ProfielPavel Koelizjnikov

Pavel Koelizjnikov: altijd op zoek naar de grens

Ook zijn rivalen likken hun vingers af bij de schaatstechniek van Pavel Koelizjnikov, de grote favoriet op de sprintafstanden bij de WK in Salt Lake City. Maar verder is de Rus toch vooral een mysterieuze figuur, omgeven door de kwalijke geur van doping.

Pavel Koelizjnikov na zijn wereldtitel sprint van vorig jaar in Heerenveen.Beeld ANP

Het was op de terugweg van een trainingskamp dat Pavel Koelizjnikov zich afvroeg hoe hard zijn BMW X6 eigenlijk kon. De weg voor hem was leeg en verlaten. Nu kon het. Even later zag hij de teller op 312 kilometer per uur staan. Hij maakt het gebaar van zwetende handen. ‘Dat was best even spannend.’ Daarna volgt een ondeugende glimlach.

Is de 25-jarige Rus, die bij de WK afstanden in Salt Lake City als favoriet is begonnen aan de sprintafstanden (vrijdagavond 500 meter, zaterdagavond 1.000 meter) verslaafd aan snelheid? ‘Het moet hard, altijd’, zegt hij in de Utah Olympic Oval. Al is hij tegenwoordig met de auto wat voorzichtiger. ‘250 kilometer per uur is ook prima.’

Hoogste snelheid

Koelizjnikov dook als eerste schaatser op de 500 meter onder de magische grens van 34 seconden. Hij scherpte vorig jaar in Salt Lake City het wereldrecord aan tot 33,61  en behaalde in die rit de hoogste snelheid ooit op een schaatsbaan: 62 kilometer per uur.

Vroeger, in Kolomna, werden zijn ouders er soms gek van dat hun zoon altijd maar de grenzen opzocht. Ze hadden één kind en dat mocht niets overkomen. Aan die bezorgdheid dankt hij  zijn schaatscarrière, want toen hij als fanatiek fietscrosser voor de zoveelste keer thuiskwam met een gebroken pols, besloten zijn ouders dat het genoeg was geweest. Toevallig werd er in Kolomna, een stad honderd kilometer onder Moskou, een schaatshal gebouwd. Misschien was dat iets voor hem? Op zijn dertiende, toen hij nog maar een half jaar schaatste, reed Koelizjnikov de 500 meter al in 49,55.

Net boven zijn schaatspak steekt een klein stukje van een tatoeage uit: de kop van een uil. Welk verhaal daar achter schuilt, wil hij niet zeggen. ‘Dat is persoonlijk.’ 

Weinig woorden

Het krachtmens uit Kolomna is een man van weinig woorden. Zijn Nederlandse rivaal Dai Dai Ntab kan zich van de afgelopen vier jaar maar één gesprekje met Koeli herinneren, op het afgelopen EK in Heerenveen, vlak voor de huldigingsceremonie. ‘Olga Fatkoelina was aan het huilen. Ik vroeg hem: jij ook huilen, straks? ‘No, no possible’, antwoordde hij. Dat was het. Misschien is het onzekerheid, maar ik denk ook een beetje arrogantie. Hij doet gewoon zijn eigen ding. Waarom dan Engels leren?’

Koelizjnikov woonde de eerste zes jaar van zijn leven in Vorkoeta, een zelfs voor Russische begrippen afgelegen stad, op 160 kilometer van de poolcirkel. Zijn vader werkte er in de mijnen. Loon kreeg hij uitbetaald in de vorm van voedselbonnen. ‘Het was het enige werk dat mannen in Vorkoeta konden doen.’ Koelizjnikov zakt door zijn knieën. ‘Mijn vader moest altijd een beetje gebukt door die gangen lopen. Hij maakt vaak grapjes dat ik mijn sterke bovenbenen van hem heb.’

Het meest schatplichtig is Koelizjnikov aan Jeremy Wotherspoon. Talloze keren bestudeerde hij beelden van de viervoudig wereldkampioen sprint uit Canada om hem daarna, op de baan van Kolomna, minutieus na te doen. Wotherspoon, nu coach bij Noorwegen, zag ooit beelden van Koelizjnikov en dacht in de gauwigheid dat hij het zelf was; zo identiek zijn hun bewegingen. ‘Het moest bij mij in een flow gaan’, zegt Wotherspoon. ‘De ene beweging ging in de andere over. Dat doet Koelizjnikov ook.’

Pavel Kulizhnikov tijdens de 500 meter sprint in Heerenveen, 2019.Beeld AP

Minste luchtweerstand

Als geen ander kan de 1 meter 85 lange Rus zijn kracht op het ijs overbrengen, waardoor hij het maximale uit zijn slag haalt. Bovendien zit hij, ondanks zijn lengte, verhoudingsgewijs dieper dan de veel kleinere Japanners. Hij ondervindt op die manier de minste luchtweerstand. 

Michel Mulder, olympisch kampioen 500 meter in 2014, noemt Koelizjnikov ‘de verbeterde versie van Wotherspoon.’ Dai Dai Ntab zegt: ‘Hij is gemaakt voor deze sport.’ En Wotherspoon: ‘Het knappe is: Koelizjnikov kan op 95 procent van zijn inspanning zitten, maar toch gaat hij niet slechter schaatsen. Tot de laatste meters ziet het er mooi uit.’

Net zo groot als de bewondering is de argwaan. Bij de WK junioren van 2012, in Japan, werd Koelizjnikov betrapt op het verboden middel methylhexanamine, dat alertheid bevordert. Volgens de schaatser kwam het middel in zijn lichaam via een neusspray tegen verkoudheid. Een jeugdzonde, noemt hij het. Zijn schorsing van twee jaar liep een week na de Olympische Spelen van Sotsji af. Getergd tot op het bot won daarna alles wat er te winnen viel: in 2015, 2016 en 2017 werd hij wereldkampioen sprint.

Meldonium

In 2016 testte hij opnieuw positief. Dit keer ging het om meldonium, een in Rusland populair middel dat dat jaar voor het eerst op de verboden lijst was geplaatst. Tientallen sporters testten positief. Velen werden vrijgesproken toen bleek dat het Wada fouten had gemaakt, ook Koelizjnikov . 

Vooral Kjeld Nuis was daar woedend over. In zijn ogen hadden ze zijn rivaal ‘alles af mogen pakken’. Maar langs de ijsbaan van Salt Lake City geeft Nuis Koeli in het voorbijgaan een vriendschappelijk tikje op zijn schouder. De scherpe kantjes zijn er vanaf, ook al ligt Rusland opnieuw onder vuur vanwege een schorsing van het Wada.  ‘Ik denk dat iedereen snapt dat wij sporters onschuldig zijn’, zegt Koelizjnikov. ‘Wat er nu gebeurt, is politiek.’

De meldoniumaffaire zorgde aanvankelijk voor motivatieproblemen, maar die periode heeft hij achter zich gelaten. Bij de EK afstanden, vorige maand in Heerenveen, was Koelizjnikov oppermachtig, net als vorige week bij de wereldbekerwedstrijd in Calgary. Logisch dat hij op de WK afstanden de favoriet is op de sprintafstanden.

Volgens Wotherspoon had hij in Salt Lake City ook gemakkelijk de 1.500 meter kunnen schaatsen. ‘In Calgary reed hij tijdens de 1.000 meter ronden van 24,5, 24,6. Doe daar een 27’er bij en je hebt nog steeds een toptijd.’ Dai Dai Ntab denkt er hetzelfde over. ‘Maar’, zegt hij, ‘iemand die op drie afstanden de beste van de wereld is, dat zou wel heel erg veel vraagtekens oproepen, vrees ik.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden