Reportage

Nu nog leren om winnaar te zijn

Ter promotie van het schaaktoernooi in Wijk aan Zee vaart een boot door de grachten van Utrecht. Aan boord speelt de Nederlandse grootmeester Anish Giri vluggertjes.

Anish Giri (uiterst rechts) in de schaakboot. Giri wil na 31 jaar Jan Timman opvolgen als Nederlandse kampioen in Wijk aan Zee. Zaterdag begint het toernooi. Beeld Arie Kievit

Vorig jaar liet de organisatie van het Tata Steel Chess Tournament een 'schaaktrein' door Nederland rijden om het toernooi te promoten. Dinsdag vaart Anish Giri als boegbeeld van de Masters door de grachten van Utrecht, waar de grootmeesters een ronde zullen spelen in het Spoorwegmuseum. Giri wil na 31 jaar Jan Timman opvolgen als Nederlands kampioen in Wijk aan Zee. 'Om een winnaar te zijn, moet je eerste worden. En dat gebeurt me te weinig.' Het toernooi begint zaterdag.

In maart doet Giri mee aan het kandidatentoernooi in Moskou, dat de nieuwe uitdager van wereldkampioen Magnus Carlsen moet opleveren. Hij klom in 2015 naar de derde plaats op de wereldranglijst en is slechts twee Elo-punten verwijderd van de voor schakers magische grens van 2.800.

Toch is het niet genoeg om aanspraak te mogen maken op de wereldtitel, beseft Giri. 'Ik heb Anand, Topalov en Nakamura verslagen, spelers uit de toptien. Dat lukte me twee jaar geleden nog niet. Mijn enige zwakte is dat ik te weinig toernooien win.'

Schaakboot

Aan boord van de 'schaakboot' erkent Giri dat Wijk aan Zee het ideale decor is om de ban te breken. Toch hangt de schaduw van het kandidatentoernooi in Moskou al over 'het Wimbledon van de schaaksport'. Giri: 'Ik hoop in Wijk aan Zee te winnen, maar ik zal ook enkele experimenten uitvoeren. Welke nieuwe variant laat je zien en welke niet, het is ook een pokerspel met je tegenstander.'

En lachend: 'Ik houd niet zo van spelletjes. Kan ik bij het gamen niet van level 3 naar 4, dan vind ik het al saai.'

De nieuwe uitdager worden van Carlsen, het spookt al maanden door zijn hoofd. Giri zal zich in februari een maand lang voorbereiden op Papendal, met zijn coach en een team van secondanten, die hij niet bekend wil maken. Giri maakt ook gebruik van een diëtiste.

'Ik moet oppassen dat ik mezelf niet voorbij loop, je moet als schaker niet in een tunnel gaan zitten. Een maand is lang, ik zal me ook zeker ontspannen. Maar het doel is om het kandidatentoernooi te winnen.'

Positie

Zijn positie is onmiskenbaar veranderd. Giri trainde met oud-wereldkampioen Garry Kasparov. Hij werkte samen met 'andere schaaklegenden' - de namen blijven onbekend - die zich lovend over hem uitlieten. 'Die samenwerking heeft mijn zelfvertrouwen vergroot. Ik was verrast hoe ze naar me keken. Als een legendarische schaker jou beschouwt als een potentiële wereldkampioen, ga je er ook zelf in geloven. Het is een voorname reden, waarom ik in 2015 beter presteerde.'

Op Twitter delen Carlsen en Giri over en weer plaagstootjes uit. De Noorse nummer 1 van de wereld weet hem te inspireren, erkent Giri. 'We voeren een polemiek met een knipoog. Je moet het niet al te serieus nemen. Carlsen noemde me al een lafaard en een remiseschuiver. Zo bedoelde hij het niet, maar hij had wel een punt. Die tweets prikkelen me ook wel. Na een opmerking van Carlsen tijdens een toernooi ging ik meteen beter spelen.'

Ook Giri beheerst de vileine humor, aan politiek correcte observaties doet hij niet. 'Schaakfans noemen me soms arrogant, mijn collega's snappen het wel. Ik wil niemand beledigen. Maar als ik alleen dingen zeg, die van me worden verwacht, kan ik beter mijn mond houden.'

Uitgedaagd

Terwijl de rondvaartboot zich door de smalle grachten in Utrecht wurmt, wordt Giri uitgedaagd door de 14-jarige Joris Kokje. De tiener heeft een virtuele rating van 2.080. 'Heel behoorlijk voor zijn leeftijd', aldus Giri, die grootmeester werd toen hij 14 jaar en zes maanden was. Blozend biecht Kokje op dat voetbal zijn eerste sport is. 'Ik train vier per keer week.'

Het eerste vluggertje tussen Kokje en Giri wordt afgebroken. 'Net houdbaar', zegt de tiener over zijn stelling. In het tweede potje geeft Giri schaakles aan het jonge talent. Profschaker ziet Kokje zichzelf niet worden. 'Ik wil mezelf wel verbeteren. Maar zo goed als Giri word ik zeker niet.'

Heeft Kokje op de 'schaakboot' in Utrecht tegenover de aanstaande wereldkampioen gezeten? 'Ik heb het gevoel dat Giri nog een slag moet maken', zegt schaakcommentator Hans Böhm. Het verfijnde, positionele spel van Giri weerspiegelt volgens hem zijn karakter. 'Schaaktechnisch heeft hij alles, ook zijn psyche deugt. Anish is een enorme vechter. Toch moet hij nog een element toevoegen aan zijn spel.

Je ziet bij hem geen briljante zetten, Anish is niet de man van de grootse, meeslepende aanval. In die zin lijkt hij op Carlsen, al zie ik een groot verschil. Je kunt een schaker pas beoordelen als hij onder druk staat. Carlsen duikt vaak een slechte stelling in met zijn tegenstander en denkt: ik pak je toch wel. Als Magnus verloren staat, creëert hij chaos op het bord en wint alsnog. Dat lef zie ik te weinig bij Giri.

'Hij moet meer risico's nemen, op avontuur durven gaan. Maar past het bij hem? Anish is al op zijn 21ste getrouwd, hoeveel avontuur zoek je dan nog? Hij heeft met een Nepalese vader en een Russische moeder veel gereisd, tot het gezin naar Nederland kwam.

'Ik denk dat Anish zijn geestelijke rust zocht in een chaos van culturen. Ik begrijp het en toch zal hij die balans moeten loslaten om wereldkampioen te worden.'

Misschien dat Giri dan ook wordt herkend door het grote publiek. Nu verlaat hij de 'schaakboot' en verdwijnt ongezien tussen de fietsers op de Oudegracht in Utrecht.


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden