Overheid zal met Euro 2000 waarschijnlijk quitte spelen

Of de Nederlandse overheid geld zal overhouden aan het Europees kampioenschap voetbal valt niet te becijferen. 'Geef mij de gewenste uitkomst en ik lever de berekening erbij', zeiden cynische economen voordat het toernooi begon....

Van onze verslaggever Marc van den Broek

Zeker is dat de Nederlandse overheid niet veel armer wordt van het zaterdag begonnen EK. Er is nauwelijks geïnvesteerd in gebouwen en wegen. Dit in tegenstelling tot de Fransen die voor het WK in 1998 honderden miljoenen guldens investeerden in de verbetering en bouw van de voetbalstadions.

De meest recente berekening over het economisch effect van drie weken voetballen komt van bureau Meerwaarde in Amsterdam. De econoom E. Oldenboom is in opdracht van vier ministeries en de speelsteden aan het rekenen geslagen. Zijn conclusie: een opbrengst voor het rijk van vijftien miljoen.

'De onzekerheden zijn echter groot', zegt Oldenboom. 'Er hoeft maar iets te veranderen en mogelijke winst verandert in verlies. Ik houd het erop dat de kosten voor de overheid opwegen tegen de extra inkomsten.' Zijn uitkomst is lager dan de schatting van het Nederlands Economisch Instituut - NEI -, dat in 1994 de overheid een winst van 200 miljoen gulden voorspiegelde.

Iedereen heeft zijn eigen idee over de opbrengst. H. Been, directeur van Euro 2000, klaagde vorig jaar in de Volkskrant: 'Het is te gek voor woorden dat de overheid zoveel aan Euro 2000 verdient en er zo weinig voor doet.'

Oldenboom kent de NEI-berekening waarop Been zich baseert, maar laat weinig heel van de uitkomst. 'Onze uitgangspunten zijn grofweg dezelfde, maar het NEI rekent zich volgens ons rijk.' De belangrijkste impuls voor de economie komt van de buitenlandse bezoekers. Er zijn 350 duizend kaartjes voor de wedstrijden in Amsterdam, Arnhem, Rotterdam en Eindhoven aan het buitenland toegewezen. De schatting is dat 300 duizend Europese voetballiefhebbers voor meerdere dagen naar Nederland komen. Ze moeten hier slapen en eten en ze drinken ergens een paar biertjes.

Bij het EK in Engeland, vier jaar geleden, is vastgesteld dat een supporter per wedstrijdbezoek zeshonderd gulden uitgeeft. Oldenboom komt voor Nederland op een totaalbedrag van 190 miljoen gulden. Het NEI kwam met iets andere uitgangspunten op een iets hoger bedrag.

Oldenboom houdt enkele slagen om de arm bij dit soort uitkomsten. De berekening is juist, maar je weet niet of toeristen wegblijven als een belangrijk voetbaltoernooi eenmaal aan de gang is. De kans op vechtpartijen tussen hooligans kan bovendien de liefhebbers van Rembrandt en Van Gogh afschrikken.

Frankrijk telde tijdens het WK begin zomer 1998 een half miljoen voetbalfans in Parijs, maar door de drukte bleef een miljoen gewone toeristen weg. Het paleis in Versailles trok tien procent minder bezoek; het museum aan de Quai d'Orsay vijftien procent.

Los van deze onzekerheid zijn er aantoonbare posten die het grote verschil tussen NEI en Meerwaarde verklaren. Het NEI rekent de bestedingen van de Nederlandse bezoekers mee, ongeveer 36 miljoen gulden. Oldenboom vindt dat onzin, met uitzondering van de trouwe Oranjefans.

Veel Nederlanders gaan naar het stadion, omdat er om de hoek wordt gespeeld. 'Als er geen EK zou zijn, geven ze hun geld elders uit, bijvoorbeeld aan een dagje Efteling', zegt Oldeboom. 'Het effect op de nationale economie is nul en je mag die baten niet meetellen om de winstrekening voor de rijksoverheid op te stellen.' De Oranjeklanten zet hij voor tien miljoen gulden in de boeken, gebaseerd op de uitgaven van Nederlanders tijdens het EK in 1996.

Samen met de 70 miljoen die Euro 2000 in Nederland uitgeeft voor de organisatie van het toernooi, komt Oldenboom uit op een impuls voor de nationale economie van 270 miljoen gulden. Het NEI kwam uit op 613 miljoen doordat ze veel meer posten hebben meegeteld.

Een voorbeeld is de merchandising, 50 miljoen schat het NEI. De supporters zullen veel geld neerleggen voor sjaaltjes en shirts, vermoedt Oldenboom. Maar het is al meegenomen in de bestedingen. Dubbeltelling dus.

Een tweede verschil van mening gaat over 175 miljoen gulden voor de bouw en aanpassing van de stadions. Het NEI rekent 70 procent van de nieuwbouwkosten van de Gelredome en de verbouwing van het Philipsstadion toe aan het EK. Onzin, zegt Oldenboom. 'In de stadions is geïnvesteerd met het oog op de toekomstige exploitatie. Het toernooi heeft de investering naar voren geschoven.' Hoe het ook zij, wat wordt het Rijk beter van Euro 2000? Het meeste geld vloeit naar hoteliers, kroegbazen, bierbrouwers, enzovoorts. De overheid pikt zo hier en daar wat mee. BTW, accijns. Een pluspost is de belasting op de premie die de UEFA uitkeert aan de elftallen.

Omdat Meerwaarde en het NEI een verschillend bedrag aan het EK toeschrijven, is ook de rijksopbrengst verschillend. het belangrijkst is de 17,5 procent BTW. Het NEI komt uit op zo'n 100 miljoen, Oldenboom op zo'n veertig.

Tegenover inkomsten staan kosten, vooral voor politie-inzet, de rekening van het openbaar vervoer en nog zo wat. Meerwaarde komt uit op een batig saldo van 15 miljoen. Een futiel bedrag. Oldenboom houdt het erop dat de kosten en de baten met elkaar in evenwicht zijn. 'Ga er maar vanuit dat de overheid er niet veel aan zal verdienen.' De Amsterdamse econoom gaat zijn berekening verfijnen en per speelstad het effect bepalen.

En dan is er de factor die niet in geld valt uit te drukken. Euro 2000 spreekt over de uitstraling van het evenement. Nederland gaat de wereld over. Uren televisie, gratis reclame. Dat is niet in geld uit te drukken.

Oldenboom moet dat nog zien. Komen er in 2001 meer toeristen door Euro 2000? 'Voor onze eindstudie gaan we dat uitzoeken. We hebben buitenlanders gevraagd of ze volgend jaar naar Nederland zouden gaan en vragen dat na het toernooi weer.'

In elk geval is de UEFA de veelverdiener. Ze krijgt geld uit de tv-rechten (200 miljoen), sponsorgelden (110 miljoen) en kaartverkoop (130 miljoen). De UEFA draagt 120 miljoen af aan Euro 2000 en ze keert 164 miljoen uit aan de deelnemende landen. Van het batig slado gaat 100 miljoen naar een fonds om voetbal te promoten. Er blijft 50 miljoen echte winst over.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden