Onder deze minister stortte de trotse sportnatie Rusland volledig in elkaar

Vitali Moetko is levenslang geschorst door het Internationaal Olympisch Comité

Vitali Moetko mag van geluk spreken dat hij een Rus is, want nergens anders ter wereld zou een sportminister wegkomen met de ravage die hij op zijn naam heeft staan.

Onder Vitali Moetko stortte de trotste sportnatie Rusland volledig in elkaar

Een korte inventarisatie van de ravage. Onder Moetko's bestuur werd Rusland uitgesloten van de Olympische Winterspelen 2018, de Paralympische Zomerspelen 2016 en gedeeltelijk van de Olympische Zomerspelen 2016. Vijfentwintig Russen werden met terugwerkende kracht gediskwalificeerd van de Winterspelen in het Russische Sotsji, elf van hen moesten medailles teruggeven. En dan was er het geweld op het Europees Kampioenschap Voetbal in Frankrijk, waar Russische voetbalhooligans, aangemoedigd door de sportminister, Engelse fans het ziekenhuis insloegen. Tot slot werd Moetko dinsdagavond zelf levenslang geschorst door het Internationaal Olympisch Comité.

Kortom, onder Vitali Moetko stortte de trotste sportnatie Rusland volledig in elkaar.

Maar Moetko laveert onvermoeibaar tussen de grootste dopingschandalen uit de sportgeschiedenis door. Vorig jaar promoveerde president Poetin hem tot vice-premier. En als voorzitter van de nationale voetbalbond organiseert Moetko het WK Voetbal komende zomer in Rusland - afgelopen vrijdag ontving hij Diego Maradona in een Kremlinpaleis om lootjes te trekken voor de groepsindeling.

Geen vertrouweling van Poetin

Woensdag was het dan toch zo ver: voor het eerst vroeg een Russische parlementariër zich publiekelijk af of Moetko nog wel de juiste man op de juiste plaats is. Communist Valeri Rasjkin houdt Moetko verantwoordelijk voor 'het vernederen van de eer en waardigheid van het land'. Hij vindt het tijd dat Moetko opstapt.

Maar hoe is het mogelijk dat Moetko nog steeds lid is van de Russische regering en deze zomer het op-een-na grootste sporttoernooi ter wereld organiseert?

In Rusland meet je iemands houdbaarheidsdatum doorgaans af aan zijn of haar relatie tot de president. Moetko staat aardig sterk: hij kent Poetin al sinds de jaren negentig, uit hun gezamenlijke tijd in het stadbestuur van Sint-Petersburg. Moetko was locoburgemeester onder Anatoli Sobtsjak, de leermeester van Poetin. Maar er zitten beperkingen aan Moetko's macht: hij behoort niet tot de kring vertrouwelingen van de president - zijn naam wordt niet een keer genoemd in All the Kremlin's Men van journalist Michaïl Zygar, dat geldt als het handboek voor het Kremlin in het Poetintijdperk.

Dat boek legt ook uit waarom zwaar gehavende bestuurders als Moetko kunnen overleven: Poetin ontslaat mensen niet op basis van capaciteiten, maar voornamelijk op loyaliteit. Op dat vlak presteert Moetko uitstekend.

[Lees verder onder foto] 

Het buitenland als schuldige

Bovendien zou Poetin zichzelf tegenspreken door Moetko de laan uit te sturen. De president weigert immers toe te geven dat de Russische overheid een rol speelde in het dopingprogramma. Ontslaat hij Moetko, dan kan dat gezien worden als een bekentenis dat de sportminister betrokken was bij de manipulatie van sporttoernooien.

In plaats daarvan schuift het Kremlin de schuld af op het buitenland - de populariteit van Poetin leunt op de gedachte dat hij Rusland tot wereldmacht verhief ondanks westerse minachting.

Welke rol Moetko vermoedelijk speelde in het staatsdopingprogramma, wordt uitgelegd in de documentaire Icarus over klokkenluider Grigori Rodtsjenkov, oud-directeur van het Moskouse dopinglaboratorium en het brein achter jarenlang bedrog. Rodtsjenkov zegt in de documentaire dat hij verslag uitbracht over de manipulatie van dopingcontroles aan Moetko's plaatsvervanger Joeri Nagornych, die 'praktisch betrokken was bij de dagelijkse routine' van het geheime programma. Nagornych bracht verslag uit aan Moetko. Moetko informeerde Poetin.

Solo-act

De betrokkenheid van Moetko en Nagornych is bevestigd door onderzoeken van antidopingautoriteit Wada en het IOC. Maar niet door Moetko zelf. In het populaire interviewprogramma van journalist Vladimir Pozner zei Moetko vorig jaar over het relaas van Rodtsjenkov: 'Hij is zelf verantwoordelijk voor de dingen die hij de regering verwijt. Het was een solo-act.'

Het Kremlin maakte woensdag geen aanstalten voor het ontslag van Moetko, die daardoor donderdag waarschijnlijk als vice-premier zijn 59ste verjaardag kan vieren. Poetins woordvoerder Dmitri Peskov zei dat de beoordeling van Vitali Moetko's functioneren op dit moment geen prioriteit heeft voor de Russische president. Urgenter, zo zei Peskov, is het 'verdedigen van de belangen van onze sporters'.

Lees verder onder het medaille-overzicht


Dit ging vooraf aan het Russische dopingschandaal.

Dopingjagers roepen op tot uitsluiting Rusland bij Winterspelen

Steeds meer nationale antidopinginstituten eisten al dat er geen officiële Russische sportdelegatie aanwezig is bij de Olympische Winterspelen van Pyeonchang, over vijf maanden. Russische sporters zouden alleen mogen meedoen onder neutrale vlag, mits ze de afgelopen jaren voldoende zijn gecontroleerd op verboden middelen. Dat is ook wat het IOC zo ongeveer heeft besloten.

'Grigori Rodtsjenkov bezat een atoombom van informatie'

Wielrennende filmmaker Bryan Fogel vertelt hoe hij op een gigantisch dopingschandaal stuitte - nu te zien op Netflix.

Het Russische schaatsteam: verdacht, maar niet verslagen

Russische schaatsers worden argwanend bejegend, na twee dopingrapporten. Ze trainen vrolijk door. Hoewel? 'Voor het Westen ben ik een zondaar. Dat is voor altijd', meent sprinter Koelizjnikov. Op bezoek bij een gewantrouwde sportploeg.