REPORTAGE

Nishikori steeds minder een Japanse tennisser

Tennisser Kei Nishikori moet het gezicht worden van de Olympische Spelen in Tokio in 2020. Zijn Nederlandse manager Olivier van Lindonk brak hem af en bouwde hem weer op. 'Hij was te gedwee, te volgzaam.'

Kei Nishikoro en Andre Agassi tijdens hun benefietpartij in Tokio. Beeld afp
Kei Nishikoro en Andre Agassi tijdens hun benefietpartij in Tokio.Beeld afp

De dwingende stem van Olivier van Lindonk schalt door de spelersruimte: 'Michiba-san!' Hij rent naar de kleedkamer en keert terug met een tennisracket dat hij overhandigt aan de verbouwereerde Japanner. Hij praat op hem in. Hij wil dat de 'W' van Wilson, het sponsorsymbool op het racketblad, wordt bijgekleurd. 'Vers rood' moet die hoofdletter zijn.

Het racket is van Kei Nishikori, de Japanse toptennisser die later vanmiddag een fotosessie heeft in de nok van het Ariake Colliseum in Tokio. Mogelijk komt hij op het omslag van het gezaghebbende weekblad Time Asia, zegt Van Lindonk, een lange, soepel sprekende manager, die Nishikori al bijstaat sinds die als 14-jarig talent naar Florida verhuisde.

Verliezend finalist

Het omslagartikel van Time Asia is een klein onderdeel van het meerjarenplan dat Van Lindonk heeft uitgedacht voor Nishikori. De 25-jarige verliezend finalist van de US Open en huidige nummer 5 van de wereldranglijst moet de beroemdste Japanse sporter worden. Een wereldmerk. Het gezicht van de Zomerspelen van Tokio in 2020.

Misschien kan hij de komende tien jaar zelfs uitgroeien tot 'a billion dollar athlete', zegt Van Lindonk in alle ernst, een sporter die met prijzen- en (vooral) sponsorgeld meer dan een miljard verdient. Daarvan zijn er niet veel in de wereld. Tiger Woods waarschijnlijk, Roger Federer misschien. Nu al verdient Nishikori volgens zijn 38-jarige Nederlandse manager alsof hij de nummer één van de wereld is.

Nishikori weet in grote lijnen wat Van Lindonk voor hem in gedachten heeft. Driemaal per jaar is hij een week beschikbaar voor reclameprojecten die zijn zorgvuldig geselecteerde, internationale sponsors voor hem uitdenken. In deze derde week van november poseert hij voor Wilson (rackets), Uniglo (kleding), Tag Heuer (horloges), Nissin (voeding), Adidas (sportkleding), Jaccs (credit card), Jaguar (auto) en Delta (luchtvaartmaatschappij).

Maar voordat hij zijn gezicht in de plooi trekt voor Time Asia gaat hij een middag tennissen, voor niets. 'Dream Tennis' heet het benefietevenement waarmee hij vandaag enkele tonnen ophaalt voor de slachtoffers van de tsunami die in 2011 een ravage aanrichtte in Japan.

Het evenement wordt rechtstreeks uitgezonden op televisie en was in luttele minuten uitverkocht. In eerdere edities speelde hij tegen Lleyton Hewitt, Michael Chang en John McEnroe. Vandaag is Andre Agassi de hoofdgast in een uitgebreid programma, waaraan ook Japanse talenten en oudgedienden meewerken.

Nishikori oogt ontspannen in de spaarzaam ingerichte spelersruimte. Hij mijdt het warme buffet, de plek die de vers geschoren Agassi bij binnenkomst meteen inspecteert. Hij speelt tikkertje met de kleine kinderen van zijn coach Chang. Hij kletst kort met marketingmensen van enkele sponsors, die net iets te toeschietelijk lachen om zijn opmerkingen. En hij hangt ongedwongen op her en der geplaatste bankstellen.

Even later betreedt hij onder luid gejuich met de 44-jarige Agassi het stadion voor het eerste demonstratiepotje. Nishikori beweegt snel en lichtvoetig in vergelijking met de gepensioneerde Amerikaanse vedette, die er met zijn brede bovenlichaam uitziet alsof hij te veel tijd doorbrengt in het krachthonk. Hij speelt de serieuze aangever, Agassi hangt de grappenmaker uit. Het publiek geniet.

Na afloop paait Agassi de toeschouwers met lovende woorden voor Nishikori: 'Hij is een van de weinige spelers voor wie ik geld zou betalen om hem te zien. Hij behoort nu al tot de grootste shotmakers. Er is geen reden waarom hij niet nog beter kan worden.'

Kei Nishikori tijdens het benefietpartij in Tokio, waar hij samen speelde met Andre Agassi. Beeld afp
Kei Nishikori tijdens het benefietpartij in Tokio, waar hij samen speelde met Andre Agassi.Beeld afp

Tot de blije toeschouwers behoort Masaaki Morita, de hoogbejaarde voormalige directeur van Sony, die even later opgewekt door de playerslounge schuifelt. Hij is de drijvende kracht achter Project 45, het plan om Japanse tennissers naar de wereldtop te helpen via de befaamde IMG-sportacademie in Florida, voorheen de Nick Bollettieri Academy.

Voordat Nishikori vorig jaar als eerste Japanner doordrong tot de toptien gold Shuzuo Matsuoka als de beste Japanse speler aller tijden, met een karige 46ste plek als hoogste positie op de ranglijst (in 1992).

Nishikori is de succesvolste van de tien spelers die op kosten van Morita naar Florida is gegaan. De zoon van een pianolerares en ingenieur kreeg alles vergoed tot zijn 18de jaar, mits hij aan strenge prestatiedoelen voldeed. Hij betrok het tennisinternaat. 'Hij sprak geen Engels en mocht maar een week per jaar naar huis. Hij had heimwee. Er zijn veel tranen gevloeid in mijn kantoor', zegt Van Lindonk.

Beleefd knikken

Volgens IMG, dat 110 tennissers begeleidt en 22 toernooien bezit, is het van essentieel belang Japanse tennissers op jonge leeftijd uit hun eigen cultuur weg te halen. Die zou internationaal succes in de weg staan. Van Lindonk: 'Het eerste jaar moest hij helemaal worden afgebroken en opnieuw opgebouwd. Hij was te gedwee, te volgzaam. Beleefd knikken als de coach de bal een halve meter uit gaf, terwijl hij in was. Dat Japanse moest eruit.'

Een ander probleem waarmee IMG wil breken zijn de snelle banen in Japan. Alle talenten trainen van jongs af aan op snelle ondergrond, namaakkunstgras. Rally's duren korter, wedstrijden dus ook. 'Vergelijk dat eens met Spanjaarden en Argentijnen, die vanaf hun 6de op gravel urenlang wedstrijden op gravel spelen', zegt de Argentijnse coach Norberto Valsecchi, de coach van Japanner Kaichi Uchida. 'Hoeveel ballen sla je in dat geval niet meer dan op snelle banen?'

Op snelle banen blijft de bal bovendien lager, op heuphoogte, terwijl het huidige toptennis bij de mannen zich afspeelt op schouderhoogte. Valsecchi: 'Op snelle banen raak je gewend aan een ander speltype dan wat het huidige toptennis vereist. Je leert de rally kort houden en afmaken. Dat werkt niet aan de top. Om meer internationaal succes te hebben, moeten Japanners hun eigen tennisbanen veranderen.'

In Japanse ogen gedraagt Nishikori zich erg Amerikaans. Hij bezit geen woning in zijn geboorteland en spreekt vrijuit en onbescheiden over zijn ambities. Toch is hij al jaren een vedette, vooral doordat hij uitblinkt in een wereldsport die van oudsher wordt gedomineerd door westerse mannen. Helpt hij Japanners af van hun minderwaardigheidscomplex?

Zo ver wil Adidas-manager Ken Matsuoka niet gaan. 'Japanners blinken niet vaak uit in individuele sporten. Alleen in judo en turnen is succes voor ons vanzelfsprekend. In tennis absoluut niet. Daarom vinden veel mensen geweldig wat hij doet.'

De Japanse media volgen Nishikori op de voet, waar ook ter wereld. Van Lindonk boekt altijd drie vluchten voor zijn speler. Op het laatste moment beslist hij pas welk vliegtuig hij neemt. Toch staan er tot zijn verbazing altijd media bij aankomst te wachten. 'Bij de ATP Finals in Londen, afgelopen november, waren 26 Japanse journalisten aanweizg die alleen over Kei schrijven. Elke dag weer.'

Speels dubbelspel

Even buiten de spelersruimte van het Ariake Colliseum zijn nog meer media verzameld. Zij wachten ongeduldig op de komst van Nishikori en Agassi, nadat zij met een speels dubbelspel de vermakelijke demonstratiemiddag hebben afgesloten.

De voormalige nummer 1 moppert tegen zijn manager, een zwaarlijvige zestiger die zo uit een gangsterfilm lijkt gestapt. Hij heeft geen zin. Hij beweegt stram en geagiteerd. Niemand heeft hem verteld dat hij de pers opnieuw te woord moet staan. Iemand fluistert, buiten gehoorsafstand van de vedette, dat Agassi tussen de demonstratiepotjes door stiekem een pilsje heeft gedronken in de kleedkamer.

Even later zit Agassi toch naast Nishikori in het uitpuilende perszaaltje. Vrijwel alle vragen zijn aan de Amerikaan gericht en gaan over de jonge Japanner. Van slecht humeur is niets te merken. Hij deelt weer complimenten uit, zegt dat Nishikori fysiek sterker kan worden en misschien efficiënter moet leren opslaan. Hij geeft hem mee dat hij niet elke wedstrijd geweldig hoeft te spelen. Wat volstaat is: beter dan de tegenstander.

Nishikori hoort het geduldig aan. Hij oogt vermoeid, maar zijn dag zit er nog niet op. Terwijl Agassi na de persconferentie in de schemer van Tokio verdwijnt, moet hij naar de visagist. De fotosessie voor Time Asia wacht. Niet te veel make-up, waarschuwt de Britse freelancefotograaf. Nishikori moet naturel overkomen.

De korte wandeling naar de zorgvuldig uitgelichte vergaderzaal in de nok van het stadion blijft niet onbenut. 'Stel je vraag', zegt Van Lindonk plotseling. Even is Nishikori exclusief beschikbaar voor de Volkskrant. In de spelersruimte gold de afspraak dat hij niet zou worden gestoord.

Nishikori luistert wat afwezig naar twee geïmproviseerde vragen, verpakt als één: hoe was het om tegen Agassi te spelen en wat betekenen zijn adviezen voor je? Dan herpakt hij zich. Zijn doffe blik verdwijnt. Zijn bruine ogen twinkelen en er speelt een lach om zijn mond. Hij is een en al aandacht. Alsof hij van Agassi heeft afgekeken hoe het moet.

'Het was heel emotioneel om met hem te spelen. Zo vlak als hij slaat, spelen niet veel mensen. Zijn bal kwam heel snel. Ik heb vandaag veel geleerd. Hij benoemde de dingen die ik beter moet doen. Ik zal mijn spel dit jaar weer wat moeten veranderen. Misschien heb ik iets meer tijd nodig om van nummer 5 naar nummer 1 te komen, of om een grandslamtoernooi te winnen.'

Kei Nishikori (L) schudt de hand van Andre Agassi (R). Beeld afp
Kei Nishikori (L) schudt de hand van Andre Agassi (R).Beeld afp

Na het antwoord kiest hij positie onder de felle fotolampen. De rode 'W' op zijn racketblad ziet eruit alsof er nooit een bal mee geslagen is. Zijn gesponsorde horloge zit opzichtig om zijn pols. Hij lacht zijn gebit beheerst bloot. Op advies van de fotograaf neemt hij allerlei houdingen aan: forehand, backhand, en profil, met zijn gezicht recht naar de camera kijkend.

Tussen de lichtflitsen door gaapt hij soms hevig. Als de fotograaf de lampen verzet, gaat hij snel in een hoek van de zaal zitten, op een eenvoudige stoel. Hij zet zijn racket neer, sluit zijn ogen en legt zijn hoofd tegen de kale muur voor een hazenslaapje.

Van Lindonk ziet het onbewogen aan. 'Als je een wereldmerk wilt zijn, moet je ervoor willen werken.' Hij prijst de discipline van Nishikori. Hij verzaakt nooit en klaagt evenmin. Hij leeft zoals verwacht mag worden van een rolmodel en commercieel boegbeeld.

'Er zijn geen shortcuts naar succes. Het is je mindset of dat is het niet', meent de manager. Hij werkt sinds 2001 in Amerika voor IMG en prijst zich gelukkig met zijn speler. Hij kon tien jaar geleden niet vermoeden dat Nishikori zou uitgroeien tot een topspeler. Uit eerdere ervaringen weet hij dat het geluk snel kan keren. Hij stond Nicole Vaidisova bij, een beeldschone Tsjechische toptienspeelster. Het geld stroomde binnen. Ze leek de volgende Maria Sjarapova. Van Lindonk: 'Eén verkeerde vriend en het was voorbij.'

De fotograaf is klaar. 'Dankjewel', zegt hij tegen Nishikori, die drie kwartier heeft geposeerd. 'No, thank you', luidt het nadrukkelijke antwoord.

Gloednieuwe Jaguars

De speler mag het Ariake Colliseum eindelijk verlaten, ruim tien uur nadat hij joggend buiten de hekken werd gesignaleerd, tijdens de warming-up voor zijn benefietdag. Buiten het stadion staan achter een haag van fans en journalisten vier gloednieuwe Jaguars op de speler en zijn gevolg te wachten. De motoren draaien. De chauffeurs staan in gelid klaar, hun handen gevouwen voor hun buik.

Nishikori stapt door de schuifdeuren naar buiten. De cameralampen gaan aan, er klinkt bewonderend applaus. Hij glijdt net voor Van Lindonk op de achterbank. Snel verdwijnen ze de nacht in, op weg naar de volgende verplichtingen: een diner en een populaire Japanse talkshow. Rust is een wereldmerk in wording niet gegeven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden