net als in mijn zwemtijd, altijd in scenario’s. Ik heb me voorbereid door over bepaalde onderwerpen na te denken. Omdat onze ploeg het verdient dat de chef daar al een keer over heeft nagedacht en zich heeft voorbereid. Want anders kom je als ploeg of als olympiër nooit in de flow terecht.’

Harde beslissingen, zoals een dwarse gymnast wegsturen, ze horen erbij. ‘Nee’, zegt hij, daar ziet hij, Meneer Goedlachs, niet tegenop.

Van den Hoogenband kwam op de gewilde post van chef de mission terecht, omdat Hendriks, de technisch directeur van het Nederlands olympisch comité (NOCNSF) na zijn gezichtsverlies van 2016 die plek niet meer kon bezetten. Gedroomde opvolger Jeroen Bijl, de chef van de Winterspelen van vorig jaar, vertrok en zo kwam een externe huurling in beeld: Pieter van den Hoogenband.

Na wat gekrakeel over zijn beloning (een half Balkenende-salaris tenslotte) werd hij vorig jaar november aangesteld. Er werd, met licht valse toon, gemonkeld over die amateur van buiten, omdat sinds 2008 de functies van technisch directeur en chef de mission waren gekoppeld. Dat was professioneel.

Van den Hoogenband wist dat hij die kwestie moest bespreken met Hendriks. ‘We zijn er in één dagje uitgekomen. Ik vond dat ook wel spannend. Daar moesten we even over zitten met zijn tweeën. Ik heb met die mannen gewerkt. Met Charles van Commenée in 2008, met Joop Alberda in 2000 al was die toen geen chef. Dat was toen Jan Loorbach, Peter Vogelzang vier jaar later. Ook Marcel Sturkenboom was betrokken. Ook met hem heb ik een kopje koffie gedronken. Daar pak je dingen van mee. Die je kunt gebruiken voor dit karwei.

Rollen

‘Met Maurits wilde ik een goede vertrouwde relatie hebben. Want ik wil ook van zijn kennis en kunde gebruik maken. Ik heb met hem ook hele goede, heel duidelijke werkafspraken. Van dit is mijn rol en dat is jouw rol. Hij is de man voor de sporttechnisch lange termijn. Hij moet dat proces bewaken. Hij is, al willen veel mensen dat niet horen, de man aan wie de Nederlandse sport echt veel te danken heeft. Het is de visie van Maurits en die hij heeft ingekleurd met zijn staf, onder andere de prestatiemanagers die weer sterke contacten hebben met de coaches en de sporters.

‘Mijn rol als chef wordt prominenter naarmate de Spelen van Tokio naderen. Dan ben ik wat meer aanwezig in dat soort processen. Want hoe dichterbij de Spelen komen, hoe meer het optimale prestatieklimaat gaat tellen. Dan ben ik hier op Papendal bijna dagelijks.’

Optimaal prestatieklimaat, het is een mantra dat VdH maar telkens herhaalt. Voor meer hoeft hij niet te zorgen. ‘Het is mijn primaire rol. Wat is de behoefte, waar kun je het verschil maken voor onze sporters? Ik wil daarvoor zorgen. Zoals er ooit ook voor mij is gezorgd.’

Hij heeft zijn eigen actieve ervaring, als zwemmer die een topteam met coach Jacco Verhaeren, fysio Jan Herber en fysioloog Jan Olbrecht om zich heen verzamelde. Hij was topbegeleider bij de EJOF’s (Europees Jeugd Olympisch Festival) van 2015 en 2017. Zijn ervaring: ‘Je moet als begeleidersteam vooral niet in de weg gaan lopen. Het is aan de sporters en de coaches. Ik ben er voor hen. Het gaat niet aan dat dat ik mijn kennis van de sport hier en daar ga lopen benadrukken. Het is hooguit een extraatje voor de sporters dat ik die taal hopelijk nog steeds spreek. Maar mijn primaire taak is het realiseren van een optimaal prestatieklimaat.

‘Het is onnodig dat ik van bepaalde dingen iets vind. Ik zie die ook wel. Maar zolang die coaches bezig zijn in hun proces met de sporters, moet ik niet in de weg lopen. Het is aan mij het vertrouwen te winnen van die coaches. Zorgen dat ze weten dat het om een teaminspanning gaat. Dat als die coaches vragen hebben dat zij bij ons terecht kunnen en dan moeten die coaches dat weer vertalen richting hun sporters.’

Een verwachting van de hoeveelheid te oogsten medailles uitspreken zal Van den Hoogenband bijvoorbeeld niet doen. ‘Ik heb er over nagedacht: dat is niet de rol van de chef.’ Tel de ambities van de verschillende coaches maar op, dan rolt er vanzelf een getal uit, zegt hij. ‘Ik heb veel liever dat een coach zich daarover uitspreekt. Dat hij voor de camera verschijnt. En niet de chef. Want ik heb in het verleden in andere landen te vaak meegemaakt dat die chefs hele dagen over medailleklassementen aan het kletsen waren. Ik zeg: niet doen. Niet bij mij die vraag neerleggen.’

Pionieren

De chef de mission is met enthousiasme het Nederlandse topsportgebouw binnengetreden. Hij loopt de trainingen af, drukt iedereen de hand en informeert zich suf. Hij noemt dat ‘het rondje langs de velden’. Wat imponeert is het huidige Nederlandse topsportmodel. ‘Hoe die programma’s, die structuren ervoor staan, het is niet meer te vergelijken met mijn tijd toen we wat meer aan het pionieren waren. Het waren eilandjes, eigen teams. Nu is er structuur, prestatiemanagers die dat in goede banen leiden. Mooi om te zien, dat er minder gepionierd hoeft te worden.’

Vierduizend sporters in Minsk

De Europese Spelen zijn een vierjaarlijks evenement dat voor de tweede maal wordt gehouden. In Minsk doen vierduizend sporters mee aan vijftien sporten, waaronder wielrennen, atletiek, turnen, worstelen en judo. Lang niet alle sporten vaardigen hun beste sporters af. De Nederlandse ploeg telt 88 leden. Vooral de judoka’s en wielrensters zijn kansrijk voor medailles.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden