Phillip Cocu is de ideale coach: ‘Hij wijst niet met dat typisch Nederlandse vingertje’

Cocu wint de Rinus Michels Awards, de prijs voor beste coach

Phillip Cocu (47) is rustig, modern, tactisch gerijpt, sociaal, veeltalig en nieuwsgierig. Een man zonder ‘megalomane trekjes’, zoals Guus Hiddink hem omschrijft. Is dat saai? Het zal wel. 

Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Het is wat je saai noemt. Guus Hiddink, voormalig trainer van de middenvelder Cocu en mentor in zijn eerste jaar als hoofdtrainer bij PSV: ‘Phillip is authentiek. Hij is niet makkelijk te ontregelen door de pers. Hij wijst niet met dat typisch Nederlandse vingertje. Zo van: wij weten het allemaal wel.’

Vrijdag werd bekend dat PSV-coach Philip Cocu de Rinus Michels Award heeft gewonnen.  De PSV-coach kreeg bij de prijs voor de beste eredivisietrainer van het jaar de voorkeur boven Giovanni van Bronckhorst (Feyenoord) en John van den Brom (AZ). Voor Cocu is het de tweede keer dat hij de prijs in ontvangst mag nemen. In 2015 werd hij ook al uitgeroepen tot beste eredivisietrainer. Lees dit profiel terug, dat Willem Vissers in februari schreef. 

Hiddink kan moeiteloos voort met ­loftuitingen: ‘Zijn omgang met verschillende culturen is uitstekend. Dat had hij als speler al.’ Cocu was onder meer aanvoerder van Barcelona. Hij spreekt ook Engels, Duits en Spaans. ‘In mijn periode als trainer van PSV zag en waardeerde hij de kwaliteit van bijvoorbeeld Ji-sung Park, de Koreaan. Phillip keek door de moeilijke aanloopperiode van Park heen.’

Het is alsof Hiddink over 2018 praat. De voetballer Cocu is getransformeerd tot de trainer Cocu. Spelers als Schwaab, Isimat-Mirin, Brenet, Hendrix en Luuk de Jong kenden moeilijke perioden. Waren zij goed genoeg voor PSV? Ze voelden vertrouwen van hun trainer en ontwikkelden zich tot gewaardeerde krachten in een degelijk, zelden spectaculair elftal, in een vrij smalle selectie. Ze zijn mentaal sterke pionnen die het gebrek aan pure kwaliteit compenseren.

PSV is de ontsnappingskunstenaar met zeven punten voorsprong op het door menigeen hoger ingeschaalde Ajax, zondag in Eindhoven tegenstander in de mogelijk voor de titel beslissende wedstrijd. ‘Er staat meer op het spel dan bij een gewone wedstrijd. En het is altijd beladen tegen Ajax’, aldus Cocu, die het woord kampioenschap vrijdag tijdens de persconferentie ruim 10 minuten mijdt.

Hiddink voegt nog een aspect toe: ‘Phillip heeft geen enkel megalomaan trekje.’ Cocu is een bescheiden trainer, nooit helemaal tevreden, zeker niet met zichzelf. Tevredenheid is de brandstof voor luiheid. Hij zoekt altijd naar het detail dat een procent winst kan opleveren.

Cocu is in feite de ideale trainer: zijn toch al volle koffer met bagage als voormalig internationaal topspeler is gevuld met kennis die vaak voorbehouden is aan moderne, niet in de top geschoolde, theoretische trainers.

Dus: waarom zou een authentieke, veelzijdige, moderne, niet megalomane trainer saai zijn? Omdat hij zijn spelers niet afvalt in het openbaar? Omdat hij beschaafd blijft? Omdat hij niet als een halvegare langs de lijn rent? Algemeen directeur Toon Gerbrands, met een wedervraag: ‘Omdat hij geen ronkende oneliners afscheidt?’ De directie van PSV rekent zijn trainer af op prestaties, op ontwikkeling van het team en van hemzelf, en niet op cabaretesk gedrag.

Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Op 13 december 2017, als videoanalist Wim Rip vecht voor zijn leven na een hartaanval tijdens de eerste helft van het duel bij FC Groningen, meldt Phillip Cocu zich bij de al aanwezige directeuren Gerbrands en Brands in het Academisch Ziekenhuis van Groningen, terwijl de spelersbus op weg is naar Eindhoven. Cocu heeft de persconferentie laten schieten na de spectaculaire 3-3. De directie wacht in het ziekenhuis tot de familie van de inmiddels redelijk herstelde Rip ter plekke is. Gerbrands: ‘Opeens zwaaide de deur open. Phillip. Ook dat is Cocu. Zijn hart had gesproken.’

Cocu is een connaisseur van het volle leven. Hij was zelf ernstig ziek. Hij ­verwerkte een scheiding en hervond het privégeluk. Cocu is nochtans ook een mysterie, oordeelt Harrie Timmermans, voorzitter van de supportersvereniging. Als speler was hij een icoon, als zodanig opgenomen in het zogenoemde ­heldenlied met mannen als Romario, Van ­Nistelrooij en Fritsje Philips. De stille leider van voorheen is de held van 29 april 2007, van het beslissende doelpunt ­tegen Vitesse in de spannendste ontknoping van de eredivisie aller tijden, met PSV als winnaar en Ajax en AZ als verliezers.

Timmermans: ‘Maar als trainer weten we nog steeds weinig van hem. We ­nemen veel aan. We nemen bijvoorbeeld aan dat in een ploeg die geregeld in de 94ste minuut scoort of die na een achterstand telkens terugkomt de hand van de trainer zichtbaar móét zijn. Diens karakter, de wilskracht.’ Dat velen hem saai noemen? Gerbrands: ‘Nou en. Hij ­schoffeert nooit een tegenstander. Hij kijkt alleen naar zichzelf en zet al zijn adrenaline om in gecontroleerde teksten en handelingen.’ Timmermans: ‘Als ik wil lachen, koop ik kaartjes voor Theo Maassen.’

Moderne training

Het is de maandag vóór de zondag van het duel met Ajax, als Cocu tijdens een gevarieerde training op de Herdgang veel aspecten van het moderne PSV laat zien. Hij observeert, als assistent Van der Weerden het woord voert. Overal zijn stafleden. Een stuk of acht. Oud-spits Van Nistelrooij complimenteert spits Luuk de Jong, als die met een loopactie ruimte schept voor de scorende Lozano. ­Looptrainer Kiesouw laat spelers groepsgewijs het veld oversteken in de lengte, in stijgend tempo, binnen 19 seconden.

Tijdens een partijspel op klein veld probeert menigeen topschutter Lozano te provoceren, opdat hij leert zich te ­beheersen. Na afloop praat Cocu in het Spaans met zijn aanvallers Pereiro en ­Lozano uit Uruguay en Mexico. En als hij het veld verlaat, ontwaart hij de naar ­Eintracht Frankfurt vertrokken verdediger Jetro Willems. ‘Jezus, heb je Eindhoven weer eens gevonden?’ Aan de zijlijn ontstaat een geanimeerd gesprek.

Winnen van Ajax en PSV is kampioen. Kan het mooier? Als dat niet lukt, resteren drie wedstrijden om de titel binnen te slepen. Het zou de derde titel zijn voor Cocu in de laatste vier seizoenen, in bijna vijf jaar als hoofdtrainer.

Europese afgang

Grof gezegd: het eerste jaar was oefenen, nadat de kampioenspoging met Dick ­Advocaat bij het eeuwfeest jammerlijk was mislukt. Het tweede jaar had Cocu met Wijnaldum en Depay sowieso de beste ploeg van de eredivisie. In het derde jaar gaf Ajax de titel op de slotdag weg door een gelijkspel tegen De Graafschap. Vorig seizoen haakte PSV te vroeg af bij het onbedreigde Feyenoord.

Wie had dit seizoen verwacht dat PSV soeverein koploper zou zijn, nadat ­Guardado, Pröpper, Willems, Moreno, Siem de Jong en Zintsjenko waren verdwenen, terwijl Zoet, Arias, Luuk de Jong en de in de winterstop alsnog getransfereerde Locadia hoopten op een transfer? En dat terwijl PSV afging door uitschakeling in de voorronde van de Europa League, tegen het modale Osijek.

Natuurlijk was het toen onrustig. ­Gerbrands: ‘We hebben gekeken of er nog een vertrouwensrelatie was tussen spelers en trainer. Dat was zo. Er was geen enkele aanleiding om uit elkaar te gaan. Dat is een goede inschatting gebleken.’ Cocu: ‘Op het team rustte toen veel druk. Veel jongens moesten een nieuwe rol oppakken.  Dat is niet makkelijk, maar het zorgt ook voor een versneld proces. Je moet stappen zetten. De kerngroep is toen nader tot elkaar gekomen.’

Nu is de schaal nabij. Cocu vertelde twee jaar geleden, drie dagen na de titel en een dag na de geboorte van zijn vierde zoon, hoe mooi het is om op de platte kar door zijn geboortestad Eindhoven te rijden. ‘De kern, de staf met alle spelers bij elkaar. De rest daar allemaal omheen.’ Hij was openhartig over zijn trainerschap, over de wil om telkens grenzen te verleggen. Het ging ook over cognitieve training, stressbestrijding, karakterprofielen, slaapstructuren, reactiesnelheid, focus en concentratievermogen.

Bert van Marwijk

Mentaal trainer Sander Roege, voorheen van de Talentenacademie, is inmiddels in vaste dienst. PSV levert maatwerk bij de ontwikkeling van spelers. Cocu analyseert wat hij van meerwaarde acht aan nieuwigheid. ‘Wij geven aan wat er mogelijk is’, zegt Gerbrands. Verder zijn er drie criteria: ‘Hij moet presteren. Dat doet hij. Het is belangrijk dat hij spelers beter maakt. Dat gebeurt. En hij moet zichzelf kunnen ontwikkelen tot een hoger niveau. Ook dat is zo.’

Gerbrands prijst Cocu’s strategisch vermogen, zijn wissels, de durf om met verschillende systemen te werken. ‘Hij is echt een topcoach.’ En als boosheid nodig is, zoals na de nederlagen bij Heerenveen en Willem II, is hij ook echt boos. Dan staat het vuur in zijn groenige ogen.

Bert van Marwijk, tegenwoordig bondscoach van Australië, zag al vroeg wat Cocu kon. Als beginnend bondscoach van Oranje vroeg hij Frank de Boer en Cocu als assistenten, op gevoel. Hij had ze een keer gesproken op Aruba, bij een voetvolleytoernooi. Ze hadden voeling met de generatie topvoetballers van toen en bewaarden toch al afstand. ­‘Phillip is wat introverter dan Frank, maar het gaat erom dat je als trainer een spelersgroep kunt beïnvloeden, terwijl je jezelf niet mag laten beïnvloeden. Dat allemaal op basis van ervaring en kennis, met je eigen, geloofwaardige stijl. Phillip en Frank zijn winnaars. En toch is het ook van belang dat je niet bang bent om te verliezen, al gebeurt dat drie keer achter elkaar. Het moet je niets uitmaken welke mening anderen over je hebben.’

Zo’n type als Van Marwijk schetst,  dat is Phillip Cocu.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.