Niet verdrinken is de hoofdzaak bij nieuw zwemdiploma

Overleven is het motto van de begin dit jaar vernieuwde zwemdiploma's. Daarom gaan kinderen al voor hun A met lange broeken in het water. En staat er op het diploma waar ze kunnen zwemmen. 'Recreëren kun je pas als je overleeft.'

Zwemles in Golfbad Oss. Kinderen oefenen bijvoorbeeld een koprol vanaf de gele matten, want `als je in een boot zit die omkiept, weet je ook niet waar je terechtkomt.' Beeld Pauline Niks

'Dit is echt zwaar', zucht een jongetje met een regenjasje, geblokte gympen en een spijkerbroek aan terwijl hij uit het water op de hoge rand van het zwembad klautert. Het trappetje in de hoek van het bad moeten hij en zijn zwemlesgenootjes tijdens deze combiles voor zwemdiploma B en C links laten liggen. 'Want bij de sloot ligt natuurlijk ook geen trapje', verklaart zwemonderwijzer Cindy van Erp-van den Heuvel van Golfbad Oss.

Voor het diplomazwemmen gelden sinds 1 januari nieuwe regels. De nadruk is van het perfect beheersen van de techniek verschoven naar het meer praktische 'overleven'. De laatste keer dat de exameneisen zijn aangepast, was in 2010. 'We hebben gekeken naar de realiteit in Nederland en dat vertaald naar nieuwe examenprogramma's, zegt Mariska Hol van de Nationale Raad Zwemveiligheid (NRZ).

Lees verder onder de video

Veranderingen

Voortaan moeten jonge zwemmers al tijdens lessen voor het A-diploma zwemmen met lange broeken en jassen aan, in plaats van luchtige zomerkleding. 'De kans dat je in de sloot valt met alleen een korte broek en T-shirt aan is in Nederland niet zo groot', zegt Hol.

Andere eisen zijn juist geschrapt, zoals de startduik bij diploma C, waarbij een kind van het startblok duikt. 'Die maakt niet het verschil tussen leven of dood', legt Van Erp-van den Heuvel uit. Hetzelfde geldt voor de koprol van het startblok.

Het is geen aardverschuiving, maar tijdens de zwemles in Oss zijn de veranderingen voor de oplettende toeschouwer zeker te merken. Zo beginnen de kinderen tijdens het zwemmen met kleren aan enthousiast met borstcrawl en gaan ze verder met schoolslag of rugslag zodra ze moe worden. Vroeger waren die laatste slagen verplicht bij het afzwemmen, nu mogen de zwemmers continu afwisselen. 'Het gaat erom dat ze een bepaalde afstand kunnen overbruggen om zichzelf in veiligheid te brengen', zegt Hol.

Voor het diplomazwemmen gelden sinds 1 januari nieuwe regels. De nadruk is van het perfect beheersen van de techniek verschoven naar het meer praktische 'overleven'. Beeld Pauline Niks

Schoolslag en rugslag, volgens Hol de beste overlevingstechnieken, leren de kinderen nog steeds. 'Maar als we een toets afnemen, vinden we het belangrijk dat ze zelf bedenken wat voor hen het prettigste is.'

De kinderen wurmen zich in het zwembad op een rij gele matten en maken een koprol ervan af. 'Zo zijn ze meer gedesoriënteerd en bootsen we een situatie na. Als je in een boot zit die omkiept, weet je ook niet waar je terecht komt', zegt Van Erp-van den Heuvel.

Ze merkt dat de kinderen zich bewust zijn van de survivalaspecten. Dat blijkt als Oscar (6), die voor zwemdiploma C gaat, uitlegt waarom hij zojuist van de mat afrolde: 'Het is heel belangrijk om dit te leren, want als je dan in de sloot valt kan je jezelf redden.' En Senna (10) weet precies waarom ze met kleren aan moet zwemmen. 'Omdat je meestal niet in badpak bent als je in de sloot valt.'

Veiligheid

In hoeverre iemand veilig is in het water is volgens Hol afhankelijk van de persoon, de omstandigheden en de activiteit die hij uitvoert. Kinderen die in een zwembad hebben leren zwemmen, zijn in zo'n omgeving veilig. 'Maar gaan ze naar een recreatieplas, dan kan het zijn dat ze in paniek raken omdat de omstandigheden anders zijn.' Daarom staat nu duidelijk op de zwemdiploma's wat kinderen kunnen na het behalen ervan. Met zwemdiploma A kan een kind zich redden in een zwembad zonder attracties, met B in een bad met attracties zoals golfslag of een glijbaan en met C in open water zoals recreatieplassen. De zee is buiten beschouwing gelaten vanwege haar onvoorspelbaarheid.

Zwemonderwijzer Van Erp-van den Heuvel is blij dat de nieuwe diploma's meer duidelijkheid scheppen. 'We kunnen nu makkelijker tegen ouders zeggen: je mag eerder stoppen met zwemles, maar weet wat de consequentie is.' Met je kind naar het meertje in de buurt gaan is dan niet handig.

Andere eisen zijn juist geschrapt, zoals de startduik bij diploma C, waarbij een kind van het startblok duikt. Beeld Pauline Niks

Hol hoopt ook bewustzijn te kweken bij de ouders. Ze benadrukt dat de vaardigheden die kinderen in het zwembad leren alleen bijblijven als ze vaak gaan zwemmen. Ouders moeten ook actief met hun kinderen meedoen. 'We hebben nu enorme concurrentie van de iPad en de iPhone', zegt Van Erp-van den Heuvel. 'Kom hier op een willekeurige dag en de ouders kijken alleen maar op hun telefoon.' Het zou mooi zijn als ze samen met hun kind spelen in het water, vindt Hol. 'En ook een paar baantjes trekken zodat de kinderen de techniek weer even oefenen.'

Bij de zwemles mogen de kleren na een half uur uit. De kinderen smijten hun natte kleding op de bruine tegeltjes en zwemonderwijzer Diana helpt ze hun schoenen uit te trekken. Daarna springt ze in het water om een oefening voor te doen. 'Even watertrappelen, ik tel 1, 2, 3 en dan...' Ze neemt een hap lucht, steekt haar armen omhoog in een puntdakje en verdwijnt als een potlood onder water. De kinderen moeten haar nadoen en allemaal tegelijk onder water zijn. 'Iemand heeft zeker water in z'n oren', zegt ze over een kind dat niet luistert. 'Doe je even mee?' En nadat de oefening is gelukt: 'Wow, super! Volgens mij waren jullie allemaal tegelijk helemaal verstopt.'

Nieuwe regels

Ook dit ogenschijnlijk kleine onderdeel is veranderd. 'Het potlood' was eerst bij het B-diploma vereist, maar door de nieuwe regels hoort het al bij het A-diploma. 'Als er in een simpel zwembad matten en banden aanwezig zijn, moet een kind onverwachts naar beneden kunnen om ze te ontwijken', licht Van Erp-van den Heuvel toe.

'Het gaat over overleven en recreëren, maar het recreëren kun je pas als je overleeft', vat Hol de nieuwe regels samen. En ze blijft erop hameren: als een kind zwemdiploma C heeft en vervolgens driekwart jaar niet zwemt, moeten ouders niet raar staan te kijken als hun kind achteruit is gegaan in niveau. 'Zwemmen is niet als fietsen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden