EK voetbalNederlands elftal

Oranje met meer voetbal tegen Noord-Macedonië: Gravenberch en Malen in de basis

Nederland - Noord-Macedonië, maandag om 18.00 uur in Amsterdam, is een kwestie van werken aan beter voetbal, met twee andere namen: Gravenberch en Malen.

Ryan Gravenberch, zondag tijdens de middagtraining van Oranje.  Beeld AFP
Ryan Gravenberch, zondag tijdens de middagtraining van Oranje.Beeld AFP

Als Oranje iets kan gebruiken na twee zeges op het EK, is het een scheutje meer voetbal. Twee scheutjes zelfs. Puur voetbal. Vermogen tot combineren. Balvastheid.

En daarom zullen de twee aangekondigde wissels die bondscoach Frank de Boer doorvoert in de opstelling tegen Noord-Macedonië normaliter pure voetballers zijn. Logisch: Ryan Gravenberch en Donyell Malen voor Marten de Roon en Wout Weghorst. Helemaal zeker is dat niet, al filmde de NOS het briefje van assistent-coach Dwight Lodeweges. Daarop waren de wijzigingen als hierboven beschreven.

Frank de Boer sprak zondag over vergankelijkheid. Die bestaat blijkbaar zelfs tijdens een voetbaltoernooi van een maand. De ene dag is iets alles, de volgende dag niets. Spanje, Frankrijk, Portugal, Duitsland, Engeland, al die favorieten presteren wisselvallig. Wie is echt goed? Alleen Italië.

‘Groeien in het toernooi’

De Boer: ‘Duitsland kon er na de eerste wedstrijd niets meer van en is nu weer favoriet.’ En hoe verhoudt zijn ploeg zich met de absolute top? ‘In goeden doen kunnen we van iedereen winnen. Hopelijk groeien we in het toernooi en bewaren we de mooiste momenten voor het laatst.’

Het is alleen lang wachten op dat laatst, wanneer dat ook moge zijn. In de vergankelijkheid, waarin menig rivaal sportieve pijn zal lijden, ligt voor Nederland een oase van bijna tien dagen relatieve rust, tussen de zege op Oostenrijk van afgelopen donderdag en de achtste finale van zondag 27 juni in Boedapest, tegen een nog onbekende tegenstander. Een tijd van schuren en slijpen, trainen en nadenken, van ritme houden en concentratie.

De Boer voert twee wissels door maandag, zonder officieel te zeggen wie. Alleen Noord-Macedonië telt. Wie tegenstander wordt in Hongarije? ‘Wij hebben niks in eigen hand. Onze route naar de finale ligt vast. Als er een sterke tegenstander uit rolt, het zij zo. We willen toch naar de finale.’

Focus

Het gaat om focus, om wedstrijd voor wedstrijd. En dus wimpelt hij vragen af over het eventuele dragen van een aanvoerdersband met een regenboog, als protest tegen de homofobe regering van premier Orban in Hongarije. Dat Duitsers deze week al protesteren, door het licht van de overkapping van het stadion in München het uiterlijk te geven van de regenboog bij het duel met Hongarije, moeten de Duitsers weten. De perschef neemt het woord even over van De Boer, omdat de bondscoach zichtbaar geen moment heeft gedacht aan iets anders dan voetbal.

Het is logisch dat Ryan Gravenberch een van de twee andere namen in de opstelling is, als controlerende middenvelder. Misschien is hij in defensief opzicht iets minder vast dan De Roon, maar als het om voetbal gaat, om verbinden met de aanval, is hij beter, en zonder beter voetbal zal Oranje de finale sowieso niet bereiken. Daarbij is De Roon geschorst als hij weer een gele kaart krijgt. Zo kan De Boer zien of het met Gravenberch beter gaat en De Roon zonder gevaar naar de achtste finales brengen.

Donyell Malen koppelen aan Depay is een andere logische zet, want Memphis en Weghorst vinden elkaar best aardig, maar er is weinig chemie. Weghorst is ook weinig aan de bal. Malen is sneller en balvaster. Het zou ook kunnen dat Berghuis speeltijd krijgt, in de loop van het duel, als belangrijkste slachtoffer van het overstappen van 4-3-3 naar 3-5-2, want de hele rechtervleugel is in feite voor Denzel Dumfries.

De linkerkant is de creatieve kant. Maar door opeens weer 4-3-3 te spelen, een systeem dat bekend is bij de spelers, verspeelt De Boer tijd, want hij heeft gekozen voor 3-5-2. Zo zal ook de speelwijze zijn in de achtste finales. Het lijkt zinniger daarop te oefenen. ‘Alles kan beter. Daaraan kunnen we werken.’

Depay

Van het allergrootste belang is de te behouden focus. De Boer toonde zich verheugd dat Memphis Depay dit weekeinde heeft getekend voor Barcelona. ‘Hij laat zich niet van de wijs brengen en is zelfverzekerd. Maar misschien is het toch een opluchting. Onbewust speelt het toch in het hoofd. Deze transfer geeft hem misschien een extra zetje. We hebben een excellerende Memphis nodig.’

De Boer liet assistent Ruud van Nistelrooij vertellen over de lessen van het verleden, qua focus. Nederland won in 2006, 2008, 2010 en 2014 telkens de eerste twee groepsduels op EK’s en WK’s en was al (nagenoeg) zeker van plaatsing, soms zelfs al van de eerste plaats. Bert van Marwijk (2010) en Louis van Gaal (2014) voerden weinig wijzigingen door in het derde groepsduel. Ze hielden het ritme vast. De Boer heeft vijf wissels, dus hij heeft genoeg gelegenheid gaandeweg iets te veranderen.

Van Nistelrooij kon meepraten over bondscoach Marco van Basten, die twee keer een behoorlijk gewijzigd elftal opstelde na twee groepszeges en vervolgens in de knock-outfase meteen verloor. De eerste keer, in 2006, voor de laatste groepswedstrijd tegen Argentinië, zei hij tot verbazing van velen dat het hem niets uitmaakte of hij daarna tegen Portugal of Mexico moest. Het werd Portugal, een schoppartij en wegwezen.

Twee jaar later op het EK, na de totale euforie tegen Italië (3-0) en Frankrijk (4-1), volgde de sobere zege op Roemenië. Een grotere rol dan de wisselingen speelde de dood van het pasgeboren kindje van Boulahrouz en de ontreddering in de selectie. Er ontstond ook ruzie tussen Van Basten en onder andere Van Nistelrooij, over hoe om te gaan met zo’n drama.

Rouwbanden

Boulahrouz mocht blijven. Oranje speelde met rouwbanden. En tegenover Nederland stond de gehaaide bondscoach van Rusland, Guus Hiddink, die alles van de tegenstander wist. De Russen voetbalden gepassioneerd als die honderd supporters op de tribune in Bazel, Oranje als het legioen dat de hele dag rozig in parken had gelegen.

In 2006 was Van Nistelrooij zijn plaats bovendien kwijtgeraakt aan Kuijt, in het duel met Portugal. Hij stampvoette van woede en haalde na het WK genadeloos uit naar de coach. Dat speelt allemaal niet nu. De gebeurtenissen van toen zijn nu werkelijk vergankelijkheid.

Kijken als een kenner

Waar moet je dit EK op letten? In Kijken als een kenner maakt voetbaljournalist Sam Planting van elke kijker een expert. Ontdek de elf spelers die de tactiek van hun land bepalen – en hoe het moderne voetbal wordt gespeeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden