PROFIEL

Onwaarschijnlijke kampioen met een linkervoet als een springveer

Mutaz Essa Barshim uit Qatar is voorbestemd het record van Sotomayor (2.45 meter) te verbeteren. Vanavond komt hij in actie.

Beeld epa

Mutaz Essa Barshim liet zich niet zien op de eerste dag van het atletiektoernooi in Incheon. Het hoefde niet. De kwalificatieronde bij het hoogspringen was geschrapt. Er waren niet genoeg deelnemers van niveau bij de Aziatische Spelen.

Met dat argument zou ook de finale, vanavond, kunnen worden overgeslagen. Er is onder de 4,5 miljard inwoners van Azië niemand te vinden die in de buurt van Barshim kan komen. Zelfs onder de resterende 2,5 miljard aardbewoners is de concurrentie nihil. De 23-jarige wereldkampioen indoor uit Qatar zweefde vorige maand in Brussel over 2.43 meter, de tweede sprong aller tijden. Slechts de Cubaanse wereldrecordhouder Javier Sotomayor deed het 21 jaar geleden beter: 2.45.

In Brussel beslechtte Barshim zijn langlopende duel met de Oekraïner Bogdan Bondarenko, de wereldkampioen outdoor, voorlopig in zijn voordeel. Hij is 1 centimeter beter. Maar de hamvraag is wie Sotomayor verdrijft uit de recordboeken. Gezien zijn jeugd en het verbluffende gemak waarmee Barshim springt, lijkt hij de belangrijkste kandidaat.

Holle rug

Zijn Poolse coach Stanislaw Szczyrba heeft voorspeld dat Barshim 2.50 meter kan springen: hoger dan de onderkant van een voetbaldoel (2.44). Het is geen gewaagde voorspelling. Bij zijn beste poging in Brussel zaten er vele centimeters tussen zijn holle rug en de lat. Dat hij op 2.46 driemaal fout sprong, was waarschijnlijk een mentale kwestie. Beslissende centimeters nemen in het hoofd van hoogspringers soms de vorm aan van een onneembare muur.

Barshim is een onwaarschijnlijke kampioen. Hij is geboren en getogen in Qatar, de oliestaat die het afgelopen decennium sportief succes trachtte te kopen door Afrikanen voor geld te verleiden van nationaliteit te veranderen. Met zijn donkere huidskleur, korte krullen en ranke bouw zou Barshim gemakkelijk kunnen doorgaan voor een geïmporteerde Masaï-krijger uit Kenia. Maar hij kwam via zijn Qatarese vader, een snelwandelaar, terecht op de Aspire-academie, een hypermodern sportcentrum dat jaren geleden werd gebouwd in de hoop op sportief succes.

De Italiaan Renato Canova, de coach van veel Keniaanse topatleten, herinnert zich uit zijn dagen in Qatar hoe er over Barshim werd gesproken. Hij probeerde eerst te snelwandelen, stortte zich toen op de middellange afstand, waagde zich aan het hinkstapspringen, maar vond zijn roeping op 15-jarige leeftijd in het hoogspringen.

Beeld afp

Niet te missen

'Iedereen sprak over zijn talent', zegt Canova in Incheon, waar hij aanwezig is als de bondscoach van de Chinese lange afstandslopers. 'Het was niet te missen. Hij had nog lang geen 2.20 gesprongen, toen iedereen het erover eens was dat hij de 2.35 zou gaan halen. Het wereldrecord, nee, daar dacht nog niemand aan. Maar dat kan hem bijna niet meer ontgaan.'

Barshim lijkt geschapen naar de extreem langgerekte menselijke sculpturen van Giacometti, maar zijn afmetingen zijn in minder apart dan ze op televisie lijken. Met 1.89 meter en 66,5 kilo behoort hij tot de kleinere hoogspringers. 'Ik ben het kleine ventje', zei hij afgelopen mei in een telefonisch groepsgesprek met onder meer de Volkskrant. 'Maar dat moet ik vergeten als ik tussen ze sta voor de wedstrijd.'

Aanvankelijke botste het tussen Barshim en zijn ervaren Poolse coach. Szczyrba kon slechts tegen de arrogante houding van het jonge talent. Dat is een van de problemen waar veel buitenlandse coaches in Qatar mee te maken hebben. De jeugd is te welvarend om te willen werken. Barshim op zijn beurt kon slecht tegen de strenge Poolse leer van de 'ijzeren vuist'.

Ze overwonnen de strubbelingen, mede dankzij het succes. Szczyrba moedigde Barshim aan de vloeiende techniek van de Poolse tweevoudig olympisch medaillewinnaar Artur Partyka (2.38 m.) te bestuderen, een hoogspringer die de Qatarees met Sotomayor als zijn voorbeelden noemt. 'Maar ik probeer niemand te kopiëren', zei Barshim in het groepsgesprek. 'Het gaat erom dat je de techniek vindt die bij je motorische vaardigheiden past.'

Dat is gelukt. Barshim heeft een tamelijk korte, maar snelle aanloop. Die sprintsnelheid weet hij met een explosieve beweging van zijn linkervoet om te zetten in hoogte. Dat is zijn geheim volgens Canova: 'Die voet, dat kon je jaren geleden al zien, is heel bijzonder.'

Na zijn tweede plaats bij de WK in Moskou, vorig jaar, wist Barshim bij de WK indoor in Sopot in Polen als eerste Qatarees in de historie van het evenement een gouden medaille te veroveren. 'Mijn coach lijkt wel tien jaar jonger geworden door deze zege', grapte Barshim. 'Olympisch goud wacht op ons', zei de gelukkige coach na die triomf. 'Dat is ons doel.' De Aziatische wedstrijd van vanavond is, in dat licht bezien, slechts een vingeroefening voor Barshim.

Hoe hoog sprong hij nou echt in Brussel?

In Brussel sprong Barshim een maand geleden tijdens de Diamond League over 2.43 meter. Het gapende gat tussen de lat en zijn rug liet ruimte over voor speculatie, want hoe hoog had de atleet uit Qatar nou werkelijk gesprongen? Zat hij al op de wereldrecordhoogte van 2.45 meter? Daags na zijn onwaarschijnlijk sprong in België circuleerden op Twitter foto's van de sprong van Barshim onder meer afgezet tegen een basket, waarvan het bord op vergelijkbare hoogte hangt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden