AnalyseTopsport

Ook voor de grootverdieners is het even slikken

De topsport is in financiële crisis door het coronavirus. Inkomsten drogen op, sponsors haken af. Nederlandse grootverdieners in toonaangevende mondiale sporten moeten nu al fors inleveren. En dit is pas het begin.

Frenkie de Jong.Beeld Getty Images

Frenkie de Jong, voetballer Barcelona 
Geschat inkomen: 10 miljoen euro
Geschatte gederfde inkomsten: 2 à 3 miljoen euro

Aanvoerder Lionel Messi bracht zelf naar buiten dat de voetballers van Barcelona tijdelijk 70 procent aan salaris inleveren, omdat hun club geen inkomsten heeft zolang de competitie door het coronavirus is stilgelegd. Frenkie de Jong ziet zijn jaarsalaris van naar schatting 10 miljoen euro dus deels verdampen, vier maanden niet voetballen kan hem 2 à 3 miljoen kosten. 

Ook andere topclubs bezuinigen drastisch. Real Madrid bereikte deze week overeenstemming met de selectie om zo’n 56 miljoen euro aan salariskosten te besparen. Het Italiaanse Juventus kort de spelers met 90 miljoen euro.  In de Engelse Premier League is een salariskorting van 30 procent voor topspelers inzet van onderhandeling: de spelers weigeren vooralsnog.

Het mag geen morele plicht zijn voor profvoetballers om vrijwillig salaris af te staan, vindt Guido Albers, directeur en eigenaar van managementbureau Players United Group. ‘In Engeland wordt het verplicht inleveren van salaris wellicht door de politiek opgelegd, met het idee dat ze toch genoeg verdienen. Vragen politici dat ook van andere multimiljonairs?

Albers gelooft in een model waarbij spelers en clubs elkaar moeten helpen, zodat ook het salaris van kantoorpersoneel kan worden gewaarborgd. Dat zal per club verschillend zijn. ‘Het kan toch niet zo zijn dat een speler in de eerste divisie wordt gekort op zijn salaris, terwijl hij een paar duizend euro per maand verdient?

In meerdere landen dreigen voetbalclubs failliet te gaan door acute kastekorten. Als dit seizoen wordt geschrapt is de economische schade groot. Albers: ‘In Engeland dreigen 32 clubs om te vallen, omdat ze afhankelijk zijn van de tv-gelden. Dan begrijp ik dat ze willen wachten of spelen zonder publiek mogelijk is. En is het logisch dat ook van de spelers een bijdrage wordt verwacht.’

Transfermarkt.com berekende al dat voetballers zo’n 20 procent minder waard zijn. Albers voorspelt dat het virus ook de transfermarkt zal verlammen. ‘Messi en Ronaldo zijn wellicht nog steeds 100 miljoen euro waard, maar niemand zal het nu betalen. Ik voorzie een terugkeer naar de ouderwetse ruilhandel. Jij wil speler A, ik ruil hem tegen B en C.’ Deze zomer zullen zeker geen megatransfers meer plaatsvinden, aldus Albers. ‘Het is maatschappelijk niet te verkopen.’

Kiki Bertens.Beeld AP

Kiki Bertens, tennisster. Nummer 7 van de wereld.
Inkomen uit prijzengeld in 2019: 3,5 miljoen euro
Geschatte gederfde inkomsten: 1,8 miljoen euro

Er is één periode in het jaar van Kiki Bertens waarin ze haar slag moet slaan. Het gravelseizoen. In de maanden dat Bertens actief is op haar favoriete ondergrond, speelt de Nederlandse nummer 7 van de wereld haar pensioen bij elkaar. Ze verdient in die periode doorgaans de helft van haar jaarinkomen. 

Op 26 februari speelde Bertens haar laatste wedstrijd. Ze verloor in de derde ronde van het WTA-toernooi in Doha van de Chinese speelster SaiSai Zheng. Er werd 31.000 euro bijgeschreven op haar bankrekening en dat is voorlopig het laatste inkomen uit prijzengeld. Het tennis ligt in elk geval stil tot half juli. Dat heeft enorme gevolgen voor het salaris van Bertens, die vorig jaar 3,5 miljoen euro aan prijzengeld bij elkaar speelde. In de weken dat het tennis nu plat legt, verdiende ze vorig jaar bijna 1,8 miljoen euro aan prijzengeld.

Bertens mist ook inkomsten door startgeld dat ze normaal gesproken op de toernooien krijgt. De grandslamtoernooien doen daar niet aan, maar bij andere wedstrijden op de WTA-tour krijgt ze wel een bedrag om mee te doen. Het bedrag hangt af van haar statuur op dat moment. Hoe hoger de ranking en hoe verder ze in het toernooi komt, des te groter de cheque van de toernooidirectie. De bedragen voor het affiche Bertens zouden variëren van 10.000 tot 50.000 euro. Het is voor haar vooral interessant om dicht bij huis te spelen, zoals op het gras in Rosmalen. In Amerika hoeft ze niet op de hoofdprijs te rekenen. Daar is talent van eigen bodem meer in trek.

De helft van haar inkomen vanuit prijzengeld valt nu weg, maar de kosten zijn in deze periode zonder tennis ook laag. Er hoeven geen vliegtickets en hotels geboekt te worden. Bertens staat erom bekend een bescheiden leven te leiden. Veel wordt geregeld in haar eigen familie. Haar zus Joyce beheert de boekhouding, haar man Remko de Rijke is haar fysiotherapeut. Bertens moet wel haar coach Elise Tamaëla betalen.

Anders is het voor de mindere goden op de baan. Volgens tennisfederatie ITF zijn wereldwijd 900 tennistoernooien uitgesteld of geschrapt. De bond heeft de helft van zijn medewerkers met verlof gestuurd. Patrick Mouratoglou, de coach van Serena Williams, pleit er in een brief op Twitter voor dat internationale tennisbonden spelers met een lagere ranking tegemoetkomen. Hij vindt het ‘weerzinwekkend’ dat de spelers buiten de mondiale top-100 amper rond kunnen komen in een grote sport als tennis.

Wout Poels, wielrenner Bahrain-McLaren
Geschat inkomen: 1 miljoen euro
Geschatte gederfde inkomsten: 175.000 euro

Om het voortbestaan van de ploeg niet in gevaar te brengen, is de renners van Bahrain-McLaren te verstaan gegeven 70 procent van hun salaris over de maanden april, mei en juni in te leveren. In een door cyclingnews.com onderschepte e-mail schrijft teammanager Rod Ellingworth zijn werknemers: ‘We staan als team voor een enorme uitdaging. Jullie bijdrage wordt enorm gewaardeerd.’ In het geval van kopman Wout Poels, die dit seizoen overkwam van Ineos, zou het naar schatting om bijna twee ton aan gederfde inkomsten gaan.

Bahrein McLaren vormt in de wielerwereld geen uitzondering. Er wordt zeker tot 1 juni niet gekoerst, 650 organisatoren hebben hun evenement uitgesteld of afgelast. Het betreft zo’n 30 procent van de wielerkalender, berekende wielerfederatie UCI dat het grootste deel zijn werknemers met verlof heeft gestuurd. ‘De inactiviteit raakt renners, teams, organisatoren en alle partners in alle disciplines’, meent voorzitter David Lappartient.

De renners van het Belgische Lotto-Soudal is gevraagd af te zien van 10 procent van hun salaris. Astana besloot de lonen tijdelijk met 30 procent te korten. Bij de Pools-Amerikaanse ploeg CCC is aan de renners zelfs gevraagd om 80 procent in te leveren. Van alle zelfstandigen, van soigneurs tot mecaniciens, is het contract opgezegd. Voor het voorbestaan wordt gevreesd, aangezien schoenenfabrikant CCC stevig lijdt onder de crisis, net als co-sponsor Giant, een fietsfabrikant. In het wielrennen bestaan ploegen bij de gratie van sponsoring. Mediagelden gaan naar organisatoren van wedstrijden, recettes bestaan niet in de wielersport. 

Jumbo-Visma, met Tom Dumoulin, Steven Kruijswijk en de Sloveen Primoz Roglic de grootste ploeg van Nederland, maakt zich voorlopig geen zorgen. Beiden sponsoren hebben geen last van de crisis. Supermarktketen Jumbo maakt zelfs meer omzet dan normaal. Reisorganisator Sunweb, de sponsor van de andere Nederlandse ploeg (die op een Duitse licentie rijdt), is wel geraakt. Volgens Matthijs ten Brink, CEO bij Sunweb, is voor zijn bedrijf nu ‘alle hens aan dek.

Toch maakt teambaas Iwan Spekenbrink van de wielerploeg zich geen zorgen. Hij beroept zich op de goede relatie met Sunweb en het langdurige contract (onbepaalde tijd met opzegtermijn van twee jaar) met de reisorganisatie. ‘Sunweb is gelukkig een gezond bedrijf met intelligente en strategisch zeer sterke directie’, zegt hij. ‘Deze situatie biedt ook kansen om de positie in de markt te versterken voor het moment dat de samenleving weer opengaat.’

Sifan Hassan. Beeld Getty Images

Sifan Hassan, atletiek, wereldkampioene 1.500 en 10.000 meter
Geschat inkomen: 450.000 euro
Geschatte gederfde inkomsten: 225.000 euro

Met twee wereldtitels op zak zou 2020 het jaar zijn om flink te cashen voor Sifan Hassan. De in Ethiopië geboren middelangeafstandsloopster is op dit moment de grootste ster bij de vrouwen. Ze staat op de nummer één positie van de wereldranglijst, wint bijna elke wedstrijd die ze loopt en is wereldtop op meerdere afstanden, van de 1.500 meter op de baan tot de halve marathon op de weg. 

Vorig jaar verdiende Hassan grote bedragen dankzij prijzengelden meer dan drie ton. Tel daar bonussen, startpremies en extra’s vanwege de goede prestaties vanuit haar schoencontract met Nike bij op en ze komt op een geschat inkomen van minimaal 450.000 euro.

Zonder wedstrijden is er geen prijzengeld, geen startgeld en geen bonus. Het zou zo de helft van haar jaarinkomen kunnen schelen. Het is geen optie om in het najaar alles in te halen mochten wedstrijden langzaam weer op gang komen. Atleten kunnen niet zomaar een dubbel programma lopen. 

Bovendien is het de vraag of er op de wedstrijden net zoveel te verdienen valt als voor de crisis. Het prijzengeld is vaak een sluitpost op de begroting van sportwedstrijden. Het wordt als laatste berekend en valt als eerste weg. Als er een economische crisis komt vanwege de pandemie, raakt dat ook de verdiensten in de sport. Sterren als Hassan leveren het meeste in, maar kunnen dat ook het beste dragen. 

In de lucratieve Diamond League verdiende Hassan vorig jaar in twee weken tijd 100 duizend dollar (91.000 euro) door de winst op de 1.500 en 5000 meter. Haar dubbele WK goud in Doha leverde 120 duizend dollar op (109 duizend euro). De WK atletiek van volgend jaar is verplaatst naar 2022. De Olympische Spelen kennen geen start- of prijzengeld.

Hassan krijgt wel startgeld om aan andere wedstrijden mee te doen. In de Diamond League gaat het om bedragen van 10 duizend tot 50 duizend dollar. De atleten die wat minder goed zijn kunnen daar niet op rekenen. Zij moeten het van het prijzengeld hebben en worden hard geraakt als er wedstrijden uitvallen. Als ze niet worden gesteund door nationale bonden, zoals in Nederland, kunnen ze snel in problemen komen. Dat speelt vooral in Amerika en Oost-Afrikaanse landen als Kenia en Ethiopië, grootmachten in de atletiek.

Lonneke Slöetjes, volleybalster Scandicci (Italië)
Geschat inkomen: 225.000 euro.
Geschatte gederfde inkomsten: 67.500 euro

Volleybalster Lonneke Slöetjes zit al weken thuis in Nederland, maar ze is formeel nog steeds oproepbaar door haar Italiaanse club Scandicci. Hoewel in Italië dagelijks honderden mensen overlijden aan het coronavirus is de volleybalcompetitie nog niet definitief stopgezet. De Serie A1 wordt weliswaar afgebroken, maar de topvier bekijkt of het spelen van play-offs nog mogelijk is.

‘Heel bizar, ik kan me niet voorstellen dat we nog gaan spelen’, zegt Slöetjes. Of ze wordt gekort op haar salaris is onduidelijk. Sommige clubs kondigden aan 30 procent minder te willen betalen. Nika Daalderop en Laura Dijkema vertrokken al eerder bij Firenze en leverden na een overeenkomst met de club hun contract in.

Slöetjes zit nog in de wachtkamer. ‘De onderhandelingen zijn gaande, de clubs willen nu al minder betalen. Maar bij Scandicci moeten we ons nog steeds voorbereiden op een mogelijke hervatting van de competitie. Ik doe nu veel fitness thuis en online work-outs met mijn teamgenoten. Ik sta klaar voor de club, dus ik verwacht ook dat ik normaal betaald krijg. Maar zeker is het niet.’

De 29-jarige Slöetjes leverde na haar gedwongen vertrek bij het Turkse Vakifbank al flink in. Bij de ploeg van oud-bondscoach Giovanni Guidetti verdiende ze bijna een half miljoen euro per seizoen. De slijtage als diagonaalaanvaller die zowel aan het net als achter de driemeterlijn aanvalt, deed zich voelen. Slöetjes: ‘Ik ben niet meer de jongste, speel niet langer op de toppen van mijn kunnen. En dus ben je minder waard.

‘Natuurlijk verdien ik in Italië minder dan tijdens mijn periode in Turkije. In China wordt nog gesproken over bedragen die ik bij Vakifbank verdiende en zelfs hoger, maar ik weet niet of ik daar zou willen spelen. Het is niet te voorspellen, maar in Italië zullen de salarissen zeker omlaag gaan.’

Theo Hofland, prominent zaakwaarnemer in het internationale volleybal, voorspelt een forse crisis in Italië. ‘Wie naar huis wilde, moest inleveren. In januari was ik voor Dijkema nagenoeg rond met Firenze, na het uitbreken van het coronavirus kregen we in maart te horen dat de club haar geen nieuw contract kon aanbieden. Ze gaat nu in Rusland spelen. ‘Ik kan zo vier of vijf clubs opnoemen die wellicht uit de Italiaanse Serie A1 zullen verdwijnen. Er komen er veel speelsters vrij die moeten dringen voor een plekje. Dan gaan de salarissen omlaag, zo werkt de markt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden