nieuwsinnovatief schaatspak

Noors goud dankzij Nederlands schaatspak

De Noorse wereldkampioen Sverre Lunde Pedersen schaatst sneller dankzij het pak dat hij draagt. Daar is hij van overtuigd. Vorig jaar verraste hij Patrick Roest en Sven Kramer door op de WK afstanden in Inzell de 5 kilometer te winnen, gekleed in de Nederlandse uitvinding. Volgende week in Salt Lake City hoopt hij die stunt te herhalen. 

De Noor Sverre Lunde Pedersen in het schaatspak met de elastische banden over de knie.Beeld Klaas Jan van der Weij

Wie goed kijkt naar het schaatspak van Pedersen ziet dat het afwijkt. Op elk been schemeren drie parallelle verticale banden door het pak heen, ongeveer vanaf het bovenbeen tot halverwege de schenen.

De banden zijn elastische repen van siliconen. Ze zorgen voor extra ondersteuning van de bovenbenen in de diepe schaatszit. ‘Het helpt me’, vertelt de Noor tijdens de EK afstanden van vorige maand. Voor de details verwijst hij naar de uitvinder, Bert van der Tuuk. ‘Hij maakt mijn pak.’

De 51-jarige Van der Tuuk is met zijn bedrijf Sportconfex een van de belangrijkste producenten en ontwikkelaars van schaatskleding in de wereld. De siliconen banden ontwikkelde hij al voor de Spelen van Sotsji in 2014. Toen hebben de Nederlandse schaatsers testritjes gemaakt, maar ze zagen geen heil in wat de uitvinder omschrijft als ‘statischespierspanningreductie’. Van der Tuuk: ‘Ik heb het idee toen laten lekken en zo is het in Noorwegen terechtgekomen.’

Volgens Van der Tuuk betekende de Nederlandse afwijzing niet dat zijn pak niet werkt. Innovatie valt bij de regerend kampioenen wel vaker niet in goede aarde, weet hij. ‘Iemand die veel wint is niet snel overtuigd om iets te veranderen.’

Hij vergelijkt het met de klapschaats. Ook die uitvinding was door topschaatsers getest en ongeschikt bevonden. Dat veranderde pas toen Tonny de Jong 25 jaar geleden op klapschaatsen de oudere generatie naar huis reed. ‘Tonny versloeg de Duitsers en binnen een maand was iedereen om.’

Door de knieën

De wereldtitel van Pedersen heeft niet tot veel navolging geleid. Hij is op dit moment de enige topschaatser die baat denkt te hebben bij de banden, die een behoorlijke aanpassing van zijn techniek vergen. Het ritme van afzetten en bijhalen verandert door uitrekken en terugveren van het elastiek.

Schaatsers buigen diep door hun knieën tijdens de race. Dat vraagt veel van de bovenbenen. De banden van Van der Tuuk geven ondersteuning zodat het minder inspanning vraagt om in die hurkhouding te hangen. Een ander voordeel van de schaatsbanden is dat ze een extra snelle afzet mogelijk maken. Als de schaatser zijn been strekt, wordt die beweging ondersteund door de elastische banden. Ze trekken het been recht. Het is gratis energie.

De vraag is of dat opweegt tegen de extra energie die het kost om de elastische banden na elke afzet weer op spanning te brengen. Het vergt meer kracht om het been bij te halen, de knie te buigen en de schaats weer onder het lichaam te brengen.

De uitvinding past het best bij de langere afstanden, denkt Van der Tuuk. ‘Het zijn vooral de 3, 5 en 10 kilometer waar je er wat mee kan.’ Op die afstanden heeft een schaatsers meer tijd om zijn been terug te halen en rustig in te zakken. Op de sprintnummers zitten de banden een snelle beweging in de weg.

Twijfels

Schaatscoaches twijfelen aan het nut van het pak. Zelfs de trainer van Pedersen, de Nederlander Bjarne Rykkje, is niet overtuigd. ‘De een zegt dat het werkt, de ander zegt dat het niet werkt. Sverre heeft er een paar keer goed mee gereden en het is dus ook een beetje mentale steun.’

De regels vormen in elk geval geen belemmering. De belangrijkste voorwaarde die de Internationale Schaatsunie (ISU) stelt is dat een racetenue ‘zich voegt naar de natuurlijke vorm van het lichaam van de schaatser’.

Het gaat de ISU vooral om de aerodynamica. De bond wil voorkomen dat schaatsers zich uitdossen met spoilers of andere hulpmiddelen.‘Het inbrengen of aanbrengen van middelen om een andere vorm te creëren is niet toegestaan’, luidt de regel.

Wondermiddel?

Volgens Van der Tuuk profiteren de meeste schaatsers al lang van innovaties in schaatspakken die vergelijkbaar zijn met die van Pedersen. Hij wijst op het gebruik van stijf rubber in het rugstuk en op het bovenste deel van de broekspijpen. Dat leidt ertoe dat schaatsers,wanneer ze voorover buigen, hun lage rugspieren minder belasten. ‘Dat heeft niks met aerodynamica te maken. Het is vooral bedoeld om de onderrug te ontzien.’

Het gaat Van der Tuuk te ver om bij Pedersen alleen een mentaal effect te vermoeden, zoals diens coach suggereert. ‘De wetenschappelijke data ontbreken omdat het moeilijk is om spierspanning te meten, maar ik denk dat het werkt. Waar we het dan over hebben? Of het gaat om tienden per ronde of dat je aan het einde van een rit niet op een duizendste verloren hebt? Ik vind beide prima.’

Maakt het pak het verschil tussen een wereldtitel of niet? Pedersen zal hopen van wel. Hij heeft lang last gehad van een val met de racefiets in de zomer. Als hij zijn titel prolongeert zou dat opnieuw een verrassing zijn. ‘Het is geen wondermiddel’, waarschuwt Van der Tuuk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden