Analyse Videoscheids eredivisie

Ondanks de kinderziektes van het systeem zal de eredivisie eerlijker worden

Scheidsrechter Pitana gebaart in de WK-finale dat hij naar de videoscheids gaat. Beeld AP

De videoscheidsrechter was de man van het WK, vonden velen. En dat was geen compliment. Dit seizoen kijkt hij mee in de eredivisie. Komend weekeinde draait hij warm bij Feyenoord-PSV die spelen om de Johan Cruijffschaal.

Langer durende wedstrijden, minder grove overtredingen en meer protesterende spelers. De effecten van de videoscheidsrechter op het voetbal zoals zichtbaar op het WK in Rusland zullen ook in de eredivisie te zien zijn, verwacht voetbalbond KNVB. Maandag opende de bond op het complex in Zeist het zogenoemde Replay Center, waar videoarbitrage dit seizoen meekijkt met 324 competitie- en bekerwedstrijden.

Eric Gudde, directeur betaald voetbal, toonde zich bij zijn welkomstwoord dolgelukkig. ‘De Duitsers zijn stikjaloers’, zei hij, refererend aan de videoscheidsrechters van de Bundesliga. Die zijn weggestopt in een kille ruimte in het gebouw van tv-zender RTL in Keulen.

De Nederlandse videoarbiters zitten vanaf zondag, als de wedstrijd om de Johan Cruijffschaal tussen Feyenoord en PSV wordt gespeeld, voor het eerst in de fonkelnieuwe cirkelvormige ruimte met 48 schermen (zes blokken met acht schermen).

In de zaal, die meer lijkt op een tv-studio dan op een scheidsrechterskamer, kunnen gelijktijdig zes wedstrijden worden gevolgd. De pracht en praal konden alleen niet verbloemen dat de Video Assistant Referee, beter bekend onder de afkorting VAR, omstreden is.

Na het WK werd de videoscheids cynisch als man van het toernooi bestempeld. Honderden miljoenen tv-kijkers verwonderden zich over omstreden strafschoppen en gemiste rode kaarten die de VAR juist moest uitbannen. Dus organiseerde de KNVB maandag een paneldiscussie om aan de hand van momenten op het WK de rol van de videoscheids te duiden en te analyseren.

Pitana luistert naar de videoscheidsrechter en houdt spelers op afstand. Beeld AFP

Voormalig spits en analist Pierre van Hooijdonk schoof aan als criticaster van de VAR. Scheidsrechter Danny Makkelie, de enige Nederlandse scheidsrechter die op het WK actief was als videoscheids, was de ervaringsdeskundige. Voetbalicoon Marco van Basten, tegenwoordig in dienst bij de wereldvoetbalbond Fifa als vernieuwingschef, was de VAR-voorstander.

Van Basten – goedgeluimd, zongebruind en gekleed in een roze polo – viel bij het eerste voorbeeld al uit zijn rol. Nadat een moment uit Zwitserland-Brazilië was getoond, waarbij een Zwitser na het duwen van een Braziliaan vogelvrij inkopte, verweet hij de verdediger onvoldoende misbaar te hebben gemaakt bij de scheidsrechter.

Hij stipte daarmee onbewust een van de onbedoelde effecten van de VAR aan, namelijk: spelers die na een VAR-interventie verongelijkt protesteren bij de scheidsrechter. Daardoor duurt het minutenlange proces nog langer.

‘We gaan in Nederland dit jaar denk ik net als op het WK naar zeven minuten blessuretijd in plaats van de gemiddelde drie minuten’, voorspelde Makkelie.

In de boeiende discussie werden tal van twist- en verbeterpunten aangestipt. Bijvoorbeeld over het introduceren van zogenoemde challenges, zodat teams zelf de videoscheids kunnen inschakelen. Van Basten ziet daar vooralsnog niets in: ‘Het wordt dan alleen maar complexer, zo blijf je aan de gang. Laten we eerst het huidige systeem goed uitrollen’.

Pitana bekijkt de beelden, constateert hands... Beeld AFP

Pierre van Hooijdonk ziet het wel zitten als de videoscheids eindverantwoordelijk wordt voor beslissingen: ‘Zo neem je heel wat agressie weg in de stadions.’

Het trio kwam tot de gezamenlijke conclusie dat de VAR ondanks een aantal kinderziekten het voetbal eerlijker heeft gemaakt. Van Basten: ‘Dingen waarbij interpretatie leidend is, zoals handsballen, krijg je er niet uit. In praatprogramma’s lullen we nu nog over drie momenten in plaats van tien. De programma’s duren alleen nog net zo lang, dus mensen zien niet meteen dat het beter wordt.’

Makkelie is blij dat het systeem dit jaar in de eredivisie wordt ingevoerd, zegt hij als hij staat voor een van de schermen die hij dit seizoen nog vaak zal zien. Hij heeft cijfers uit de Italiaanse Serie A paraat, waar vorig jaar al met de videoscheids werd gewerkt.

Makkelie: ‘Daar nam het aantal schwalbes af met 44 procent, het aantal rode kaarten met 6 procent en er waren minder ernstige overtredingen. Dat zijn positieve ontwikkelingen en die gaan we ook in Nederland zien. Op het WK werkten de scheidsrechters ook preventief. Bijvoorbeeld door tijdens corners te zeggen: camera 4 let op jou. Als je spelers daarvan bewust maakt, maken ze minder overtredingen.’

De Nederlandse VAR is wel een uitgeklede variant van het systeem waarmee hij op het WK werkte. Bij het WK keken vier videoscheidsrechters mee met wedstrijden. In Nederland zijn dat er straks twee, die allebei ook nog eens op de velden actief zijn. ‘We krijgen het wat drukker. Er zijn veel scheidsrechters die een dag minder gaan werken’, zegt Makkelie, die zelf werkzaam is bij de politie.

Op het WK hadden videoarbiters de beschikking over beelden van 33 tv-camera’s. In Nederland verschilt dat aantal per stadion. In de Johan Cruijff Arena zijn dat er tientallen, terwijl de videoscheids het in het piepkleine stadion van Excelsior moet doen met zes camerastandpunten.

Makkelie draait er niet omheen: ‘Dat is een groot verschil. Hoe minder camera’s, hoe minder bewijs je hebt om beslissingen te nemen. Maar vergeet niet: de beste scheids is nog altijd degene die de VAR niet nodig heeft.’

...en geeft Frankrijk een penalty tot ontzetting van Kroatië. Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.