Opening Spelen Rio: Vanderlei de Lima ontsteekt vlam, president uitgefloten

De vlam brandt, de ceremonie is gedaan. Tijd om te sporten. Lees hieronder terug welke sporters door hun land zijn afgevaardigd om de vlag te dragen, wie de vlam mocht ontsteken en wat er allemaal nog meer gebeurde tijdens de openingsceremonie van de Spelen in Rio.

null Beeld epa
Beeld epa

Maar het is niet Kuerten die de olympisch vlam mag ontsteken. Dat is de Braziliaanse marathonloper Vanderlei Cordeiro de Lima. Hij werd wereldberoemd toen hij tijdens de olympische marathon in 2004 in Athene werd aangevallen door een toeschouwer. De Lima lag toen op koers voor goud. Hij greep door het incident uiteindelijk brons en werd een held in Brazilië. Daarnaast kreeg hij na de Spelen van Athene van het IOC een zeldzame en eervolle sportiviteitsprijs, de Pierre de Coubertin-medaille.

Met het ontsteken van de vlam zijn de Spelen van Rio nu officieel geopend. Volg alles rond de eerste dag van de Olympische Spelen uiteraard weer via Volkskrant.nl.

null Beeld epa
Beeld epa

‘Guga’ – de tennisser die de harten van de Fransen stal toen hij in 1997 Roland Garros won, een groot hart tekende op het gravel en erin ging liggen – loopt nu met de olympische vlam het Olympisch Stadion binnen. Zijn naam wordt in Brazilië in één adem genoemd met die van volkshelden Ayrton Senna en Pelé.

De goedlachse krullenbol Kuerten had tijdens zijn carrière veel blessures. Met name de slepende heupblessure speelde hem parten. Het valt in het niet bij de drama’s die zich al vroeg in Kuertens leven afspeelden. De oud-nummer 1 van de wereld en drievoudig Roland Garros-winnaar (1997, 2000, 2001) verloor zijn vader toen hij zes was, zijn broertje liep een hersenbeschadiging op bij de geboorte en overleed jong. Het bewoog Kuerten de Guga Foundation op te richten, een stichting die zich inzet voor hulp aan gehandicapten en de ontwikkeling van het tennis in Brazilië.

Kuerten. Beeld afp
Kuerten.Beeld afp

Voorzitter Thomas Bach van het Internationaal Olympisch Comité (IOC) hoopt dat de Olympische Spelen in Rio de Janeiro bijdragen aan een betere wereld. Dat zei de Duitser vrijdagavond tijdens zijn openingstoespraak in het Maracana-stadion. 'We leven in een wereld van crisis, wantrouwen en onzekerheid. Hier is ons olympische antwoord. De 10.000 beste sporters van de wereld gaan met elkaar de strijd aan en leven vreedzaam met elkaar in één dorp, waar ze hun eten en emoties delen'', aldus Bach.

De IOC-voorzitter riep op tot solidariteit en verdraagzaamheid. Hij stelde het eerste vluchtelingenteam ooit op de Spelen, dat luidkeels werd toegejuicht door de Brazilianen, als voorbeeld. 'We leven in een wereld waarin mensen denken dat ze superieur zijn aan anderen. Ons antwoord is olympische solidariteit. In onze olympische wereld tolereren we geen ongelijkheid. Onze diversiteit maakt ons één.'

Bach (links) Beeld epa
Bach (links)Beeld epa

De Braziliaanse interim-president Michel Temer heeft de Olympische Spelen van Rio de Janeiro officieel geopend. Temer werd bij zijn korte toespraak hard uitgefloten door de tienduizenden Brazilianen in het beroemde voetbalstadion.

De 75-jarige politicus schoof in mei door naar de hoogste positie in Brazilië, nadat Dilma Rousseff op non-actief was gezet. Tegen de 68-jarige Braziliaanse loopt een afzettingsprocedure, omdat ze volgens haar politieke tegenstanders heeft geknoeid met de staatsbegroting. Als rechterhand van haar voorganger Lula had Rousseff in 2009 een aandeel in het binnenhalen van de Spelen.

Op het 'moment suprême' ontbrak ze echter in Maracana. Rousseff had geen zin om te figureren op het feestje van Temer en sloeg daarom, net als Lula, de uitnodiging af om te komen.

Vijfkampster Marques heeft de eer als laatste het Olympisch Stadion binnen te wandelen als vlaggendrager van het thuisland. De Brazilianen kozen haar via een televisiestemming als vrouw die de vlag mag dragen, voor zeiler Robert Scheidt en volleyballer Seginho. Marques greep in Londen brons. Op de Spelen in eigen land is ze opnieuw kanshebber voor een medaille.

Tetsjoekin is misschien wel de meest controversiële vlaggendrager van vanavond. Zijn land stond in aanloop naar de Spelen vol in de aandacht vanwege het dopingschandaal in Rusland en het daaropvolgende besluit van het IOC om niet alle Russische sporters uit te sluiten van de Spelen. Er doen in totaal 271 Russen mee en geen enkele atleet. Daardoor is de gedoodverfde vlaggendrager van de Russen, polsstookhoogspringster Yelena Isinbajeva, er niet bij in Rio. Met Testsjoekin denken de Russen iemand te hebben gevonden die de druk wel aan kan. De 40-jarige stervolleyballer won vier olympische medailles: een keer zilver, twee keer brons en een keer goud. Hij staat te boek als succesvolste volleyballer van de wereld.

Wat betreft de Nederlandse vlag had iedereen het over sprinter Churandy Martina. Maar toen Jeroen Dubbeldam uit de bus kwam rollen, had iedereen daar ook snel vrede mee. Dubbeldam brak fonkelend door op de Spelen in Sydney met goud, en dat was tot vandaag ook zijn laatste olympische deelname. De springruiter vierde twee jaar geleden zijn tweede grote succes; als eerste Nederlandse springruiter won hij de individuele wereldtitel. Voor jaar greep hij EK-goud. 'De paardenluisteraar', stond er toen in de Volkskrant.

Jeroen Dubbeldam met de Nederlandse vlag Beeld anp
Jeroen Dubbeldam met de Nederlandse vlagBeeld anp

Als iemand Dafne Schippers kan dwarszitten tijdens deze Spelen, dan is het wel de vrouw die nu met de Jamaicaanse vlag zwaait. Fraser-Pryce (29) greep goud op het koninginnenummer, de 100 meter sprint, in 2008 en 2012. En ook op de 200 meter is ze razendsnel. Ze heeft de pech heeft dat ze in de schaduw staat van die andere Jamaicaanse springtgod, Usain Bolt, schreef Volkskrantverslaggever Mark van Driel. Fraser-Pryce is volgens hem de Jamaicaanse parel. 'Als Pocket Rocket (een verwijzing naar haar geringe lengte: 1,60 meter) groeide ze uit tot beste sprintster van deze eeuw, misschien zelfs aller tijden.'

Tweevoudig Wimbledon-winnaar en Olympisch kampioen tennis Andy Murray draagt de Britse Union Jack. In 2012 versloeg hij op het gras van Wimbledon, tijdens de Olympische Spelen van Londen Roger Federer. Een paar weken eerder waren de rollen op hetzelfde heilige gras omgedraaid, toen de Zwitser de Schot in vier sets versloeg. Terugkijkend had zevenvoudig Wimbeldonwinnaar Federer het vermoedelijk liever andersom gezien. Hij mist door een knieblessure de Olympische Spelen in Rio, waardoor die titel in het enkelspel zeer waarschijnlijk nooit op zijn naam zal schrijven. Geen ‘golden slam’ - vier grandslams en de Olympische Spelen - voor hem. Andre Agassi was de laatste mannelijke tennisser die dit lukte, al deed hij dit niet in één jaar. Wie dat wel lukte? Zijn vrouw: Steffi Graf in 1988. Rafael Nadal en Novak Djokovic kunnen in Rio in Agassi's voetsporen treden.

Tegenstanders van de Franse judoka Teddy Riner, drager van de tricolore, zijn vaak kanonnenvlees voor de kolos, die 2,03 meter hoog is en 141 kilo zwaar. Riner boezemt alleen al door zijn fysiek ontzag in, weet ook de Nederlandse judo-olympiër Roy Meyer. Hij bond één keer tijdens een trainingskamp de strijd met hem aan. 'Ik legde mijn hand in zijn nek maar ik merkte meteen hoe krachtig hij is.'

Ik legde mijn hand in zijn nek maar ik merkte meteen hoe krachtig hij is

Ron Meyer over Terry Riner

De grootste olympiër aller tijden loopt nu met een Amerikaanse vlag het Olympisch Stadion binnen. En zwemmer Michael Phelps wil in Rio nog groter worden dan hij al is. In vier Olympische Spelen harkte hij achttien (!) gouden medailles binnen, twee zilveren en drie bronzen. Het leven van de 31-jarige Amerikaan kent vooral de laatste jaren meer dalen dan pieken met onder meer een arrestatie wegens rijden onder invloed. Hij lijkt op de weg terug. 'Maar wat Rio gaat brengen voor Phelps is onduidelijk', schreef Volkskrantverslaggever John Volkers een maand geleden.

John Kerry kijkt toe. En let ook even op de pakjes: bootsjongens en -meisjes, aangekleed door Ralph Lauren.

Phelps draagt de vlag van Amerika Beeld anp
Phelps draagt de vlag van AmerikaBeeld anp

Hij heeft last van z'n pols, kwam in de twee grand slams waar hij dit jaar aan meedeed niet verder dan de derde ronde, maar toch is Rafael Nadal erbij in Rio. Niet gek dus dat de 30-jarige Nadal met de Spaanse vlag zwaait, nu. Hij doet zelfs aan alle tennisonderdelen mee in Rio. Leuk om te weten over Nadal: hij heeft tal van rituelen voor een wedstrijd. De sokken moeten gelijk opgetrokken worden, bij iedere baanwissel neemt hij uit twee flesjes een slokje, de flesjes moeten met de etiketten richting zijn baseline staan en hij stapt altijd met zijn rechtervoet over de witte streep - nooit erop. Eigenlijk een soort stoornis, zegt de Amsterdamse psychiater Damiaan Denys in dit stuk over sport en bijgeloof.

Tennisster Caroline Wozniacki hoopt in Rio eindelijk eens een grote prijs te winnen. Want de 26-jarige Deense stond al wel eens op één op de wereldranglijst, maar ze won nog nooit een groot toernooi. Twee keer haalde ze de finale van de US Open. De laatste jaren gaat het minder goed met het tennis van de Deense, waardoor haar privéleven onder de loep ligt. In 2014 eindigde haar relatie met topgolfer Rory McIlroy.

Drager bij Wit-Rusland: Vasil Kirijenka. Kiri', zoals hij binnen de Sky-wielerploeg wordt genoemd, is volgens ploegleider Servais Knaven 'een ouderwetse krijger'. Iemand die gewoon heel hard wil fietsen. Vorig jaar werd Kirijenka wereldkampioen tijdrijden, maar het Olympisch parcours lijkt hem minder te liggen.

De Azerbeidjaanse boksheld Teymur Mammadov draagt voor zijn land de vlag. De beste Nederlandse amateurbokser, Peter Mullenberg, was vorig jaar bij de Eurospelen kansloos tegen Mammadov, ‘die danste als Muhammad Ali in zijn beste dagen’.

Meares kaapte in Londen voor de neus van de Britse baanwielrensters goud weg in Londen op de sprint. Ze won ook al goud in Athene op de 500 meter en in 2011 pakte ze goud op de WK baanwielrennen in Apeldoorn, op de sprint. De 32-jarige Meares heeft een bewogen sportleven achter de rug. In 2008 kwam ze in het voorjaar gruwelijk ten val, kwam bijna om het leven, maar greep later dat jaar alsnog zilver op de Spelen in Peking op de sprint. Ze wordt in Australië gezien als de ideale vlagdraagster: de Australiërs willen net als Meares glorieus terugkomen van tegenslag. De slechts zeven gouden medailles in 2012 zitten de Aussies niet lekker.

De Zuid-Afrikaanse vlaggendrager Wayde van Niekerk is wereldkampioen op de 400 meter. Tijdens het WK atletiek in Peking zette hij met 43,48 seconden de vierde tijd ooit neer op deze afstand tijdens een WK. Direct na de finish stortte Van Niekerk van vermoeidheid in en werd hij met een brancard van de baan gedragen.

Het bal werd tradioneel geopend door de Grieken. Vlaggendrager Sofia Bekatorou won in 2004 goud in eigen land tijdens het zeilen.

Hé, dat is de plattegrond van Amsterdam. Althans. Dat was de plattegrond Amsterdam, want al snel zagen we het kaartje blauw kleuren. Klimaatverandering is een belangrijk thema deze Olympische Spelen. Ook Laos en Rio de Janeiro zelf komen er niet goed vanaf in de animaties die getoond worden.

Gelukkig worden we niet van de getoonde beelden. Ontbossing, overstromingen. We juichen het uiteraard wel toe dat de aandacht niet alleen op de sport gericht deze komende weken.

'Favela's' op het veld in Rio Beeld anp
'Favela's' op het veld in RioBeeld anp
De Duitse delegatie Beeld anp
De Duitse delegatieBeeld anp

Hoorde u 'm ook? Dat deuntje kennen we allemaal. Komt-ie. De eerste en de laatste keer.

Nog een belangrijk hoofdstuk uit de geschiedenisboeken van Brazilië: de stedenbouw. Ronduit indrukwekkend is de manier waarop 'flatgebouwen' uit de grond van het stadion omhoog komen.

Acteurs (en sporters?) vliegen als volleerde freerunners van balustrade naar balustrade. We gaan op zoek naar beelden.

Stadion voor aanvang van de openingsceremonie Beeld anp
Stadion voor aanvang van de openingsceremonieBeeld anp

Het zijn altijd prachtig uitgevoerde geschiedenislessen, dit soort openingsceremonies. Je leert een land kennen. In Londen kwam heel duidelijk de Britse identiteit naar voren.

Nu nemen de Brazilianen de kijkers mee door hun rijke geschiedenis. Aandacht is er voor de ontdekking door de Portugezen en ook voor de lange geschiedenis van slavenhandel uit Afrika.

Kleine Nederlandse delegatie vanavond. Veel sporters blijven in het olympisch dorp om krachten te sparen. Zo ook de zwemmers. Ze kijken wel, zo laat Sebastiaan Verschuren zien.

U bent nog wakker? Ga er maar even goed voor zitten. Drie uur en een kwartier. De openingsceremonie van de Brazilianen zal niet zonder spektakel zijn.

Beetje houterig misschien. Ook wel schattig. Het toneelstukje van Barack en Michelle Obama. Of het Team USA-basketbal-shirtje hem staat? 'I still knock down a corner three'.

Bring home the gold.

Nog een halfuurtje en dan begint de openingsceremonie. Nee, een grote Nederlandse delegatie krijgen we niet te zien. De afvaardiging van Oranje bestaat uit tachtig mensen, onder wie 33 sporters. Verder lopen trainers en stafleden mee. Een groot aantal sporters komt komend weekeinde al in actie en slaat de openingsceremonie daarom over.

Traditioneel opent Griekenland de vlaggenparade, Brazilië sluit als 207e land de lange rij. De volgorde van opkomst is op alfabetische volgorde. In het Portugees, welteverstaan.

Mark Rutte heeft hoge verwachtingen van de Olympische Spelen. De premier is op bezoek in Rio en zag alles daar positief in. 'We staan echt op de kaart. Of het nou gaat om atletiek of beachvolleybal, we hebben veel kansen', aldus de VVD’er.

Tijdens zijn bliksembezoek gaat de premier kijken naar de openingsceremonie en zaterdag bij het roeien en het zwemmen. Daarna vertrekt hij weer uit Brazilië. Na zijn bezoek aan een favela volgde een rondleiding in het Holland Heineken House.

Rutte ziet de Spelen niet snel naar ons land komen. ‘Er liggen geen voorstellen. We zijn er niet mee bezig. We moeten eerst ervaring opdoen in het organiseren van grote events, zoals we dat met de EK atletiek en vorig jaar met het WK beachvolleybal hebben gedaan.’

Daarnaast vindt de premier de kosten een punt van zorg. 'Het kan 10 a 15 miljard kosten. Dat kun je niet bij belastingbetaler neerleggen. We moeten eerst laten zien dat we het kunnen'.

Rutte brengt een bliksembezoek aan Rio. Beeld anp
Rutte brengt een bliksembezoek aan Rio.Beeld anp
Rutte bezoekt een sloppenwijk in Rio. Beeld anp
Rutte bezoekt een sloppenwijk in Rio.Beeld anp

Een Griekse atleet heeft onmiddellijk het olympisch dorp moeten verlaten op last van zijn eigen olympisch comité. Vrijdag is duidelijk geworden dat de sporter in juli was betrapt op dopinggebruik bij een controle in Athene. Het is nog niet bekend om wie het gaat.

Je kunt lacherig doen over de moderne vijfkamp (dat pistool!), maar in deze video zie je waarom het misschien wel de ultieme Olympische sport is en leer je het hoe het werkt.

Novak Djokovic kan zich niet in alle rust voorbereiden op zijn deelname aan de Spelen. De nummer één tennisser van de wereld trekt zelfs bij een training veel publiek. Rijen dik staan de supporters langs de tennisbaan om Djoko te bewonderen via de lens van hun telefoon.

Beachvolleyballer Reinder Nummerdor wil op zijn vijfde en laatste Zomerspelen eindelijk een medaille winnen, maar de voorbereiding had niet beroerder gekund. De 39-jarige Nummerdor kampt met de naweeën van een knieblessure, terwijl zijn partner Christiaan Varenhorst vanwege een keelontsteking pas donderdagavond in Rio arriveerde. En dan beleefde Nummerdor de bevalling van zijn vrouw Manon Flier ook nog eens op de Duitse autobahn, via de speakers in zijn auto.

Joelia Stepanova heeft zich er dan toch bij neergelegd dat ze niet in actie komt in Rio. De Russische atlete geldt als de onthuller van het dopingsysteem in haar land. De atlete overwoog naar het CAS te stappen omdat ze het oneens was met de straf die ze kreeg opgelegd van de IOC. Ze is van mening dat de ethische commissie van het IOC fouten heeft gemaakt en belangrijke informatie niet meegenomen in de beoordeling.

Stepanova wilde in Rio onder neutrale vlag in actie komen, ondanks de beslissing van de commissie. Uiteindelijk werd ze uitgesloten van deelname, net als alle andere Russen met een dopingverleden. De Russin werd in 2013 betrapt op doping.

Stepanova tijdens de EK atletiek in Amsterdam. Beeld anp
Stepanova tijdens de EK atletiek in Amsterdam.Beeld anp
Stepanova met haar gezin. Beeld reuters
Stepanova met haar gezin.Beeld reuters

Pelé zal vanavond niet het olympisch vuur ontsteken in het Maracana-stadion. De legendarische Braziliaanse voetballer kampt met gezondheidsproblemen. 'Ik ben op dit moment niet voldoende fit om aan de openingsceremonie deel te nemen', zegt hij in een officiële verklaring.

Pelé moest eerder al toestemming vragen aan zijn Amerikaanse sponsor om de vlam te mogen ontsteken. Dat was opgelost, maar nu moet hij zich toch terugtrekken. Mogelijk heeft hij last van zijn heup. Hij ging in december onder het mes en kampte deze week met veel spierpijn. Ook loopt de 75-jarige Pelé met een stok.

Pelé eerder deze week in Rio. Beeld epa
Pelé eerder deze week in Rio.Beeld epa

Volkskrant verslaggever Robèrt Misset volgt de Spelen in Rio op de voet. Hij verslaat vele sporten, maar met het tafeltennis heeft hij een speciale band. 'De olympische droom van de tafeltennissters volg ik journalistiek op royale afstand en als echtgenoot van bondscoach Elena Timina van zeer dichtbij', schrijft hij. 'Het blijft voor ons een vreemde gewaarwording, voor de derde keer samen op de Olympische Spelen en toch ook gescheiden.'

De Nederlandse handboogschutters kwamen vandaag al in actie als enige Nederlandse team. Daarbij behaalde de ploeg een negende plaats in de voorronde. Van het Nederlandse drietal sloot Sjef van den Berg de plaatsingsronde af met de beste score. De 21-jarige schutter eindigde na 72 pijlen op 684 punten, goed voor de vierde plek in het klassement. Rick van der Ven, die bij Londen 2012 net buiten de medailles viel (vierde), moest voorlopig met de 27e plek genoegen nemen (663 punten). Mitch Dielemans belandde met 634 punten op de 58e plaats.

Van der Hoff reageerde teleurgesteld. 'Ik had eerlijk gezegd op wat meer gehoopt dan de negende plaats. We weten dat we beter kunnen, maar we hebben helaas de nodige foutjes gemaakt.'

De Zuid-Koreaan Kim Woo-jin verbrak het wereldrecord met een topscore van 700 punten. De Nederlanders kunnen de sterke Zuid-Koreanen al in de kwartfinale treffen.

'Laten we echter eerst maar van Spanje winnen', aldus Van der Hoff. 'Dat kan absoluut, zoals we ook Zuid-Korea kunnen verslaan. Dat hebben we in het verleden wel vaker gedaan. Als we dan hier een medaille pakken, is de route in elk geval episch geweest.'

Sjef van den Berg, Rick van der Ven en Mitch Dielemans. Beeld anp
Sjef van den Berg, Rick van der Ven en Mitch Dielemans.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden