Analyse

Onana maakte nog een fout. Het is tegen de regels van Ajax om zomaar een medicijn te gebruiken

Onana is verreweg bekendste naam in jaren in het Nederlandse voetbal die wordt betrapt op een verboden middel. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Onana is verreweg bekendste naam in jaren in het Nederlandse voetbal die wordt betrapt op een verboden middel.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Een positieve controle als bij André Onana is zeldzaam in het Nederlandse voetbal, waarin doping nauwelijks een rol speelt.

Op vrijdag 30 oktober 2020 doen de dopingcontroleurs van de Uefa, voor de middagtraining van Ajax in de aanloop naar de thuiswedstrijd tegen Fortuna Sittard, een zogenoemde out-of-competition controle bij Ajax. Niet alleen doelman André Onana, ook vijf andere spelers ondergaan een test.

Alleen Onana reageert positief, op het middel furosemide, zo blijkt op 18 november. Van de Uefa mag hij voorlopig blijven voetballen, omdat het een ‘licht’ vergrijp betreft, geen spierversterker of zo. Bovendien hecht de Uefa volgens Ajax geloof aan het verweer van Onana dat het een vergissing betreft, dat hij op 30 oktober een verkeerd pilletje nam, om hoofdpijn te temperen. De Uefa geeft inhoudelijk geen commentaar op de zaak zolang die nog loopt.

Ajax laat een van de clubartsen een huisbezoek afleggen. Na onderzoek in het medicijnkastje rest de conclusie dat Onana een verkeerde pil heeft genomen, eentje uit de strip van zijn zwangere vrouw, die het middel Lasimac gebruikt om overtollig vocht te verliezen. Ook Onana kan geen andere oorzaak bedenken dan dat hij zich heeft vergist.

Het middel wordt soms gebruikt om snel af te vallen. En hoewel detectiemethoden door de jaren heen zijn verbeterd, kan een atleet met de ‘plaspil’ het gebruik van stimulerende middelen maskeren of onder een toegestane waarde brengen.

Maarten Stekelenburg

Op vrijdag 5 februari, na het voltooien van alle onderzoeken en het uitspreken van de straf van een jaar schorsing, haalt Ajax zijn doelman uit competitie. Woensdag, in de kwartfinale van het bekertoernooi tegen PSV, staat vermoedelijk Maarten Stekelenburg in het doel. Sinds de uitslag op 18 november is Onana nog twee keer gecontroleerd. Eerst doet Ajax eigen onderzoek. Bovendien wordt Onana bij loting aangewezen voor een test na Emmen - Ajax op 28 november. Beide tests kennen een negatief resultaat.

In het Nederlandse voetbal is de Kameroener de verreweg bekendste naam in jaren die wordt betrapt op een verboden middel. Sinds 2011 zijn bij ongeveer 250 controles per jaar, alsmede een onbekend aantal Uefa-onderzoeken, regulier en out-of-competition, zes positieve gevallen bekend bij de KNVB. Onder hen twee zaalvoetballers, alsmede een speler die alleen een reprimande kreeg en eentje met dispensatie achteraf. De grootste zaak vóór Onana in het afgelopen decennium betreft middenvelder Kevin van Essen van Telstar, in wiens urine eveneens furosemide is gevonden. Van Essen krijgt twee jaar schorsing en ziet zijn loopbaan als prof beëindigd. Telstar heeft geen geld voor een beroepsprocedure.

De bekendste dopingzaak in het Nederlandse voetbal tot Onana was de ophef rond nandrolon in 2001, gevonden bij de internationals Frank de Boer, Edgar Davids en Jaap Stam, waarbij ze wezen naar vervuilde voedingssupplementen bij het Nederlands elftal. Pierre van Hooijdonk, eveneens international in die tijd: ‘In Portugal, toen ik bij Benfica speelde, ben ik een keer of vijf gecontroleerd. Was elke keer billenknijpen, omdat net daarvoor Davids, De Boer en Stam positief waren bevonden vanwege die vervuilde multivitamine.’ Verder herinnert hij zich weinig controles.

Het voetbal krijgt wel eens het verwijt dat er te weinig controles zijn, ten opzichte van sporten als wielrennen, atletiek of zwemmen. Voorzitter Herman Ram van de uitvoerende instantie, de Dopingautoriteit, relativeert die klacht. Ongeveer tien procent van de jaarlijkse controles wordt uitgevoerd in het voetbal. ‘Als we iedere voetballer één keer per jaar zouden controleren, zijn we 750 controles kwijt, terwijl we er 2500 mogen uitvoeren over alle sporten, dit jaar 2700. Ik ben niet gek, want er is geen enkele aanleiding voor meer controles in het voetbal. We mogen er zoveel doen als we willen, we hebben daarvoor alleen niet het budget. In voetbal heerst niet de dopingcultuur uit bijvoorbeeld het wielrennen, al is het daar minder geworden de laatste jaren. En van de controles die we doen, gaat een preventieve werking uit.’

De Uefa controleert relatief veel. Alleen al in de Champions League zijn in seizoen 2019-2020 770 controles gedaan rond wedstrijden, en nog eens 865 out-of-competition.

Stapeling van toevalligheden

Ajax snapt dat het verhaal van Onana twijfels oproept, door de stapeling van toevalligheden. Toch geloven Ajax en de Uefa zijn lezing. De Europese bond straft hem omdat de doelman zelf verantwoordelijk is voor het gevonden middel, hoe knullig een vergissing ook kan zijn. Onana’s vrouw is zwanger van hun tweede kind. Het is niet gebruikelijk dat vrouwen Lasimac nemen tijdens de zwangerschap, maar de dokter kan het voorschrijven. En de strips lijken op elkaar.

Toch maakte Onana sowieso nog een fout. Het is tegen de regels van Ajax om zomaar een medicijn te gebruiken. Spelers horen ruggespraak met de medische staf te hebben. Eventueel legt de dokter een huisbezoek af.

Onana vraagt binnen nu en pakweg twee weken een spoedzaak aan bij het internationaal sporttribunaal Cas, dat binnen een paar dagen uitspraak kan doen. Ajax legt ter ondersteuning een dossier aan, waarin de club hoop put uit de zaak van de wielrenner Michael Bresciani in 2018. Hij kreeg twee maanden schorsing voor onopzettelijk gebruik van furosemide.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden