NOC*NSF: wees terughoudend met vitaminen

Sportkoepel NOC*NSF vindt, net als menig hoogleraar voeding, dat topsporters terughoudend moeten zijn in het gebruik van voedingssupplementen. Volgens hen zijn gezonde maaltijden doorgaans voldoende voor topprestaties. Ze twijfelen aan het nut van hoge doseringen vitamines, zoals voorgeschreven aan topschaatser Sven Kramer. Die ontwikkelde zenuwklachten in zijn dijbeen. Hij slikte veel B6.

Vijf jaar geleden stelden medisch specialisten bij Sven Kramer een B6-intoxicatie vast.Beeld anp

Team Voeding van NOC*NSF hanteert factsheets met informatie over veertien stoffen waarvan 'aannemelijk' is dat ze in topsport nuttig kunnen zijn. Een bijgevoegde waarschuwing: 'Welke supplementen voor wie mogelijk positief kunnen bijdragen aan de sportprestatie is van vele factoren afhankelijk.' Gebruik is pas aan te bevelen na advies van een gecertificeerd sportdiëtist of het voedingsteam.

De veertien stoffen die soms nuttig kunnen zijn: vitamine C, multi-antioxidant (inclusief vitamine C en E en beta-caroteen), bicarbonaat in capsulevorm, beta-alanine, cafeïne, creatine, multivitamines met een combinatie van vitamines en mineralen, glucosamine/chondroïtine, hoogwaardige eiwitsupplementen, calcium, vitamine D, probiotica, zink en quercitine.

Voor vitaminepreparaten geldt als specifieke waarschuwing dat het supplement niet meer dan de dagelijks aanbevolen hoeveelheid van de Gezondheidsraad mag bevatten. Kramer kreeg vijf jaar geleden van de vitamine B6 een veelvoud van die hoeveelheid binnen: 25 milligram in plaats van 1,5.

De vitamine kan schadelijk zijn. Medische specialisten van ziekenhuis Gelderse Vallei stelden vijf jaar geleden bij Kramer B6-intoxicatie vast. Zijn bloedwaarden werden snel normaal nadat hij met B6 was gestopt.

Naar aanleiding van de zenuwklachten van Kramer en andere topsporters, van wie de meesten anoniem wensen te blijven, besloten zijn arts Peter Vergouwen en voedingsdeskundige Armand Bettonviel een B6-loos-supplement te laten ontwikkelen.

Er is niet exact vastgesteld bij welke dosering B6-vitame schadelijk is. Volgens Renger Witkamp, hoogleraar voeding in Wageningen,wordt 25 milligram meestal als veilig gezien. Volgens de Europese voedselveiligheidsorganisatie EFSA is het de maximaal veilige hoeveelheid. Amerika beschouwt 100 milligram nog als acceptabel.

Witkamp: '25 milligram zien de meeste mensen als veilig, maar je moet wel 10 kilo aardappels of 5 kilo varkensvlees eten om het binnen te krijgen. Het is dus erg buiten de range van wat je normaal binnenkrijgt. Dus ik zeg: misschien heb je als sporter iets meer nodig, maar probeer in de buurt te blijven van wat een normaal persoon op een normale dag kan binnenkrijgen.'

De vaak onduidelijke samenstelling van supplementen verhoogt het risico dat een sporter loopt. Uit onderzoek van de Consumentenbond bleek vorig jaar dat elf van de vijftien onderzochte supplementen veel te hoge doseringen B6 bevatten, soms honderd maal de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid. Het ziekenhuis nam een vervijfvoudiging waar van het aantal patiënten in enkele jaren: tot driehonderd in 2014.

Ook het Bijwerkingcentrum Lareb constateerde problemen met B6, ook bij doseringen rond de 25 milligram.

Volgens Witkamp komt de onjuiste informatie op de etiketten voort uit de productiewijze van supplementen. Nogal wat fabrikanten kopen hun tabletten in Amerika in. Die bevatten vaak hoge doseringen B6: 100 of 200 milligram. De fabrikant kan die dosering niet verlagen en kiest een simpele oplossing: 'Op het etiket zetten dat er minder inzit', zegt Witkamp. 'Dan voldoe je aan de wet. Normaal gesproken meet niemand dat na. Dit hebben mensen uit de sector me verzekerd.'

Orthomoleculair voedingsdeskundige Dirk Zoutewelle, die supplementen via zijn firma BG Sports laat ontwikkelen, zegt dat zijn product niet meer B6 bevatte dan de officiële 25 mg.

Geen wetenschappelijk bewijs

Volgens Witkamp spelen allerlei factoren een rol bij het ontwikkelen van een intoxicatie, van algehele gezondheid tot combinaties van supplementen en/of medicijnen die worden geslikt. Een dosering die de ene mens ziek maakt, geeft de ander geen probleem. Toch is hij het oneens met de orthomoleculaire zienswijze, die ervan uitgaat dat mensen baat hebben bij hoge doseringen mineralen, vitamines en aminozuren. Witkamp: 'Als je een slecht onderhouden auto hebt en ook de ruitenwisservloeistof is laag, dan gaat de auto niet beter lopen van het bijvullen van die vloeistof. Orthomoleculairen zeggen vaak dat het lichaam in balans moet zijn. Maar ons lijf bevat tienduizenden stoffen. Die zou je allemaal moeten aanvullen overeenkomstig de normale verhouding. Je kunt er niet drie uithalen en die aanvullen en overdoseren. Dan verliest het systeem volgens mij ook zijn evenwicht.'

Bij NOC*NSF vindt de orthomoleculaire leer geen gehoor wegens gebrek aan wetenschappelijk bewijs. Kamiel Maase van Team Voeding heeft wel gesproken met Zoutewelle, maar ziet ook principieel niets in samenwerking: voedingsadviseurs horen geen eigen supplementen te verkopen. Dat vertroebelt de relatie met de sporter. 'Onze diëtisten worden betaald voor hun advies en hebben geen ander belang dan sporters goed te adviseren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden