Analyse NBA

Opzettelijk verliezen om basketbaltalent Williamson binnen te halen

Zion Williamson is hét basketbaltalent in de VS. Elke club in de NBA wil hem wel selecteren. De meeste kans heeft een team dat als laatste eindigt. Dan heb je eerste keus in de ‘draft’. Een voordeeltje dat een opzettelijke nederlaag waard is.

Zion Williamson Beeld Getty Images

Voor de basketbalclubs die kansloos zijn voor de titel draait het in de slotfase van het NBA-seizoen om verliezen. Met opzet en het liefst zoveel mogelijk. Want hoe ­lager de teams eindigen, hoe groter de kans dat zij volgend seizoen universiteitsspeler Zion Williamson kunnen strikken. Hij wordt gezien als een van de grootste talenten in jaren.

Regisseur Spike Lee refereerde vorige maand tijdens de Oscaruitreiking zelfs aan de race naar de laatste plaats, toen hem werd verteld dat zijn club New York Knicks net had gewonnen. ‘We proberen te tanken’, riep hij balend terug vanuit de zaal.

‘Tanken’, oftewel bewust verliezen, is een bekend fenomeen in Amerikaanse competities. Clubs die als laatste eindigen in de NBA degraderen niet, maar mogen als eerste tijdens de zogenoemde draft ­talenten van universiteiten kiezen. ­Tankende clubs manipuleren dat systeem. Ze stellen bewust mindere spelers op of doen hun sterspelers weg om zo ­expres laag op de ranglijst te eindigen. Ze hebben in dat geval een goede kans een toptalent als Zion Williamson te krijgen.

Kenners schrijven al jaren verlekkerd over Williamson. Ze zien in hem vleugjes van allerlei vedetten. De 18-jarige zou kunnen springen als Michael Jordan, heeft het atletisch vermogen van LeBron James, het technisch vernuft van Stephen Curry en is met zijn 2,01 meter en 130 kilo net zo ­onverzettelijk als Shaquille O’Neal.

‘Zo’n talent zie je eens in een generatie’, zei Kevin Durant, sterspeler van kampioen Golden State Warriors, eind vorig jaar in een podcast over Williamson. ‘Hij is precies de speler waar ze allemaal naar zoeken in de NBA; een superatleet die zo’n beetje op alle posities uit de voeten kan’, zegt Toon van Helfteren, bondscoach van Nederland en fervent NBA-volger.

Competitief

In de VS wordt Williamson gevolgd alsof hij al een superster is, ook al zit hij nog op de universiteit en verdient hij niets. De basketbalwereld hield zijn adem in toen zijn Nike-schoen vorige maand tijdens een wedstrijd spontaan scheurde, waardoor hij zijn knie verdraaide. De blessure viel mee. Het aandeel van Nike daalde wel meteen met 2 procent op de beurs.

Het is vergelijkbaar met de reuring in 2003 rond de NBA-entree van LeBron James. Voordat hij een minuut in de topcompetitie had gespeeld, was hij al een sponsordeal van 80 miljoen euro rijker.

James kwam terecht bij Cleveland Cavaliers, toen het lachertje van de competitie. Drie jaar later stond de club in de finale. Die impact verklaart waarom organisaties hun sportieve eer opzij zetten voor een uitzonderlijk talent als Williamson.

Het is NBA-baas Adam Silver een doorn in het oog. Volgens hem gaat tanken in ­tegen de essentie van topsport. Hij kijkt zo af en toe jaloers naar Europese voetbalcompetities, zei hij recent nog tegen USA Today. ‘Daar betaal je met degradatie een hoge prijs. Je moet competitief zijn. Het is voor ons een voortdurende uitdaging om een beter systeem te bedenken dan we nu hebben.’

Uit de NBA degraderen kan namelijk niet. Wel is de competitie al decennia bezig opzettelijk verliezen te ontmoedigen. In 1985 introduceerde de NBA een loterijsysteem als het gaat om de eerste keuze in draft, zodat het slechtste team niet gegarandeerd de speler kreeg waarop het aasde.

Tussen 1993 en 2018 had de nummer laatst in de competitie gemiddeld zo’n 25 procent kans om als eerste te mogen kiezen. Dit jaar zijn de regels aangepast. Het slechtste team heeft in juni nog maar 14 procent kans om Zion Williamson te kiezen.

Daarnaast worden clubs die ook maar de kleinste hint geven dat ze expres wedstrijden vergooien hard aangepakt. Zo kreeg Dallas Mavericks-eigenaar Mark Cuban vorig seizoen meteen een boete van ruim een half miljoen euro toen hij in een verloren seizoen publiekelijk liet ontvallen dat zijn club de resterende duels het beste kon verliezen.

Het schrikt teams allemaal niet af om te tanken. Integendeel, schreef sportjournalist Dave Sheinin van The Washington Post vorig jaar. Hij ziet bestuurders van NBA-clubs steeds zakelijker naar hun competitie kijken, waarbij kansberekening en data leidend is.

‘Inmiddels is alom geaccepteerd dat als laatste eindigen gemiddeld beter is dan eindigen in de middenmoot’, aldus Sheinin.

Hij ziet fans die kijk op sport accepteren. Supporters van Philadelphia 76ers hadden zelfs een naam voor de tankperiode van hun club tussen 2013 en 2016, toen de 76ers 47 keer wonnen en 199 verloren: ‘The Process’. De club heeft nu een ploeg vol toptalent waarmee het nog jaren vooruit kan.

Bondscoach Toon van Helfteren heeft net als NBA-baas Silver maar weinig met tanken. ‘Het is eigenlijk gewoon de boel belazeren’, zegt hij. Aan de andere kant begrijpt hij het wel. In de afgelopen tien jaar is de omzet van de NBA verdubbeld naar zo’n 7 miljard euro.

Van Helfteren: ‘De financiële belangen zijn gigantisch vergeleken met bijvoorbeeld veertig jaar geleden. En als je die ene speler krijgt waarop je als organisatie nog jaren op kunt bouwen, gaat alles lopen. De prestaties worden beter, sponsoren kloppen aan en wedstrijden zijn uitverkocht.’

Hij is daarom sceptisch dat tanken ooit zal verdwijnen, welke maatregel de NBA ook neemt. ‘Clubs hebben kantoren vol mensen die hiervoor hebben gestudeerd.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.