vier oorzakenhamstringproblemen

Niet zo gek dat hamstrings op een gegeven moment aangeven: joh, zoek het lekker uit

Tyrone Mings van Aston Villa grijpt naar zijn hamstring.Beeld imago images/Sportimage

Hamstrings zijn de achillespees van het voetbal. ‘De hammies van voetballers moeten keihard werken.’ Dat ze scheuren lijkt niet te voorkomen.

Het beeld is bekend: voetballer trekt een sprint of draait weg, begint ineens te hinken, voelt aan de achterkant van zijn bovenbeen en stort ter aarde als aangeschoten wild. Er is geen paniek in de ogen, eerder berusting. De voetballer, de trainer en de geoefende voetbalkijker weet: hamstringblessure. De speler zal een paar weken (verkramping of kleine scheur) tot een paar maanden (volledig afgescheurd) ontbreken op het veld.

Onder anderen Antony, Blind (Ajax), Fer, Teixeira (Feyenoord), Max (PSV), Bazoer (Vitesse) Swinkels (VVV), Da Cruz (FC Groningen), Oosterwolde (FC Twente), Janssen (FC Utrecht), Aké (Manchester City), Ibrahimovic (AC Milan), Ramos (Real Madrid), Neymar, Mbappé (Paris Saint-Germain) en Ziyech (Chelsea) zegen dit seizoen neer op voornoemde wijze. De winterstop is kort dus er zullen er nog meer volgen, verwachten specialisten. Bij letsel aan de hamstrings, de meest voorkomende kwetsuur in voetbal, bestaat een forse kans op herhaling.

Voetbal is rennen, stoppen, sprinten, achteruit sjokken, glijden, springen, uitstrekken, duwen en geduwd worden. Door de grootte van het veld (maximaal 120 meter) variëren de sprints enorm in lengte, anders dan bij basketbal en handbal. Er is meer fysiek contact dan bij hockey.

De hamstrings hebben tal van functies bij het voortbewegen. ‘De hammies en ook de pezen waarmee ze aan de botten vastzitten van voetballers moeten keihard werken, omdat het zo’n veelzijdige en veeleisende sport is’, zegt Lieven Maesschalck, persoonlijk fysiotherapeut van menig topvoetballer en werkzaam bij de Belgische voetbalbond.

‘Ze doen waarschijnlijk meer dan al gedacht wordt’, stelt bondsarts van de KNVB, Edwin Goedhart.

Profclubs slaan zichzelf op de borst over hun fysieke aanpak, tuigen complete performance-afdelingen op. Maar dat hamstrings scheuren op voetbalvelden lijkt niet te voorkomen. Er zijn meerdere oorzaken.

David Mendes da Silva.Beeld Pics United/Bob van den Cruijsem

1. Geen regelmaat

2020 is een absurd voetbaljaar met competities die varieerden in lengte. Sommigen werden in sneltreinvaart afgemaakt na een coronapauze. De Nederlandse eredivisie kende juist een langere onderbreking, met daarna een ingedikt programma.

Goedhart: ‘Speel je meer dan één wedstrijd in de week dan is de kans op schade twee keer zo groot. Ook de kleinere clubs moeten nu veel wedstrijden spelen en hebben niet de mankracht om dat op te vangen. Spelers van topclubs spelen tussendoor nog interlands. Ze reizen meer. Vinden hamstrings ook niet fijn.’

De maandenlange onderbreking in Nederland hoeft geen voordeel te zijn. Willem van Rij, docent fysiotherapie op de Hogeschool Utrecht en voorheen werkzaam als krachttrainer in het profvoetbal: ‘Vraag je een tijdje niets of weinig van spieren en pezen dan gaan ze achteruit in kracht en coördinatie. Ga je ze daarna weer flink laten werken dan kan een simpele sprint al problemen geven.’

Over de hervatting van de eredivisie bestond lang onduidelijkheid. Een maand mochten voetballers helemaal niet op de club komen. Profvoetballer Mario Bilate beschreef in deze krant hoe hij aanvankelijk fanatiek ging hardlopen, traplopen en fitnessen, maar soms drie, vier dagen niets deed als er weer onduidelijkheid was over de startdatum. 

Goedhart: ‘Monotonie werkt overbelasting in de hand. Daarom hebben wij ervoor gevochten dat we zo snel mogelijk van die anderhalvemeterregel tijdens trainingen af mochten. Trainingsvormen met weerstand van anderen, met snel en onverwacht draaien en keren is nodig om je optimaal te prepareren.’

Er zijn meer wisselmogelijkheden gekomen in veel competities (van drie naar vijf), maar veel trainers stellen toch vaak dezelfde elf spelers op. Als een aantal spelers geblesseerd raakt, komt sowieso veel aan op dezelfde kern die daardoor overbelast raakt, zeker als er ook nog een corona-uitbraak is in een selectie. En dan is de winterstop ook nog eens ultrakort. 

Maesschalck voorspelt: ‘Dat gaat nog meer spierproblemen opleveren, zeker bij de topspelers die ook nog lang Europees voetbal spelen en daarna het EK.’

Quincy Promes.Beeld BSR Agency

2. Meer stress

Profvoetballers zijn de geluksvogels onder de Nederlandse sporters, zo klinkt het. Ze waren de enigen die mochten blijven doorspelen. Van Rij, tevens lifestylecoach: ‘Voetballers zijn geen robotten, hoewel ze dat van veel fans en trainers wel moeten zijn. Het is voor iedereen een stressvolle tijd. Zeker als er een corona-uitbraak in de selectie of in de directe omgeving is, neemt het stressniveau toe.’

Het effect van stress op het lijf wordt onderschat. Van Rij: ‘Waarom krijg je bij extreem verdriet een brok in je keel, voel je bij verliefdheid vlinders in je buik? Ja, dat snapt iedereen. Maar als een voetballer op de een of andere manier niet lekker in zijn vel zit, moet hij doorbijten.’ Maesschalck: ‘De hersens bepalen alles in het lijf. We kunnen al ongelooflijk veel meten, maar nog niet hoe iemands mentale gezondheid exact is.’

Veel clubs werken met formulieren of apps waarbij spelers dagelijks kunnen aangeven hoe ze zich voelen. Goedhart: ‘Ik betwijfel of dat helpt. Naarmate de wedstrijd nadert, vult elke speler in dat hij zich kiplekker voelt, want hij wil spelen anders is-ie misschien zijn plek kwijt.’

Dan zijn er nog de lege stadions. Van Rij: ‘Voetballen zonder publiek geeft een andere prikkel. Je ziet het al aan hoe spelers het veld opkomen. De motivatie moet nu veel meer uit henzelf komen. Een gebrek aan focus kan blessures in de hand werken.’

In hun schaarse rustmomenten zijn veel voetballers tegenwoordig ondernemer, actief op sociale media en moeten ze opdraven voor commerciële activiteiten van de club. Goedhart: ‘Dat kost allemaal energie.’

Veel spelers die in het buitenland voetballen zijn al een jaar niet thuis geweest. Goedhart: ‘Zelfs als ze mogen reizen is het de vraag of de club dat wenselijk vindt, want daardoor missen ze misschien twee of drie wedstrijden omdat ze in quarantaine moeten. Maar misschien is dat koppie dan wel weer fris. Het zijn allemaal nieuwe dilemma’s.’

Jamie Vardy.Beeld PA

3. Toename explosieve sprints

Het is steeds meer mode onder trainers om spelers 95 minuten lang als dolle honden achter de bal te laten aanjagen. Binnen tien of soms zelfs acht seconden moet die veroverd zijn. Eenmaal in balbezit moet onmiddellijk ten aanval worden getrokken, want dan staat de tegenstander uit positie. 

Goedhart: ‘Onderzoek heeft uitgewezen dat de laatste tien jaar in de Premier League het aantal explosieve sprints met 35 procent is toegenomen.’

Ook in de kleedkamer van Heracles hangen vellen met hoeveel sprints de voorafgaande wedstrijd zijn getrokken als stimulans voor de spelers. Van Rij: ‘Een trainer kan dat allemaal heel snel willen invoeren, maar het duurt maanden voor pezen zich aanpassen aan verzwaarde arbeid.’

Hans van de HaarBeeld PICS UNITED

4. Waan-van-de-dagbeleid

Hoe vaak klinkt niet dat clubs willen professionaliseren. Of dat  er een nieuwe trainer komt die zegt dat er ‘harder gewerkt moet worden’. Van Rij: ‘Als je in korte tijd twee trainers hebt met een andere visie op atletisch vermogen dan heb je precies niks.’

Trainers uit andere sporten hebben hun intrede gedaan bij voetbalclubs. Voetballers gaan zelf extern aan hun lijf werken met personal coaches. Van Rij: ‘Je ziet ook vaak dat een bepaalde oefening ineens een hype wordt. Tien jaar geleden moest iedereen alleen nog maar rompstabiliteit-oefeningen doen, want dat zou alles verhelpen.’

Daarna speelden explosieve spelers in maillots of compressiebroeken. Nu wordt de Nordic curl, een oefening specifiek gericht op de hamstrings, aangeprezen. Van Rij: ‘Maar je kunt niet met een oefening ineens alles oplossen. Het is veel complexer.’ De toch al zo hard werkende hamstrings moeten al die ontwikkelingen en personeelswisselingen zien bij te houden. Van Rij: ‘Niet zo gek dat die op een gegeven moment aangeven: joh, zoek het lekker uit.’

Wat doen die hamstrings allemaal?

De hamstrings zijn drie lange spieren aan de achterkant van het bovenbeen. Ze lopen van het zitbeen helemaal naar het onderbeen, nog voorbij het kniegewricht. Docent fysiotherapie Willem van Rij: ‘Ze werken als een springveer waarin energie wordt opgeslagen en ontladen. Hamstrings zijn zowel accelerator als stabilisator. Probleem is vaak dat de stabiliteit in de lage onderrug niet in orde is waardoor ze nog harder aan de bak moeten.’

Topfysiotherapeut Lieven Maesschalck vult aan: ‘Dus moet je de romp en de onderrug ook trainen, net als de heup, de bil; je mag niets overslaan. De achterkant van de benen oogt van minder belang dan de grote dijbeenspier aan de voorzijde. Maar het is juist extreem belangrijk om die achterzijde goed te onderhouden om kwetsuren te voorkomen. De echte toppers zijn elke dag voortdurend bezig met actief onderhoud ervan. Alleen als je dat doet onder de juiste begeleiding kun je lang door in het moderne voetbal.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden