Op vrije markt verliest voetbal

Wat moet een voetbalsupporter als bij Barcelona nog meer Nederlanders spelen dan bij zijn 'eigen' club? Erik Verbraeken meent dat de vercommercialisering zijn grens heeft bereikt....

TWEE stellingen in de Volkskrant van 11 juli verdienen aandacht. Ten eerste Paul Onkenhout in De Twaalfde Man over Louis van Gaal: 'Heeft kennelijk nog steeds niet in de gaten dat hij zichzelf, door al die Nederlanders en Brazilianen aan te trekken, volkomen ongeloofwaardig maakt. Zo kan iedereen de Champions League winnen'.

Ten tweede het redactioneel commentaar op Oranje: 'De vlucht naar het buitenland van bij Ajax en PSV gecultiveerd talent heeft ertoe geleid dat de Nederlandse topclubs afspiegelingen zijn geworden van het nieuwe Europa; de doorstroming van Nederlands talent stagneert en de jeugdopleiding, het geheim achter het nationale voetbalsucces, komt onder steeds grotere druk te staan.'

Stellingen die makkelijk kunnen worden ontkracht. Voor de eerste stelling hoeven we maar op AC Milan te wijzen, dat zich weliswaar het leplazerus aan buitenlandse sterspelers koopt, maar daarmee toch niet verder komt dan een bescheiden plaats in de middenmoot van de nationale competitie.

Voor de tweede stelling mogen we hopen dat de WK-successen van Nederland de jeugd aanzetten zich weer wat meer voor voetbal te gaan interesseren, wat de kansen op het vinden van nieuw talent in eigen land vergroot.

Maar de stellingen bevatten zeker ook een kern van waarheid. Waarmee we zijn aangekomen bij het grote euvel van het voetbal van nu: de vercommercialisering in combinatie met het Bosman-arrest (waarbij het laatste een gevolg is van het eerste).

Het Bosman-arrest is in juridisch opzicht weliswaar juist, maar belicht slechts één aspect van het voetbal binnen de grenzen van de Europese Unie: het vrije verkeer van werknemers, in casu van voetballers. Echter, de zogenoemde fundamentele vrijheden (waaronder het vrij verkeer van werknemers) zijn maar één onderdeel van de gemeenschappelijke markt. Vrijheden zonder beperkingen leiden op iedere markt slechts tot chaos. Daarom is aanvullend beleid nodig, beleid waartoe het EG-verdrag ook mogelijkheden biedt.

Het Europese voetbal is gebaat bij een systeem waarin alle landen op min of meer gelijkwaardig niveau kunnen mededingen naar de Europese voetbaltrofeën. De huidige situatie waarin drie landen - Italië, Spanje en Engeland - de Europese topspelers opkopen en daarmee het Europese topvoetbal monopoliseren, legt een tijdbom onder dit idee.

Is het normaal dat ik mij als Ajax-fan moet gaan afvragen of ik komend jaar niet beter Barcelona (met vijf Nederlanders) of Arsenal (met mogelijk vier Nederlanders) dan Ajax (hoeveel Nederlanders blijven er nog over na het vertrek van Ronald en Frank de Boer) kan gaan steunen? Voetbal blijft toch een sport waarin nationale sentimenten, Europese Unie of niet, een hoofdrol spelen.

Natuurlijk kunnen topclubs alleen nog op commerciële basis functioneren. Maar het voetbal mag niet verworden tot een systeem waarvan we de uitslagen binnenkort in het Financieele Dagblad kunnen lezen, met daaraan verbonden beursanalyses en spelerskoersen.

De bewegingsvrijheid van de voetballer is erkend. Maar het EG-verdrag bepaalt ook duidelijk dat, ingeval verschillen tussen de nationale wetten worden vastgesteld die de mededinging op de gemeenschappelijke markt vervalsen, maatregelen moeten worden genomen die de concurrentievervalsing opheffen.

Dat de clubs elkaar met salarissen beconcurreren, is tot daaraan toe. Maar daarnaast is een voetballer in Italië fiscaal aanzienlijk beter af dan in Nederland, en dat is een materie die zich wel leent voor harmonisatie. Misschien moeten we zelfs gaan denken aan het invoeren van speciale anti-monopolie (of oligopolie) wetgeving in de voetbalprofessie om de huidige excessen tegen te gaan.

Na het Bosman-arrest is het de beurt aan de Europese Commissie en de Europese Raad om aanvullende maatregelen te nemen.

Erik Verbraeken is jurist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden