Reportage Schiemond

Op excursie door de buurt van Georginio Wijnaldum: ‘Als je het hier redt, red je het overal’

Georginio Wijnaldum staat vanavond met Liverpool in de Champions League-­finale. En dat voor een speler die opgroeide in Schiemond, Rotterdam, ooit de kindonvriendelijkste wijk van Nederland. Op excursie door de wijk, met als gidsen broer en Spartaspeler Giliano Wijnaldum en oud-prof en buurjongen David Mendes da Silva.

Georginio Wijnaldum na de derde goal van Liverpool tegen Barcelona in de halve finale van de Champions League. Beeld Getty Images

‘Ik zal nooit vergeten waar ik vandaan kom’, zegt Georginio Wijnaldum steevast als hem wordt gevraagd naar zijn drijfveren. De veelzijdige middenvelder, die met Liverpool zaterdagavond de Champions League-finale ­tegen Tottenham Hotspur speelt, werd gevormd in het beruchte Schiemond.

De wijk in Rotterdam-West is de ­laatste jaren aan de beterende hand, maar werd door het Verwey-Jonker Instituut aan het begin van deze eeuw aangemerkt als ‘meest kindonvriendelijke buurt’ van Nederland. Dat instituut rangschikte probleemwijken op basis van jeugdcriminaliteit, jeugdwerkloosheid, tienermoeders, achterstandsleerlingen, kindermishandeling en kinderen in armoede.

Tegen die achtergrond is Wijnaldums carrière-opbouw wonderbaarlijk te noemen: de voormalige vmbo-leerling ging van de Sparta-jeugd naar de Feyenoord-jeugd, debuteerde op zijn 16de als prof bij Feyenoord en maakte via het aanvoerderschap en de landstitel bij PSV op zijn 26ste de stap naar Newcastle United. Toen die club degradeerde uit de Premier League wist Wijnaldum Liverpool-coach Jürgen Klopp met zijn verstandige woorden en vrolijke inborst te overtuigen hem te contracteren. Bij Liverpool en het Nederlands elftal is hij een dragende kracht geworden: in de halve finale van de Champions League scoorde hij tweemaal tegen Barcelona.

‘Het is hier echt vruchtbare grond’, zegt David Mendes da Silva, voormalige buurjongen van Wijnaldum trots. Meer profvoetballers werden groot in Schiemond en ook bekende dj’s als Benny Rodrigues en Rudy Lima. ‘En ik ken gasten van hier die advocaat, dokter of zakenman zijn geworden’, vertelt Mendes da Silva lopend over de Westkousdijk.

De 36-jarige Mendes da Silva speelde zelf voor clubs als Sparta, Ajax en AZ en kwam tot zeven interlands voor het ­Nederlands elftal. Hij is nu spelersmakelaar. ‘Alle goede Rotterdamse voetballers kwamen naar Schiemond, hier vonden de felste voetbalgevechten plaats. Hier werd je een grote jongen.’

Dat werd Wijnaldum via straatvoetbal, maar ook door het dagelijks leven in Schiemond, een schiereilandje ingeklemd tussen de Maas en de drukke verkeersweg S114. Twaalf rijen op elkaar gestapelde sociale huurwoningen worden bevolkt door mensen uit alle delen van de wereld, vaak met een beperkt bestedingspatroon. De criminaliteit nam ijlings toe toen in 1995 een prostitutiezone werd geopend op de aangrenzende Keileweg.

Wijnaldum was 5 toen dat gebeurde, en woonde net permanent bij zijn oma Francien in een flatje aan de Sibajakstraat. Zijn moeder was naar Amsterdam verhuisd, maar hij wilde per se in Schiemond blijven, bij zijn vriendjes. Hij is gek op zijn oma. ‘Gini wilde blijven en ik keerde ook na een jaar terug uit Amsterdam’, vertelt zijn twee jaar jongere broer Giliano Wijnaldum. Waarom? Met glinsterende ogen: ‘Schiemond is saamhorigheid en spanning. Schiemond is ­passie. Schiemond is voetbal.’

Giliano Wijnaldum, profvoetballer bij Sparta, toont samen met Mendes da Silva de wijk vol vervallen, bakstenen flatjes met overal satellietschotels en stenen kraaien op bruine, ijzeren balkons. Op de straten ligt veel troep. Giliano: ‘Het was hier nog veel erger, hoor.’

Giliano Wijnaldum, jongere broer van Liverpool-speler Georgino Wijnaldum en zelf ook profvoetballer, in Schiemond, Rotterdam. Beeld Judith Jockel

Vrouwen op slippers, met achter zich een ketting aan kinderen, lopen langs oude, beige Suzuki Swifts en vaalrode Toyota Corolla’s, hier en daar afgewisseld door een nieuwe BMW of Mercedes. Flarden gangstarap klinken uit een raam. Op de deur van de apotheek hangt de oproep om ‘verdachte situaties en personen’ via de Facebook-pagina ‘Veilig Schiemond’ onder de aandacht te brengen van alle buurtbewoners.

‘Als je het hier redt, red je het overal’, meent Mendes da Silva, die aankwam in colbert, maar zich na de begroeting ­razendsnel omkleedde bij zijn moeder, die nog steeds in Schiemond woont. Nu draagt hij net als Giliano Wijnaldum een trainingspak van Clan de Banlieue, een merk dat is opgezet door een oude klasgenoot. ‘Dus dan steun je dat.’

De saamhorigheid is groot onder Schiemonders. Wat het ook is: vroeger liepen ze altijd in trainingspak, want vroeger bestond uit voetballen, voetballen en nog eens voetballen. Op elke strook gras, in de portieken, tussen de auto’s, op de galerij, op het asfalt van het enige, ‘altijd stervensdrukke’ voetbalpleintje aan de Slamatstraat.

Tot in de kelders speelden ze. Dat was ook een goede vluchtplaats voor de politie als ze kattekwaad hadden uitgehaald, zegt Mendes da Silva wijzend naar een kruising van appartementen waaronder vroeger een open ruimte was. ‘Daar zag je ook de hoertjes, de hoerenlopers, de dealers, de pooiers. Daar lagen ook overal naalden, condooms, soms een pistool.’

Straatgevaar

Ze waarschuwden elkaar voor problemen. Geregeld klonk geknal door een ­afrekening onder drugscriminelen of een uit de hand gelopen echtelijke ruzie. Een bal die per ongeluk een tuin invloog was voor sommige buurmannen al genoeg reden om met een pistool te zwaaien. Mendes da Silva: ‘Dan rende je weg, via een galerij het dak op, maar je kwam ook snel weer terug met zijn allen. Het was toch spannend. Kwam de politie, werd je allemaal meegenomen naar het bureau, ook al was je pas 11.’

Mendes da Silva, die Kaapverdiaanse roots heeft, en Giliano Wijnaldum, met Surinaamse wortels, proberen elkaar te poorten in een portiek, het plezier spat van hun gezichten. De straattaal van vroeger komt naar boven, maar ­bekenden of passerende familieleden spreken ze aan met ‘u’. Wijnaldum tegen een tante met ­gouden oorbellen: ‘Heeft Gini u al gevraagd om mee te gaan naar Suriname komende zomer? Nee? Oh dat gaat hij vast nog doen.’

Zelfs een passerende pestkop van vroeger wordt vrolijk begroet. ‘Hij had een vechthond genaamd Tyson die altijd je bal kapotbeet’, zegt Mendes da Silva, terwijl hij de man op de schouders slaat. ‘Wij werden door dit soort mannen ­beschermd, want wij waren de talenten, we speelden in de jeugd bij profclubs. Niemand mocht aan ons komen.’

Rust zacht ­Anthony

Ook Wijnaldums leeftijdgenoot en vriendje Anthony Fernandes, uit de even verderop gelegen Indrapoerastraat, had lang een beschermde status. Ook hij was een begenadigd talent. Maar toen het met voetbal minder ging, raakte hij ­betrokken bij een ripdeal. Op 4 mei 2012 werd hij met vier kogels in zijn hoofd ­gevonden aan de Westkousdijk.

Mendes da Silva en Wijnaldum wijzen de plek aan waar dagenlang bloemen werden neergelegd. Er werd gerouwd, ook door Georginio Wijnaldum, die toen al international was en bij PSV speelde. Na een doelpunt in het weekeinde na de fatale schietpartij toonde hij zijn ondershirt met daarop de tekst: ‘Rust zacht ­Anthony. Schiemond passie.’

Het drama werd nog verergerd doordat Anthony’s oom zich twee dagen later aan een brug verhing. Een tante overleed vlak daarop. ‘Heel heftig, iedereen leefde mee’, zegt Giliano Wijnaldum.

Anthony’s broertje Jeremy Fernandes schopte het alsnog tot profvoetballer. ‘Dat bedoel ik nou’, zegt Mendes da Silva. ‘Je wordt een overlever hier.’

Gevoetbald werd er in de zomer vaak tot middernacht. Dan scharrelden er grote waterratten door de wijk op zoek naar etensresten. De Wijnaldum-broers, die ‘mooiboys’ werden genoemd vanwege hun vrolijke inborst en knappe ­gezichten, haastten zich naar binnen ­zodra de straatverlichting aanschoot. ­Anders werd oma Francien boos.

Giliano Wijnaldum wijst naar de flat waar ze nog steeds woont. Er staan twee zilveren bekers voor de witte lamellen, Giliano vermoedt dat hij of Georginio ze won tijdens jeugdtoernooien en oma ze altijd heeft laten staan.

Bij het ondertekenen van contracten was ze er altijd bij. Ook bij het WK van 2014 in Brazilië ontbrak ze niet. ‘Ik zal nooit vergeten wat ze voor ons gedaan heeft’, zei Georginio Wijnaldum in een eerder interview. Ze wandelde dagelijks mee naar het jeugdcomplex van Sparta, dat op drie kwartier lopen lag. ‘Zomer of winter, zon of regen; ze liet ons nooit­ alleen gaan. Ze wilde zeker weten dat we veilig aankwamen.’

Bij Mendes da Silva, eveneens opgeleid door Sparta, liep er niemand mee. ‘De snelste weg was door dryhouses waar drugs werden geteeld’, vertelt hij. ‘Met de tram kon ook, maar die stopte vaak niet voor me. ‘Voor deze donkere jongen in deze buurt ga ik niet stoppen’, dachten de bestuurders waarschijnlijk.’

Oud-speler David Mendes da Silva, in Schiemond, Rotterdam. Beeld Judith Jockel

In de tram rook het altijd naar drugs, herinnert Giliano Wijnaldum zich. ‘De junks kwamen gewoon naast je zitten en gingen heroïne roken. Hoeren kwamen ook naast je zitten. Eng? Ik vond het eerder spannend.’ Mendes da Silva lachend: ‘Bang zijn is geen optie, hier.’

Knallend met een bal op de netloze doelen van hun oude voetbalplein pal naast de Maas vat Mendes da Silva hardop het plan op om zaterdagavond grote schermen neer te zetten om met de hele wijk de finale te bekijken. Hij woont zelf in Barendrecht, Giliano Wijnaldum op de Kop van Zuid. Veel veiliger oorden, al is de prostitutiezone op de Keileweg sinds 2005 gesloten. Op de hoek van de beruchte straat ligt thans de Keilewerf, een hippe broedplaats voor creatieve ondernemers.

‘Ik zou het zo overdoen, hier opgroeien’, zegt Giliano Wijnaldum. Mendes da Silva: ‘Ik ook. Maar voor mijn kinderen vind ik het te gevaarlijk.’

Lieve jongens

Ze lachen als ze praten over de halve finale van Liverpool tegen Barcelona, het duel waarin Georginio tweemaal scoorde. Mendes da Silva: ‘Zag je hoe kwaad Gini was toen hij inviel tegen Barcelona? Net als vroeger. Het was op het pleintje zo druk dat je uren moest wachten voor je weer mocht spelen als je had verloren, want de winnaar bleef staan.’

Wijnaldum: ‘Daar word je een knokker van.’ Mendes da Silva: ‘We zijn lieve jongens, maar die andere kant... daar schrikken mensen van. Hier in Schiemond snappen ze dat.’

Net als zij zal ook Georginio Wijnaldum altijd Schiemond blijven bezoeken. Als-ie komt, wordt er naast de rivier een grote barbecue ontstoken en mag iedereen mee-eten. Dat is ook Schiemond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden