Opmars Birmezen handig trucje

Als de halfjaarlijkse wereldranglijst verschijnt, stijgt de bloeddruk van de professionele schaker. Zou het ditmaal goed zijn gegaan of heeft de ratingcommissie van de wereldschaakbond er weer een potje van gemaakt?...

Gert Ligterink

Ditmaal lijkt het aantal blunders beperkt te zijn gebleven. Zo is Loek van Wely, deskundige bij uitstek, tevreden met zijn nieuwe rating van 2646 punten die overeenkomt met zijn eigen berekeningen. Ook de toptien ziet er betrouwbaar uit. Kasparov, die het afgelopen halfjaar niet speelde, voert de lijst aan met 2851 punten vóór Anand (2769), Kramnik (2758) en Sjirov (2751). Tien spelers zijn lid van de exclusieve 2700-plus-club waartoe Anatoli Karpov niet langer behoort. De oud-kampioen zakte door zijn matige resultaat in het Hoogeveense VAM-toernooi naar de elfde plaats.

Hoogste Nederlander is opnieuw Jan Timman die met 2655 punten 32ste staat, één plaatsje achter FIDE-wereldkampioen Khalifman. Van Wely is 35ste, Piket met 2633 punten 43ste. In de top van het klassement maakte de Belg Michail Goerevitsj de grootste sprong. Hij won 61 punten en steeg met een rating van 2694 naar de twaalfde plaats.

Maar de vorderingen van Goerevitsj vallen in het niet bij die van zes onbekende spelers uit Birma. Zaw Win Lay (44ste met 2633 punten, evenveel als Piket), Thein Dan Oo (47ste), Ye Naung Win Myint (64ste), Htun Htun Than (96ste), Aung Aung (99ste) en Nay Oo Kyaw Tun (100ste) zijn niet in het bezit van grootmeester- of meestertitels maar toch staan hun namen in de tophonderd van de wereld.

De Birmese schakers hebben de zaken handig aangepakt. Hun drie jaar geleden nog zeer bescheiden ratings zijn in korte tijd naar grote hoogte gestegen dankzij onderlinge competities waarin zij om beurten de onwaarschijnlijkste resultaten behalen. De ratingcommissie van de FIDE is op de hoogte van de Birmese creativiteit maar kijkt voorlopig toe.

De Birmese kopman Zaw Win Lay had op de lijst van 1 januari 1997 een rating van 2230 punten. Daarna ging het snel. In 1998 behaalde Zaw in twee nationale toernooien een score van 21 uit 22 en dit jaar ging zijn opmars gestaag voort. De enkele keer dat een sterke buitenlandse schaker op bezoek komt, gaat het mis en moet Zaw punten inleveren. Maar geen nood, het deficit wordt snel aangezuiverd als de Birmezen weer onder elkaar zijn.

Het is moeilijk te zeggen hoe sterk Zaw werkelijk is. Afgaande op de volgende partij tegen een bekwame speler uit Qatar, vermoed ik dat hij in een sterk bezet grootmeestertoernooi met de grond gelijk zou worden gemaakt.

Zaw Win Lay - Al Modiahki

Rangoon 1999

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 e7-e6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pb8-c6 5. Pd4-b5 d7-d6 6. c2-c4 Pg8-f6 7. Pb1-c3 a7-a6 8. Pb5-a3 b7-b6 9. Lf1-e2 Lc8-b7 10. Lc1-e3 Pc6-b8 11. f2-f3 Pb8-d7 12. 0-0 Lf8-e7 13. Dd1-d2 0-0 14. Tf1-d1 Ta8-c8 15. Ta1-c1 Dd8-c7 16. Le2-f1 Dc7-b8 17. Dd2-f2 Le7-d8 18. Kg1-h1 Ld8-c7 19. Df2-g1 Kg8-h8 20. Pa3-b1 Tf8-g8

Een door Fischer bedacht plan. Zwart hoopt met g7-g5-g4 tot koningsaanval te komen.

21. Pb1-d2 g7-g5 22. Le3-d4 Tg8-g6 23. Lf1-e2 Tc8-g8 24. b2-b4 Lb7-a8 25. Pd2-f1 h7-h5 26. Dg1-f2 Kh8-h7 27. Ld4-e3 Db8-f8 28. c4-c5 d6xc5 29. b4xc5 Pd7xc5 30. Pc3-a4 g5-g4 31. Pa4xc5 g4xf3 32. Le2xf3 b6xc5

Zie diagram 1

Tot dusver heeft wit behoorlijk gespeeld en na 33. Dh4! zou zwart het niet gemakkelijk hebben gehad. De volgende zet is een ernstige tactische fout.

33. Le3xc5? Pf6xe4! 34. Df2-e3

Even hopeloos is 34. Lxe4 Lxe4 35. Lxf8 Txg2.

34 ... Pe4xc5 35. Tc1xc5 La8xf3 36. Td1-d2 Tg6xg2 37. Td2xg2 Lf3xg2+ 38. Kh1-g1 Lg2-d5+

Wit geeft op.

Vorige week schreef ik dat het goed ging met Jan Timman in de oudejaarstienkamp in Pamplona. Hij was met 2,5 uit 3 begonnen en voerde fier de ranglijst aan. Maar helaas, daarna ging het mis. De laatste zes partijen leverden slechts anderhalf punt op waardoor hij op de gedeelde zesde plaats eindigde, drie punten achter toernooiwinnaar Short. De neergang begon in de vierde ronde. Timman voelde zich sterk en speelde alles-of-niets tegen een op papier niet al te indrukwekkende Spanjaard. Het werd niets.

Timman - Vallejo Pons

Pamplona 1999

1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 c7-c6 3. Pg1-f3 Pg8-f6 4. Pb1-c3 e7-e6 5. Lc1-g5 h7-h6 6. Lg5-h4

Sinds gebleken is dat 6. Lxf6 Dxf6 weinig oplevert, doen de witspelers het zo. Zwart krijgt een pion, wit heeft voorlopig het initiatief.

6 ... d5xc4 7. e2-e4 g7-g5 8. Lh4-g3 b7-b5 9. Lf1-e2 Lc8-b7 10. h2-h4 g5-g4 11. Pf3-e5 Th8-g8

In plaats van het gebruikelijke 11 ... h5. Na 12. Pxg4 moet wit rekening houden met 12 ... Pxg4 13. Lxg4 b4 14. Pa4 c5.

12. h4-h5 Pb8-d7 13. Pe5xd7 Pf6xd7 14. Le2xg4 Dd8-b6 15. 0-0 Ta8-d8 16. e4-e5

Sterker was misschien 16. Lh4.

16 ... Pd7-f6!

Een verrassende tegenstoot. De loper op g4 staat plotseling erg ongelukkig.

17. Lg4xe6 Td8xd4 18. Dd1-e2 Pf6-d5 19. Le6xd5

Gedwongen. Na 19. Lh3 komt 19 ... Txg3.

19 ... c6xd5 20. Kg1-h2 b5-b4 21. Pc3-d1 Td4-e4 22. De2-d2 Tg8-g5

Wit is weggespeeld. De zwarte torens zijn onweerstaanbaar.

23. Pd1-e3 d5-d4

Zie diagram 2

Om 24. Pxc4 te beantwoorden met 24 ... Th4+! 25. Kg1 De6 met de onpareerbare dreiging 26 ... Th1+ 27. Kxh1 Dh3+ en mat.

24. Ta1-d1 Lf8-c5 25. Dd2-e2 d4xe3 26. f2-f4 Tg5-g8 27. b2-b3 Db6-e6 28. f4-f5 De6xe5!

Een zet voor de galerij. Na 29. Lxe5 komt zwart een toren voor met 29 ... Th4+ 30. Kg1 Lxg2 31. Dxg2 e2+ 32. Ld4 Lxd4+.

Wit gaf op.

Nigel Short won het toernooi op professionele wijze. Hij bleef ongeslagen en zette vijf partijen naar zijn hand. Zijn mooiste speelde hij op oudejaarsdag.

Illescas - Short

Pamplona 1999

1. Pg1-f3 d7-d5 2. d2-d4 Pg8-f6 3. c2-c4 e7-e6 4. Pb1-c3 Lf8-e7 5. Lc1-g5 h7-h6 6. Lg5-h4 0-0 7. e2-e3 b7-b6 8. Lf1-e2 Lc8-b7 9. Lh4xf6 Le7xf6 10. c4xd5 e6xd5 11. 0-0 Dd8-e7 12. Dd1-b3 Tf8-d8 13. Tf1-d1 c7-c6 14. Le2-f1 Pb8-a6 15. Td1-d2 Pa6-c7 16. a2-a4 Pc7-e6 17. a4-a5 b6-b5 18. Db3-a2 a7-a6 19. Ta1-c1

Het lijkt een onschuldige stelling maar de schijn bedriegt.

19 ... c6-c5! 20. d4xc5 d5-d4 21. Pf3xd4 Lf6xd4 22. e3xd4 Pe6xd4

Wat nu? De dreiging 23 ... Pf3+ blijkt niet eenvoudig te pareren.

23. Kg1-h1 Pd4-f3! 24. Td2xd8+ Ta8xd8 25. c5-c6

De enige, zij het tijdelijke verdediging.

25 ... Lb7xc6 26. Pc3-e2 De7-h4

Zie diagram 3

27. g2xf3 Dh4xf2 28. Pe2-f4

Of 28. Txc6 Dxf1+ 29. Pg1 Td2 en mat.

28 ... Lc6xf3+ 29. Lf1-g2 Td8-d2 30. Tc1-g1

De varianten zijn eenvoudig: 30. Tc8+ Kh7 31. Db1+ g6 32. Dg1 Td1 en zwart wint.

30 ... Lf3-e4

Nu valt niets te verzinnen tegen 31 ... Dxf4.

Wit gaf op.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden