Olympische schorsing voor Rusland lost niets op

De onthullingen over de diepgewortelde doping-cultuur in Rusland hebben ook de beperkingen van de strijd daartegen pijnlijk blootgelegd.

Beeld anp

Na tientallen positieve dopingtests en anderhalf jaar van onthutsende onthullingen over dopingfraude in vele geledingen van de Russische maatschappij is de lang verwachte strafmaatregel uitgesproken. Russische atleten mogen niet meedoen aan de Olympische Spelen van Rio de Janeiro (en evenmin aan de EK atletiek in Amsterdam, over drie weken).

Atletiekfederatie IAAF besloot vrijdag in Wenen tot de baanbrekende strafmaatregel, omdat Rusland naar het unanieme oordeel van de 27 bestuursleden te weinig heeft gedaan om de structurele problemen op te lossen. De diepgewortelde dopingcultuur onder trainers, atleten en bestuurders is nauwelijks veranderd, ondanks de beloften die door politici als sportminister Moetko zijn gedaan.

'Voordat je een probleem kunt oplossen, moet je erkennen dat het bestaat. Hoe kun je anders voorwaarts bewegen', zei Noor Rune Andersen, die de afgelopen tijd leiding gaf aan het IAAF-team dat onderzocht of Rusland maatregelen nam tegen de dopingcultuur. 'De eerste stap die Rusland moet nemen, is erkennen dat er een probleem is op alle niveaus van de overheid en de sport.'

Vooral om juridische redenen heeft de IAAF geen algeheel verbod op Russische deelname aan de Spelen afgekondigd. Atleten die kunnen bewijzen dat ze schoon zijn, komen in aanmerking om onder neutrale vlag mee te doen aan de Spelen. Ze moeten kunnen aantonen dat ze langdurig zijn onderworpen aan een betrouwbaar testprogramma buiten Rusland.

Rune Andersen, leider van het IAAF anti-doping onderzoek.Beeld anp

Schoon

Dat zal weinig atleten lukken, voorspelde Anderson. 'We weten dat 1, 2, 5 of 100 negatieve tests niet bewijzen dat een sporter schoon is. Dat wijst de geschiedenis uit.'

Ook klokkenluiders komen in aanmerking voor een uitzonderingspositie. Anderson sprak expliciet over de Russin Julia Stepanova, de middellange afstandloopster die met haar echtgenoot Vitaly Stepanov in december 2014 de Russische dopingfraude onthulde in een ARD-documentaire.

Steratlete

Of het minieme olympische perspectief voor schone Russische atleten voldoende is om juridische actie af te wenden valt te betwijfelen. Er is een reële kans dat Rusland zich tot sporttribunaal CAS zal wenden. Mogelijk doet steratlete Jelena Isinbajeva dat ook.

De tweevoudig olympisch kampioen polsstokhoogspringen keerde zich donderdag in een ingezonden brief in The New York Times tegen de verwachte uitsluiting. 'Als ze de schorsing handhaven, worden diegenen onder ons die nooit een verboden middel hebben gebruikt, gestraft voor het gedrag van anderen.'

Dat de IAAF de Russen niet langer het voordeel van de twijfel gunt, hoeft nauwelijks verbazing te wekken. De federatie stond onder aanzienlijke druk om de Russen uit te sluiten, van nationale federaties, van antidopinginstanties en vooral van honderden topsporters.

In een vertrouwelijke brandbrief bekritiseerden de atletencommissies van het IOC en het wereldantidopingagentschap WADA het antidopingbeleid in ongewoon felle bewoordingen. 'Het sportersvertrouwen in het antidopingsysteem van WADA en het IOC is uiteengespat', schreven ze volgens The Guardian.

Uit de brief blijkt dat niet alleen de Russen nadeel hebben ondervonden van de vele dopingonthullingen van de afgelopen anderhalf jaar. De onthullingen hebben ook de beperkingen van het WADA pijnlijk blootgelegd.

Van de mondiale organisatie wordt meer verwacht dan het kan waarmaken, gezien het beperkte budget (26 miljoen dollar) en de soms wonderbaarlijk formele taakopvatting. Zo is gebleken dat diverse Russische klokkenluiders niet of nauwelijks gehoor vonden bij de organisatie.

Fraudeurs

The New York Times onthulde deze week dat de alarmerende tips van de Russische discuswerpster Darya Pishchalnikova over systematische doping in haar land, in 2012, rechtstreeks werden teruggestuurd naar Rusland, naar de fraudeurs die het illegale dopingprogramma aanstuurden. De atlete, die bij de Zomerspelen van Londen (2012) zilver veroverde, werd vervolgens voor tien jaar geschorst.

WADA-onderzoeker Jack Robertson, ingehuurd om dopingzaken te onthullen, raakte zo gefrustreerd over het gebrek aan doortastendheid bij zijn organisatie dat hij de Russische klokkenluider Vitaly Stepanov, een oud-medewerker van het Russische antidopingbureau, verwees naar de ARD-journalist Hajo Seppelt. Diens informatie vormde eind 2014 de basis van de geruchtmakende documentaire.

Discuswerpster Darya PishchalnikovaBeeld anp

Wat de Russische kwestie eens te meer heeft aangetoond, is de structurele weeffout in het mondiale antidopingsysteem. De slager keurt zijn eigen vlees. Landen streven naar bijzondere prestaties door veel geld te investeren in sport. Tegelijkertijd worden ze geacht het wantrouwen tegen die sporthelden te organiseren en financieren.

Die scheiding werkt, ten dele, in sommige West-Europese landen, maar het botst in veel andere landen met de nationale trots en eerzucht. Dat probleem is niet met een olympische schorsing op te lossen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden