nieuwsschaatsen

Op weg naar de Spelen gooit schaatscoach Jillert Anema de knuppel in het hoenderhok

De Nederlandse olympische ploeg was woensdag nog niet opgestegen van Schiphol of was er al onmin in het langebaansegment van de equipe. Hoofdpersoon in het gedoe: Jillert Anema, de schaatscoach van de olympische titelfavorieten Irene Schouten en Jorrit Bergsma.

Erik van Lakerveld
Jillert Anema Beeld Erik Pasman / Pro Shots
Jillert AnemaBeeld Erik Pasman / Pro Shots

In de vijfde aflevering van de online documentaire Na 100m Linksaf suggereert Anema dat er bij wedstrijden in Nederland lotingen worden gemanipuleerd in het voordeel van bepaalde commerciële ploegen. ‘Het is walgelijk’, zegt de coach in de productie van het Algemeen Dagblad. Daarnaast leveren Irene Schouten en assistent-coach Arjan Samplonius in de video kritiek op Ireen Wüst en haar inzet voor de ploegenachtervolging.

In De Telegraaf reageert bondscoach Jan Coopmans donderdagochtend geïrriteerd op de uitlatingen. ‘Wat in die video wordt gezegd, zit volledig naast de werkelijkheid’, zegt hij en kondigt aan in Beijing met alle betrokkenen in gesprek te gaan.

In Anema’s kielzog reist het conflict wel vaker mee. De 66-jarige Fries is niet alleen eigengereid, maar kiest er ook nog eens bewust voor een stokebrand te zijn. Tijdens een transatlantische vlucht terug naar Nederland verklapte hij eens dat hij expres interviews laat ontsporen of hard van leer trekt over randzaken. Als hij ergens voor wil waken, is dat zijn pupillen in de aanloop naar belangrijke wedstrijden te veel in de favorietenhoek geduwd worden en over de beoogde resultaten moeten praten.

Toen Irene Schouten bij de EK afstanden van begin januari haar vorm op weg naar Beijing onderstreepte met de titel op de 3 kilometer, massastart en ploegenachtervolging, wilde Anema niets weten van al te positieve vooruitblikken. Kan Schouten het record van Lidija Skoblikova van vier keer goud op één olympisch toernooi evenaren? ‘Dat is zo’n gelul, complete onzin. Dat gaat normaal gesproken nooit en te nimmer lukken’, zei hij. ‘En het komt niet naar je toe als iedereen er van tevoren over gaat brullen. Dat helpt helemaal niks.’

Wereldkampioenschappen

In de AD-documentaire benadrukt hij dat de Spelen eigenlijk niet zoveel voorstellen. Wereldkampioenschappen zijn volgens hem belangrijker. Degene die daar wint is immers de beste van de wereld. Door het belang van de Winterspelen te relativeren probeert hij de druk op zijn schaatsers te verminderen, want die maken het zelf al spannend zat.

Liever zorgt Anema ervoor dat zijn schaatsers helemaal buiten beeld blijven en hijzelf in het middelpunt van de belangstelling staat. Hij vangt dan de klappen op voor zijn rijders, is zijn gedachte. Die aanpak is niet uniek. Voetbalcoach José Mourinho doet hetzelfde. De huidige trainer van AS Roma zoekt graag ruzie met tegenstanders, het publiek of de media. De filosofie is dat gedoe met de buitenwacht zorgt voor rust binnen de muren en een groter teamgevoel.

Door die instelling kwam de voormalige fysiotherapeut gedurende zijn loopbaan vaak in opspraak. In 2011 verweet hij de KNSB fascisme, al bood hij daar later zijn excuses voor aan. Ook wond hij zich een jaar of tien geleden enorm op over de muziek die tijdens de schaatsritten in Thialf werd gespeeld. ‘Competitievervalsing’, noemde hij het. Het ritme van de muziek zou het ritme van de schaatsslag verstoren.

In 2014 ging Anema tijdens de Spelen van Sotsji helemaal los in een interview voor de Amerikaanse televisiezender CNBC. In zijn kenmerkende van-dik-hout-zaagt-men-plankenstijl nam hij de Amerikaanse sportwereld de maat. In de VS stelde sport allemaal niets voor, was de kern van zijn betoog. Het fragment ging de hele wereld over.

Matchfixing

Tijdens diezelfde Spelen kreeg de Fries een officiële waarschuwing van NOCNSF, omdat hij een poging tot matchfixing zou hebben ondernomen. Hij trad tijdens die Spelen op als bondscoach van de Franse achtervolgingsploeg en had, omdat kopman Alexis Contin ziek was, gevraagd of de Nederlandse ploeg daar rekening mee zou kunnen houden. Een ploeg die wordt ingehaald, belandt niet in de uitslag. Anema wilde dat voorkomen en gunde het Franse trio een top-8-notering en dus een olympisch diploma.

Toen dat verhaal vier jaar later tijdens de Spelen van Pyeongchang in deze krant werd opgetekend, gaf Anema er een draai aan. Hij vertelde zijn pupil Jorrit Bergsma dat de entourage van Sven Kramer het verhaal in de openbaarheid zou hebben gebracht, terwijl hij wist dat dit niet het geval was. Het leek erop dat Anema poogde om Bergsma met een vijandbeeld scherp te krijgen voor de olympische 10 kilometer. Bergsma pakte uiteindelijk zilver achter Ted-Jan Bloemen.

Het is de vraag hoe Anema's strategie in Beijing zal uitpakken. Op de Spelen liggen de grenzen anders dan normaal, zijn ze vloeibaarder. Onder de paraplu van NOCNSF loopt niet alles langs de lijnen van de commerciële ploegen. Schouten en Bergsma moeten op de olympische ijsbaan van Beijing samenwerken met schaatsers van andere teams. Bergsma rijdt op de massastart samen met Sven Kramer en Schouten is even belangrijk als lid van de achtervolgingsploeg als Wüst.

Anema zelf trok op donderdagmiddag via een verklaring van NOCNSF het boetekleed aan. Hij betreurde de ophef die de uitspraken in de documentaire hadden veroorzaakt. ‘Dat spijt ons. We willen samen als TeamNL de blik naar voren richten en focussen op het winnen van medailles.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden