Niet de vorm, maar de inhoud

TOEGEWIJD, bijzonder, kwetsbaar, strijdlustig, markant, gedreven, bewogen, kritisch, rechtvaardig, uniek, scherp, scherpzinnig, gevreesd...

Nabestaanden, vrienden en collega's zoeken naar woorden. Hoewel voor de meesten schrijven hun vak is, beseffen ze maar al te goed dat een dierbare collega als Hans van Wissen meer verdient dan gemeenplaatsen. Hans zou er overigens begrip voor hebben opgebracht, want een groot stilist was hij eigenlijk niet. Waar het om ging was niet de vorm, maar de inhoud van zijn verhaal. Geen slecht uitgangspunt voor een journalist.

Halverwege de jaren zestig kreeg de sportjournalistiek een ander gezicht. Nederland was nog lang niet het sportland dat het nu is. Geen staatssecretaris met oranje pet, T-shirt en vlaggetje te zien in de internationale sportarena's, laat staan een hossende kroonprins; intussen ook bobo. Sportjournalisten waren tot dan vooral doorgeefluik voor de sportbonden en de clubs. Officials behoorden niet zelden tot de vriendenkring. Interviews met sporters waren zeldzaam en muntten uit door oppervlakkigheid. Sportjournalisten waren meneertjes, hun woord was wet.

Eind jaren zestig veranderde alles, zelfs de sportjournalistiek. In de voetbalwereld werden spelers werknemer, clubs heetten ineens werkgever, er kwam een spelersvakbond, de VVCS. Een nieuwe generatie sportjournalisten gaf de topsporter-nieuwe-stijl spreektijd, ruimde kolommen in voor wat toen plotseling de basis werd genoemd.

Wat de bondsofficials en de sportwerkgevers te berde brachten werd kritischer dan ooit bekeken en gewogen naar maatstaven, die ook elders in de maatschappij van toepassing waren. Sport en politiek bleken ineens wel wat met elkaar te maken te hebben.

Hans van Wissen maakte werk van die nieuwe context. Van zijn voorkeursporten (atletiek, turnen en zwemmen) ontwikkelde vooral de topatletiek zich tot een professionele sport, die zich er uitstekend voor leende om maatschappelijk bezien kritisch tegen het licht te worden gehouden. Vooral de ontwikkelingen in het dopingcircuit kregen van hem veel aandacht. Hij ontwikkelde zich op dat terrein tot een van de toonaangevende journalisten.

Toen de FIFA besloot dat het WK voetbal in 1978 in het Argentinië van president Videla en zijn junta zou worden georganiseerd was de Volkskrant in de persoon van Hans van Wissen een fel opponent, die met anderen - ik zelf niet uitgezonderd - verder ging dan journalistiek noodzakelijk was. Journalisten als actievoerder, het paste bij de tijd. Je krijgt er geen hand meer voor op elkaar nu de sport, de maatschappij én de politiek een weg zijn ingeslagen waarin idealen niet meer tellen en professionalisme en commercialisme synoniemen zijn geworden.

Hans van Wissen heeft over dat soort zaken veel geschreven. In Voetbal International organiseerde ik ooit een discussie over het vak. Gesprekspartners waren Hans van Wissen en Ben de Graaf namens de Volkskrant en Anton Witkamp en Nico van der Zwet Slotenmaker van de Telegraaf. Van Wissen vroeg zich af waar de sportredactie van de Telegraaf mee bezig was als ze na een WK schaatsen schreef: Bedankt Hilbert van der Duim, bedankt grandioos publiek.

Witkamp refereerde aan zijn oud-collega Jacques Gans, die een stellingname als die van Van Wissen de weg met ons-mentaliteit noemde. Van Wissen toen: 'Alleen al dat woordgebruik, steeds dat ons. Ik heb daar op tegen dat je als journalist elke distantie verliest. Als jij zegt Succes Ajax, dan identificeer jij je toch met Ajax. Bedankt Van der Duim, onze grote kampioen die het wereldgoud heeft gehaald, terwijl die jongen godverdomme gewoon een week te laat in vorm is; die vorm had-ie op de Olympische Spelen moeten hebben. Ben je bezig zoals jullie dan kun je niet meer objectief registreren dat die Van der Duim een week te laat in vorm is. Daar heb je afstand voor nodig.'

Dit soort discussies onder collega's is achterhaald. Ook in de Volkskrant, misschien als reactie op wat ook in eigen kring meen ik de zure periode (van Ben de Graaf) wordt genoemd, kun je tegenwoordig nogal wat persoonlijk getinte geinige stukjes aantreffen. Nooit van de hand van Hans van Wissen overigens, wiens pen daar minder geschikt voor was en wiens interesse elders lag.

Na de affaire Huibregtsen kwam je Van Wissen regelmatig op andere pagina's dan die van het sportkatern tegen. Ik heb daar opnieuw het bewijs in gezien dat goede sportjournalisten moeiteloos op elke andere redactie terecht kunnen. En zeker Van Wissen, die niet alleen een ontzettend aardig mens was, maar ook een uitstekend collega. Zijn lot zal zijn dat hij voor altijd gekoppeld zal worden aan de IOC-kwestie. Niet vanwege 'winnaar' Huibregtsen, want die heeft uiteindelijk bewezen niet meer dan een doodgewone bobo te zijn, maar omdat er een kroonprins in het geding was. Jammer, want Hans van Wissen heeft zoveel meer op zijn journalistieke conto staan. Ook ik zal hem missen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden