Ook een schaker heeft zijn pijngrens

Topsport is een kwestie van veel én hard trainen; van leven onder permanente prestatiedruk. Dat vraagt in zowel lichamelijk, geestelijk als sociaal opzicht veel van de topsporter en zijn omgeving....

ROELF RIDDERIKHOFF

LOEK van Wely is schaker, en misschien wel de beste van Nederland op dit moment, maar daarover verschillen de meningen. In elk geval heeft hij met 2655 punten een hogere Elo-rating dan zijn directe concurrenten Jan Timman en Jeroen Piket.

Met zijn 1.90 meter lengte is hij wel lang, maar in tegenstelling tot veel van zijn tegenstrevers in het internationale circuit allerminst corpulent. Met een gewicht van 70 tot 75 kilo zou je hem zelfs bijna broodmager noemen. 'Met al die toernooien leid ik een onregelmatig leven, bovendien verafschuw ik vet voedsel. Daarentegen snoep ik veel. Ooit heb ik 77 kilo gewogen, maar dat was na tien dagen schransen.'

Van Wely is een sobere jongeman van 25 jaar die niet rookt en geen alcohol gebruikt. 'Ja, daar word ik wel eens mee geplaagd, maar daar leer je je wel tegen te wapenen.' Een voorbeeldige sportman derhalve die het koppie graag helder houdt en dol is op lichaamsbeweging. 'Ik streef ernaar vier keer in de week te trainen en daarmee bedoel ik echt fysieke inspanningen te leveren. Tijdens toernooien komt dat vaak neer op een partijtje tennis, maar als ik thuis ben in Tilburg ga ik vaak naar een fitnesscentrum om op toestellen te fietsen en te roeien.'

Maar dat is nog niet alles. 'Hardlopen vind ik heerlijk. In de bossen loop ik vaak rondjes van twee kilometer en niet zelden wordt het tien kilometer.' Dat het niet in een sukkeldrafje gaat blijkt wel uit zijn tijd over die laatste afstand: veertig minuten. Dat zullen weinig denksporters op topniveau hem nadoen.

Nog niet zo lang geleden was er een goede Noorse schaker, Agdestein, die als voetballer het nationale team haalde. De jonge Tilburger wil zich niet met hem vergelijken, maar hij voetbalt ook. 'Als ik een weekeind thuis ben speel ik met een paar vrienden in het achtste team van Zilvermeeuwen in Zaandam, zo'n tien keer per jaar. Ik speel linkshalf, dat betekent veel lopen. Voor techniek moet je bij mij niet zijn. Ik moest op mijn twaalfde kiezen tussen voetbal en schaken. Moeilijk was dat niet, want ik schaakte veel beter dan ik voetbalde. Maar dat wil niet zeggen dat ik als ik in het veld sta minder fanatiek ben dan wanneer ik een schaakpartij op het scherpst van de snede speel.'

Het leveren van fysieke inspanningen is voor Van Wely een hobby waar hij van geniet, maar het dient wel degelijk ook een doel. 'Het verbetert je mentale weerbaarheid. Als je gewend bent flink af te zien, raak je minder snel geïrriteerd. Er zijn spelers die er een gewoonte van maken op de rand van je gezichtsveld repeterende bewegingen te maken of te trekkebekken. Als je daar niet op bent voorbereid, heeft dat toch een negatieve invloed. Meestal komt dat naar voren als je slecht staat. Ik probeer me daar bewust tegen te wapenen, maar dat moet ik wel helemaal zelf doen. Professionele begeleiding is alleen voor de absolute top weggelegd.'

Psychologische oorlogvoering is bij het schaken geen vreemd verschijnsel. In zijn analyse van zijn partij tegen Van Wely op het Lost Boys toernooi in Antwerpen, in het jongste nummer van het tijdschrift New in Chess noemde Viktor Kortsjnoi Van Wely een gedachtenloze imitator van genieën als Boleslavsky, Najdorf, Bronstein, Fischer en anderen. Van Wely reageert daar laconiek op. 'Blijkbaar ziet Kortsjnoi mij niet zitten als topper. Vaak komen dergelijke beweringen voort uit frustratie. De laatste partij heb ik van hem gewonnen.'

Van Wely kent uit ervaring nog een voordeel van zijn fysieke inspanningen. 'Ik heb geleerd door de pijngrens heen te gaan. Wanneer je tijdens een partij in een diep dal zit, weet je dat je je daardoor niet moet laten ontmoedigen; zo kom je er weer uit, waar anderen er de brui aan zouden hebben gegeven.'

Daarnaast investeert hij veel tijd in het schaken zelf. 'Als het meezit studeer ik vier uur per dag. Tijdens toernooien ligt het accent op de openingen. Thuis richt ik me meer op het oplossen van opgaven. Een bepaald stellingstype proberen te doorgronden. Schaken heeft veel te maken met structuurherkenning.'

Dat het desondanks wel eens mis kan gaan bleek tijdens hetzelfde Lost Boys toernooi, waarover Kortsjnoi zo'n bijtende opmerking maakte. In zijn partij tegen de Chinees Ye Rongguang verkwanselde Van Wely na zeven zetten een toren en moest even later opgeven. Hij wordt er niet graag aan herinnerd. 'Ik heb gewoon bepaalde dingen niet gezien, was misschien nog niet helemaal wakker.'

Dat zou wel eens waar kunnen zijn want Van Wely slaapt graag en lang, acht tot tien uur. 'Dat heb ik nodig. Vergeet niet dat ik veel toernooien speel. Dat is mentaal afmattend. Daar komt bij dat ik 's nachts graag mijn voorbereiding wil afronden en dan wordt het al gauw een uur of drie voordat ik slaap.'

Er zijn schakers die niets moeten hebben van al dat hollen en draven zoals Van Wely doet. Die het zelfs contraproductief vinden en zich liever ontspannen met een sigaar en een glas bier. Voor kettingroker wijlen Jan Hein Donner zou het een gruwel zijn geweest. Van Wely voelt zich er wel bij. 'Op het moment dat het lichaam in rust is heb ik er geen last van.'

Sterker nog, hij geniet er met volle teugen van. 'Het leukst vind ik met de mountainbike berg op berg af. Laatst fietste ik met een vriend in de Ardennen. We beklommen de Redoute, de bekende berg uit Luik-Bastenaken-Luik. Mooi dat hij van z'n fiets moest en verder moest lopen, terwijl ik fietsend naar boven ging. Maar toen hij voorstelde om het nog eens te doen was ik wel blij dat hij na een kilometer al voorstelde er maar mee te stoppen.'

Dit is de zevende aflevering uit een serie over topsport en training.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden