AnalyseNeymar en Lewandowski

Neymar versus Lewandowski is extravagantie tegen efficiëntie

Neymar wordt belaagd door drie spelers van RB Leipzig.Beeld AP

De een is flamboyant en extravagant, de ander bescheiden en efficiënt. Paris Saint-Germain  – Bayern München, de finale van de Champions League zondag in Lissabon, is ook Neymar da Silva Santos Júnior contra Robert Lewandowski.

Jan Mulder vergeeft Neymar (28) alles. Echt alles. Zijn valpartijen. De duikelingen. Gedrag als huilebalk. ‘Het kan me ook niet schelen als Bob Dylan thuis vervelend is en niet stofzuigt.’

Oud-voetballer, schrijver, tv-persoonlijkheid en analist Mulder houdt van voetballers als Neymar. Een artiest die bewondering wekt, opwinding veroorzaakt of desnoods irritatie. Neymar is een speelvogel, geboren om het publiek te behagen. ‘Ga jij voor een controleur naar het stadion?’, stelt Mulder de retorische vraag.

‘Ik kijk zo graag naar Neymar. Zijn kunst van het voetbal is veel te groot voor chagrijn. Mijn enthousiasme van nu is vooral gebaseerd op die laatste twee wedstrijden in de Champions League. Dan zie je dingen die onmogelijk lijken. Glorieuze, lange dribbels met zwenkingen. Hij zeilt over het veld en hij kan het ook in de hele kleine ruimte, met van die korte tikjes, alles ontwijkend.’ En die kansen dan? ‘Ja, hij kan hem er niet in krijgen. Maar ook dat vergeef ik hem.’

Neymar is smaakmaker van Paris Saint-Germain, zondag finalist tegen Bayern München. Hij is extravagant, qua uiterlijk met vaak wisselende kapsels, maar vooral door zijn uitbundige voetbal. Zijn passeerbewegingen appelleren aan rijke fantasie, met ogenschijnlijk spontaan opborrelende schijnbewegingen en razendsnel voetenwerk. Middenvelder Marten de Roon van Atalanta, in de laatste minuten van de kwartfinales verslagen door PSG, postte na afloop een ultrakort filmpje met zelfspot. Hoe hij Neymar een beuk geeft. Hoe Neymar hem tussen de benen doorspeelt.

Neymar is ook een bedrijf, een voetbalfilosofie. Een commercieel theater. Als spreekstalmeester van zijn eigen circus houdt de Braziliaan meer dan 200 mensen aan het werk, ook tijdens corona. Hij is een feestnummer, op en buiten het veld. Nu Neymar gelukkig oogt, heeft dat zijn weerslag op het gemoed van Paris SG, het peperdure elftal dat opeens een keten van vriendschap lijkt, waarin verdedigers en middenvelders beseffen dat de drie voorin het verschil moeten maken: Mbappé, Di María en Neymar. Neymar en Kylian Mbappé zijn de gangmakers van de blijdschap.

Neymar kwam naar Europa in 2013, van Santos, als een soort Youtube-voetballer. Een jongen met spillebenen en ingewikkeld ogende trucs, waarvan het de vraag was of ze zouden aanslaan in het zakelijke Europese voetbal. Misschien heeft hij niet alle verwachtingen waargemaakt die meevlogen met de illusie. Bij Barcelona was hij soms ongehoord goed, meestal in de schaduw van Messi. Hij vertrok na vier seizoenen, voor 220 miljoen euro, naar Parijs. Daar bleef hij wat onder de radar.

De Volkskrant was in januari 2018 aanwezig bij een competitieduel en zag een geweldige Neymar, uitblinker met vier doelpunten, het ene nog mooier dan het andere. Multicultureel Parijs eerde hem met gezang en kreten van bewondering, maar het was wel tegen het matige Dijon. Wie als voetballer uit de Franse competitie wereldfaam wil vergaren, moet op zijn minst presteren in de Champions League. En met al dat geld van de eigenaren uit Qatar ging het telkens fout, tot vreugde van volgers met talent voor leedvermaak. Vaak was Neymar op cruciale momenten geblesseerd.

Scout Piet de Visser, die Neymar als jongen van 15 zag voetballen in het toernooi van São Paulo: ‘Hij is hartstikke goed, maar ik had meer verwacht sinds zijn komst. Hij heeft zijn voetballeven nu aardig op een rijtje, maar hij vindt ook andere zaken belangrijk. Mede daardoor raakt hij volgens mij weleens geblesseerd. Door gewoon ongeconcentreerd te zijn, door te denken dat iets wel gaat. Hij had ook nooit bij Barcelona moeten vertrekken. Hij was daar gedienstig aan Messi, die hem soms een penalty liet nemen, als dank. In Parijs doet hij wat hij wil. Hij is een fenomeen met een randje. Hij heeft alles, maar in de kop is hij iets te losjes.’

Nu volgt de finale tegen Bayern, de bijna perfect afgestelde motor uit Zuid-Duitsland die tegen Barcelona en Lyon opvallend veel kansen toestond. Jan Mulder: ‘Hoe goed Bayern ook is, ik vrees met grote vreze voor Jérôme Boateng. Ik hou niet zo gepsychologiseer, maar als PSG wint, sluit ik niet uit dat Neymar de zege opdraagt aan het Braziliaanse volk, als genoegdoening voor de nederlaag met 7-1 in de halve finales van het WK in Brazilië (2014), toen hij geblesseerd was . Het is trouwens doodzonde dat er geen 80 duizend toeschouwers zitten zondag. Neymar is zo’n voetballer die beter speelt voor publiek. Maar verhip, hij doet het ook zonder.’ Met een gulle lach: ‘Dat Neymar Bayern München aan flarden moge scheuren.’

Robert Lewandowski 

Robert Lewandowski van Bayern München in duel met Thiago Mendes (Lyon).Beeld EPA

Het is een volledige spitsencursus, alle 55 doelpunten (Bundesliga, beker, Champions League) van Robert Lewandowski (32) in seizoen 2019-2020 bekijken. Alles komt voorbij op de lopende band van treffers. Meestal gemaakt met rechts, soms met links. Vaak met het hoofd. Stiftjes, schoten, volleys, schuivers. Aanbieden, weglopen, scoren. Ja, dit is het seizoen van Lewandowski, de spits in wie bijna niemand het zag zitten vroeger. En dan zijn er nog al die assists en loopacties die niet bij de compilatie zitten.

Telkens valt Jan de Zeeuw een andere anekdote over Lewandowski te binnen, de topschutter van de Champions League met vijftien doelpunten. De Zeeuw, een leven lang actief in Polen, was teammanager van Leo Beenhakker toen die bondscoach van Polen was tussen 2006 en eind 2009. De Zeeuw weet nog dat hij trainer Jürgen Klopp begeleidde naar het stadion, voor de topper Legia Warschau – Lech Poznan, met spits Lewandowski. ‘Vijf minuten na rust stond Klopp op. Hij zei, voordat hij vertrok: ‘’Nou, die is niet goed genoeg’’. Uiteindelijk hebben ze hem toch gekocht voor vier miljoen euro, want Dortmund had geen geld voor een duurdere spits.’

Zo ging het vaak met Lewandowski; niet goed genoeg. Weer zo’n anekdote, bij Club Brugge – Lech Poznan (2009) voor de Europa Cup. De aanwezige bondscoach Beenhakker vraagt na afloop. ‘Heb je gedoucht?’ Ja hoezo, vraagt Lewandowski. ‘Nou, je hebt geen donder uitgevoerd.’ De Zeeuw koestert de foto waarop hij naast Lewandowski staat, klaar om in te vallen voor zijn interlanddebuut tegen San Marino. ‘Een jong ventje van Lech Poznan.’

Groter dan Lewandowski momenteel is in Polen, kan iemand bijna niet groeien. Hij is overal in de media. Zijn verhaal blijft mooi, als speler die net op tijd aan de anonimiteit is onttrokken, omdat slechts een enkeling geloofde in dat iele ventje. Mannen bij Znicz Pruskow bijvoorbeeld, waar hij doorbrak op het tweede profniveau. Ze vroegen Beenhakker in die tijd al hem op te roepen voor de nationale ploeg. De bondscoach trok eens aan een sigaartje en merkte op: ‘Hou op. Die spitsen uit de hoogste klasse zijn niet eens goed genoeg.’ Later was hun samenwerking warm.

Of hij de beste Poolse voetballer in de geschiedenis is? Moeilijk te zeggen. Vergeet niet hoe groot Polen vroeger was als voetballand, onder Sovjetsferen. Twee derde plaatsen zijn behaald op het WK, in 1974 en 1982. Zbigniew Boniek, voorzitter van de bond, won de Champions League (toen nog Europa Cup I) met Juventus in 1985, Jerzy Dudek met Liverpool in 2005. Lewandowski is zeker de grootste in het moderne Polen, waarin eerst alle sportstructuur verdween alvorens de wederopbouw begon. Iel en licht, leerde hij voetballen op zandveldjes. 

‘Een jeugdtoernooi in Nederland is belangrijk voor hem geweest’, zegt journalist Pawel Wilkowicz, die een paar jaar geleden een boek schreef over Lewandowski. ‘Hij zag geweldige accommodaties en dacht: het zou fantastisch zijn als zoiets voor mij was weggelegd. Nee, mijn boek is niet echt een biografie. Het is meer een gids hoe je een goede voetballer wordt. Lewandowski werd altijd gewezen op zijn tekortkomingen en heeft overal lering uit getrokken.’

Alles over hem is groot nieuws in Polen. Hij verving zijn zaakwaarnemer Cezary Kucharski een paar jaar geleden voor Pini Zahavi, een van de grootheden in het wereldje. Hij investeert in restaurants en meer. Rond het laatste WK stond zijn levensgrote afbeelding op zoveel gebouwen dat het ‘een beetje veel werd’, zoals Jan de Zeeuw junior stelt. Net als zijn vader is hij actief in het voetbal in Polen.

In 2018 wilde hij naar Real Madrid. De Zeeuw junior vertelt over recente stukken in kranten met onthullingen over het contract van toen. Maar meestal blijft het rustig rond de spits. Hij is nog steeds met zijn jeugdvriendin Anna, een voormalig karateka, die hem onder meer helpt met zijn dieet. Beiden zijn beroemdheden in Polen.

Als international maakt hij meestal het verschil, alleen uitgerekend op het EK en het WK was hij niet geweldig. De teleurstelling was groot, ook bij Lewandowski, op 4 september normaal gesproken tegenstander van Oranje in Amsterdam. Misschien is Jakub Blaszcykowski de speler van het Poolse hart, mede omdat de voormalige topspeler van Dortmund Wisla Krakau redde van de financiële ondergang. Lewandowski is van de cijfers. Hij heeft zichzelf dit seizoen overtroffen, mede dankzij trainer Hansi Flick, die meer aandacht heeft voor aanvallers dan voorganger Kovac.

Vijftien goals in negen duels Champions League. Qua moyenne is dat beter dan Ronaldo, recordhouder met 17. Lewandowski had dit jaar de Gouden Bal moeten winnen, voor de beste voetballer van allemaal.  Uitgerekend in zijn superjaar reikt het blad France Football de prijs niet uit vanwege corona. Daar vinden ze iets van, in Polen.

Cijfers Neymar en Lewandowski

Neymar 28 jaar

CL seizoen 2019-2020, 6 duels, 3 goals.

Aantal assists: 4.

Totaal Champions League: 59 duels, 35 goals.

Winnaar Champions League met Barcelona in 2015

International: 101 duels, 61 goals.

Lewandowski 32 jaar

CL seizoen 2019-2020, 9 duels, 15 goals.

Aantal assists: 5.

Totaal Champions League, 89 duels, 68 goals.

Finalist Champions League 2013 met Borussia Dortmund (verloren van Bayern).

International: 112 duels, 61 goals.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden