NieuwsTokio en omkoping

Ook Tokio zou stemmen hebben gekocht bij uitverkiezing tot olympische stad

De verkiezing van Tokio tot olympische stad is mogelijk tot stand gekomen door het kopen van stemmen van IOC-leden. De Franse justitie onderzoekt of er in 2013 is gefraudeerd bij de keuze voor de Japanse hoofdstad. Het is opnieuw een smet op het blazoen van Tokio, na de enorme kosten – er is al 25 miljard euro uitgegeven – en het jaar uitstel als gevolg van de coronacrisis.

Haruyuki Takahashi, lid van het organisatie comité van de Spelen in Tokio. Beeld EPA

De sleutelrol in de affaire is voor de Japanner ­Haruyuku Takahashi die als lid van het biedcomité miljoenen opstreek. De hoofdrol, als eerder bij de gecorrumpeerde Spelen van Rio, is voor de atletiekfamilie Diack: vader Lamine en zoon Papa Massata. De vader staat deze zomer voor de Franse rechtbank; de zoon denkt veilig te zijn in Senegal.

Nederland kent Lamine Diack van de begrafenis van olympisch icoon Fanny Blankers-Koen in 2004. Een overvolle kerk in Hoofddorp zag de Afrikaanse voorzitter van de internationale atletiekfederatie IAAF met een volle boodschappentas de uitvaartdienst voortijdig verlaten. De Senegalees leek behoorlijk van de kaart.

Nadien kwam de naam van atletiekbaas Diack, lid van het machtige Internationaal Olympisch Comité (IOC), vooral voorbij in berichtgeving over corruptieschandalen in de wereldsport. Van het soort: voor wat hoort wat. De eigen stem verkopend. ­Oftewel betalen, met smeergeld.

Dinsdag was het weer zo ver. Diack, 86 inmiddels, werd in een onderzoeksverhaal van persbureau Reuters genoemd als ontvanger van cadeaus, digitale camera’s en een (‘goedkoop’) horloge. De geschenken kwamen van een Japans lid van het biedcomité dat de Olympische Spelen van 2020, nu die van ’21, moest zien binnen te halen. Dat lukte, in Buenos Aires 2013.

‘Kleine geschenken’

Het verhaal dat het paaien slechts om kleine geschenken zou zijn gegaan (‘want je komt nu eenmaal niet met lege handen’) leek nauwelijks realistisch. De verdachte lobbyist Haruyuki Takahashi, een 75-jarige zakenman, bleek van het Japanse biedcomité liefst 8,2 miljoen dollar (7,5 miljoen euro) te hebben ontvangen voor zijn diensten.

Takahashi zei dat hij recht had op een winst uit zijn bijzondere contacten. De miljoenen waren betaald als ‘commissiegelden’. De Japanner, ooit een topbestuurder bij Dentsu, het grootste reclamebureau ter wereld, zou sponsors hebben aangebracht uit zijn eigen kringen. Niemand had er iets mee te maken wat hij verder met dat geld zou hebben gedaan. ‘Een dag voor ik dood ga, zal ik het u vertellen’, aldus de lobbyist tegen journalisten.

De rol van Takahashi kwam naar voren in het Franse justitiële onderzoek naar omkoping in olympische kringen. De ­familie Diack is daarbij de aangeklaagde partij. Vader Lamine, onder huisarrest in Parijs, was van 1999 tot 2015 de voorzitter van de IAAF, dat nu World Athletics heet en wordt geleid door de Brit Sebastian Coe. Zoon Papa Massata Diack is medeverdachte.

Papa Massata, die zich verstopt in thuisland Senegal en weigert naar Frankrijk te komen, kreeg in het verleden via een Braziliaanse zakenman 2 miljoen dollar om in 2009 Rio aan de verkiezingsoverwinning bij diens kandidatuur voor de Spelen van 2016 te helpen. Massata, door zijn vader aangesteld als adviseur van de atletiekfederatie, wordt ook beschuldigd van het incasseren van een half miljoen euro om dopingovertredingen van de Russische marathonloopster Lilija Sjoboekhova te verdonkeremanen.

Daar komen sinds enige tijd de beschuldigingen voor corruptie bij de verkiezing van Tokio bij. Via de Singaporese consultant Black Tidings zou 2,3 miljoen dollar naar de Diacks zijn gestroomd. Ze waren bedoeld om enkele van de honderd beschikbare stemmen te kopen. Lamine Diacks advocaat houdt vol dat de Afrikaan in 2013 in Argentinië niet meer heeft gedaan dan zijn continentale collega’s bijeen te roepen en hun te vertellen dat hij ­Tokio echt de beste kandidaat vond.

Nagano 1998

In het vorige schandaal met een hoofdrol voor een ­Japanse olympische stad, ­Nagano 1998, waren ook tal van ­Afrikaanse IOC-leden betrokken. Ganga uit Congo, Keita uit Mali, Mukora uit Kenia en Sibandze uit Swaziland werden in 2001 uit het comité gezet. Salt Lake City, de Winterspelenstad van 2002, was erachter gekomen hoe Nagano in een eerdere verkiezing stemmen had gewonnen en bood daarom ook omvangrijk geld, cadeaus en diensten aan. Het IOC verbood daarop de verkenning van olympische kandidaatsteden door de leden.

Lamine Diack. Beeld REUTERS

Lamine Diack, IOC-lid van 1999 tot 2013 en in 2015 bedankt als erelid, kreeg door de jaren heen beschuldiging na beschuldiging over zich heen. Hij lachte in 2011 de aanklager van de ethische commissie van het Internationaal Olympisch Comité weg. Hij, Lamine Diack, corrupt? Omgekocht? Nee, hij had drie keer 30 duizend dollar ontvangen van vrienden om zijn verbrande huis te herbouwen. Het IOC-lid kwam ermee weg. Er was meer. Russisch dopingbedrog toedekken, stemmen verkopen, maar ook het toewijzen van de WK atletiek aan Doha (2019) in ruil voor geld. Het laatste zou gaan om 3,5 miljoen dollar.

In al die zaken spelen nu ook Japanse documenten een rol. Lobbyist Takahashi deed voor Tokio 2020 aan ‘wining and dining’ met IOC-leden. Een rechtszaak, in 2015 begonnen met arrestaties van Diack en zijn adviseurs Cisse en Dolle, zou in januari hebben gediend, maar werd toen uitgesteld omdat enkele uren voor de eerste zitting stukken van zoon Papa Massata ter beschikking kwamen. Nu dient de zaak in juni, is de bedoeling. De gevangenisstraf die Lamine Diack kan krijgen is maximaal tien jaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden