'Normaal blijven doen is een innovatie op zich'

De voetbalbond zoekt expertise buiten het voetbal. Waterpolotrainer Robin van Galen bedankte voor de functie van prestatie- en innovatiemanager.

Robin van Galen over de conservatieve voetbalwereld: 'Buitenstaanders worden bij voorbaat afgeschoten.' Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Robin van Galen was op zijn minst verbaasd toen opinieleider Johan Derksen op tv oreerde over de kandidatuur van de waterpolotrainer voor de nieuwe functie van prestatie- en innovatiemanager van de KNVB. 'Derksen heeft mij nooit gesproken, hij kent mij helemaal niet.'

Want een waterpolotrainer, een 'wijsneus met dertien lesbische wijven' (citaat Derksen), wat moet die in het voetbal? Alsof het als conservatief beschouwde voetbal iets kan leren van de buitenwacht. Van Galen wijst in een restaurant in Reeuwijk op een artikel in VI over zogenoemde laptoptrainers in Duitsland. 'Zij zijn eigenlijk potentiële prestatie- en innovatiemanagers. Alleen: wij kijken er nog niet zo naar. Als in Duitsland een trainer van 30 wordt aangesteld zonder ervaring als speler en met een wetenschappelijke achtergrond, denken ze nu: ach, we hebben er al acht.'

Behoudend

De wereld verandert, zelfs in het voetbal. 'Op gebied van innovatie is de voetbalwereld vrij behoudend', aldus Van Galen, momenteel bondscoach van de mannen waterpoloploeg. 'Buitenstaanders worden bij voorbaat afgeschoten. Mensen roepen vaak maar wat om leuk gevonden te worden, zonder zich te verdiepen. Hoewel er ook positieve reacties zijn.'

Er ligt werk genoeg voor de 'pim', zoals de gezochte manager is gedoopt. Het is niet zo moeilijk om zaken te bedenken. Onderzoek naar uitval van talentvolle adolescenten bijvoorbeeld. Of mentale training, periodisering, sociaalpsychologische aspecten omtrent plotselinge roem of ongekende salarisverhogingen. Videoanalyse, medische zorg.

Maar het is ook: observeren, uitvinden, informatie delen met clubs. Waarbij Van Galen beseft dat te veel informatie ook niet per se goed is. 'Normaal blijven doen is een innovatie op zich. Het gaat om balans. Maar je kunt ook naar olympische kampioenen kijken. Wat hebben die anders gedaan dan de concurrenten? Op het moment dat je niet meer reflecteert, sta je stil.'

Van Galen negeerde de baan overigens, net als later oud-schaatscoach Gerard Kemkers. Hij voelt zich nog te jong om zijn coachschap op te geven. 'En ik kon dit project niet in de steek laten.' Ter illustratie overhandigt hij een boekje: Volg je droom! Van hier tot Tokio. Met voormalig topspeler Hans Nieuwenburg schreef Van Galen, als bondscoach van de vrouwen olympisch kampioen in 2008, een programma voor de mannenploeg dat moet leiden tot deelname aan de Olympische Spelen in Tokio, in 2020.

Het was nochtans verleidelijk om bij de KNVB te tekenen. 'Ik had ja kunnen zeggen.' Hij sprak eerst met technisch directeur Van Breukelen, later met de voltallige directie en toenmalig voorzitter Lokhorst van de rvc. Met bondscoach Blind overlegde hij telefonisch in een derde onderhoud.

In het profiel past ook iemand uit de voetbalwereld zelf, maar het is geen toeval dat de KNVB eerst buiten de eigen sport zoekt. De inhoud van de functie? Ten eerste de taken van Hans Jorritsma overnemen, de teammanager sinds 1996; alles rondom de nationale ploeg regelen dus. Ten tweede: het topsportklimaat verbeteren bij alle teams, in de breedste zin des woords. Van Jong Oranje tot de nationale zaalvoetbalploeg, van vrouwen tot gehandicapten.

Van Galen: 'Waar kunnen we 2 procent beter worden? Waar kan het innovatiever, slimmer, efficiënter? Observeer alle teams. Ga eens kijken wat onder 21 nodig heeft, wat onder 15 mist. En je moet het niet overdrijven. Je bent dienstbaar. De insteek is: voetballers hoeven niet altijd te luisteren. Met de coaches kun je sparren over teamprocessen, over spelers. Dan is het echt niet zo dat je innovaties van waterpolo of hockey altijd meeneemt naar het voetbal. Op bepaalde vlakken is het voetbal ook best ver, omdat er meer geld zit.'

Uitwisselen

Andere sporten lijken eerder geneigd van elkaar te leren. Zo komen coaches van andere olympische sporten eens per drie maanden bij elkaar. 'Altijd vertrek ik weer met inspiratie.' Uit het voetbal daagt slechts een enkeling op: Foppe de Haan en Vera Pauw in het verleden. 'Ik leer daar ontzettend veel, van professoren uit andere landen, over mentale training, periodisering. Dan ga je toch denken: hoe zit het bij mijn team? Hoe verlopen teamprocessen, hoe ga je om met spelers die afvallen, met communicatie, met lastige spelers, met vedetteneigingen? Die problemen bestaan overal. Door ideeën uit te wisselen ga je nadenken, je kijkt met een andere bril naar het proces. Soms zit je als specialist vastgeroest of je denkt dat iets toch niet lukt. Een buitenstaander zegt dat het wel degelijk kan.'

NOC*NSF heeft naast chef de mission Maurits Hendriks vier prestatiemanagers met elk zes, zeven sporten onder zich. De volleyballer Arjen Boonstoppel beheert waterpolo. Hij en Van Galen overleggen geregeld. 'Af en toe heeft hij een punt. Zo kan die nieuwe manager bij de KNVB ook zitten met de coach van het jeugdvoetbal of van de vrouwen. Waar kunnen we 1 procent verbeteren?'

Van Galen maakt van de gelegenheid gebruik om een 'lans te breken' voor Hans van Breukelen, de vaak bekritiseerde technisch directeur. 'Hij is betrouwbaar en integer. De nieuwe functie is al een innovatie op zich is. Over twintig jaar is deze baan de normaalste zaak van de wereld. Alleen, je moet een keer beginnen.'

Kop over een regel

Een paar mogelijke aandachtspunten voor een prestatie- en innovatiemanager bij de KNVB, met kort commentaar van Van Galen.

Uitval talent

'In de vertegenwoordigende teams van de KNVB zitten veel jongens van, bijvoorbeeld, Marokkaanse komaf. Ze halen lang niet allemaal de top. Stel je voor dat je de uitval van talent met vijf procent positief kan beïnvloeden, dat is toch geweldig. Al zou het maar één procent zijn.'

Inspanningsfysiologie

'Inspanningsfysioloog Raymond Verheijen heeft veel met onder andere Van Gaal gewerkt, maar vorig seizoen schoot hij hem af op Twitter. Trainen we te hard of juist niet? In Duitsland wordt veel harder getraind. Dat is onderzoek waard. Ik denk dat meer trainen in voetbal mogelijk is, met onder meer standaardsituaties, mentale training, videotraining en individuele training in de tweede sessie.'

Spelhervattingen / strafschoppen

'Is er iets te bedenken waardoor corners meer rendement opleveren? Een prestatiemanager kan zo'n onderzoek aanzwengelen. Dat is hartstikke interessant. En strafschoppen kun je wel degelijk trainen. Alleen die 50 duizend man in het stadion kun je niet nabootsen, en de druk van de wedstrijd. Technisch gezien kun je strafschoppen perfect trainen, door het duizend keer te doen voor het gevoel, het vertrouwen. Voorkeurshoeken, aanloop, het neerzetten van het standbeen. Bij waterpolo sloten we ons met behulp van mental coach Rico Schuyers af van dat volle stadion. Dat kwam van pas in de kwartfinale van de Olympische Spelen tegen Italië. Het gaat erom dat je niet aan verkeerde dingen denkt op het moment dat je naar zo'n stip loopt, of zwemt, dat je geen verkeerde gedachten toelaat.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden