Nederlandse hockeycultuur als reddingsboei

Ondanks een krachtige lobby van de internationale hockeyfederatie (FIH) ontbreekt Pakistan voor het eerst in de 22-jarige geschiedenis bij de Champions Trophy....

ZE HAD zich er persoonlijk hard voor gemaakt, want Els van Breda Vriesman (59) vindt een Champions Trophy zonder de deelname van grondlegger Paki stan een 'treurige zaak'. Historisch besef is echter niet bij iedereen in de internationale hockeyfederatie (FIH) aanwezig. De lobby om Pakistan als zevende land aan het deelnemersveld toe te voegen strandde op gebrek aan geld.

Organisator Nederland wilde de extra kosten niet betalen, Pakistan kon ze niet betalen, en binnen de FIH bestond - vooral bij de conservatieve Engelsen - teveel weerstand tegen de onreglementaire uitbreiding van het aantal deelnemers. Van Breda Vriesman, secretaris-generaal van de FIH, is teleurgesteld. 'Iedereen met een beetje historisch besef weet wat hockey in Pakistan betekent en wat Pakistan voor het hockey betekent.'

In de 22-jarige geschiedenis van de Champions Trophy ontbrak Pakistan nooit bij de beste zes landen van de wereld. Maar India en Pakistan zijn niet langer zekere keuzes voor de belangrijkste titeltoernooien. Die tendens is zorgwekkend voor de uitstraling van de hockeysport, vindt Van Breda.

'Als we dit soort kleurrijke en bijzondere landen verliezen, dan wordt hockey een marginale olympische sport zoals er wel tien of twaalf zijn. We moeten ons juist onderscheiden met iets bijzonders. Ik vind dat de Aziatische landen onze sport speciaal maken. Niet alleen India en Pakistan, maar ook Maleisië en Korea en hopelijk ook China in de toekomst.'

Pakistan (bij de mannen) en Korea (bij de vrouwen) verspeelden vorig jaar hun deelname aan de Champions Trophy door in het Australische Brisbane op de laatste plaats te eindigen. Hoewel Van Breda dit hardnekkig ontkent, werden zij het slachtoffer van een haastig ingevoerde spelregelwijziging die het toernooi volledig op zijn kop zette.

Van Breda, tijdens het toernooi nog een uitgesproken voorstander van de nieuwe interpretatie van de shootregel (bij onopzettelijk shoot mocht gewoon worden doorgespeeld), erkent achteraf dat de gebrekkige instructie een enorme chaos ten gevolge had.

'Ik geef toe dat het helemaal uit de hand is gelopen. De instructie was onduidelijk. Er had een video bij gemoeten, maar die was niet op tijd klaar. We dachten dat een uitgebreide mondelinge instructie voldoende zou zijn, maar die is niet erg duidelijk geweest, net zomin als de schriftelijke uitleg. Het was een combinatie van factoren die tot dit rampzalige incident hebben geleid.

'Maar ik sta nog wel steeds achter de basis van het idee. Als een voet niet van belang is, speel dan maar gewoon door, dat is in principe niet verkeerd. Maar dat moet natuurlijk wel op een goede manier worden geïnterpreteerd. Ik denk dat het experiment toekomst heeft, maar er moet zorgvuldiger mee worden omgesprongen.'

Net zo snel als de omstreden regel werd ingevoerd, besloot de FIH het experiment na afloop van het toernooi te beëindigen. Het kwaad was echter al geschied. 'Iedereen had last van de regelwijziging, dus dat is niet de reden dat Pakistan uit het toernooi vloog. De andere landen hebben het hooguit wat eerder opgepikt. Zij hebben zich sneller de consequenties van die regel gerealiseerd en daar beter op ingespeeld.'

Volgens hockeyliefhebbers als Rick Charlesworth (coach van de Australische vrouwen) is dat de belangrijkste oorzaak van de teloorgang van voormalige hockeygrootmachten als India en Pakistan. Terwijl de rest van de wereld snel antwoorden vond op de verregaande ontwikkeling van de sport, hielden de Aziatische landen vast aan oude speelpatronen.

DE VELE wijzigingen (invoering kunstgras, afschaffen buitenspelregel) hebben hockey onherkenbaar veranderd van een technische in een fysieke sport vinden de critici. Van Breda vindt die kritiek niet terecht in een tijd dat de professionele ontwikkeling en commerciële invloeden modernisering vereisen.

'De ontwikkeling is de laatste jaren misschien snel gegaan, maar het wezen hebben we nooit uit de sport weggehaald. Het zal altijd een technische sport blijven. Het is wel belangrijk dat de sport aantrekkelijk en begrijpelijk blijft voor het publiek. Sommige van de huidige spelregels zijn gewoon niet uit te leggen aan de gemiddelde kijker.

'Bovendien ontwikkelt sport zich in het algemeen fysieker en daar doet hockey natuurlijk aan mee. Dat kun je niet tegenhouden, want anders word je door de buitenwereld beschouwd als slome tuttensport.'

Op de vraag wat er dan wel moet gebeuren om de Aziatische landen voor het hockey te behouden is volgens de secretaris-generaal van de FIH geen makkelijk antwoord te vinden. Toch wordt er wel degelijk naar mogelijkheden gezocht om Pakistan en India subtiel van hulp te voorzien, beweert Van Breda.

'Vorig jaar zijn er binnen de FIH stemmen opgegaan om India en Pakistan in een soort ontwikkelingsproject op te nemen, maar daar moet je ontzettend voorzichtig mee zijn. Ze beschouwen zichzelf nog steeds als grootmachten in het hockey. Als je ze zou vertellen dat ze in een ontwikkelingsproject van de FIH zouden zitten, zouden ze diep beledigd zijn.

'Er moet een geleidelijke cultuurverandering plaatsvinden, maar het zal nogal wat diplomatie en overtuigingskracht vergen voor ze een andere koers inslaan. We moeten ze ervan overtuigen eens een coach van buiten hun land in dienst te nemen. India heeft daarvoor eindelijk een verzoek ingediend, maar het is nog maar de vraag of die persoon dan ook de vrijheid krijgt om het team naar eigen inzicht te selecteren en te coachen.

'Pakistan heeft Hans Jorritsma als bondscoach gehad, maar dat is ook met grote problemen gepaard gegaan. Door de Pakistaanse overheid is nooit openlijk erkend dat Pakistan wereldkampioen is geworden omdat Jorritsma daar de baas was. Hij mocht niet eens officieel genoemd worden. Daarna is er nooit meer een buitenlandse coach geweest.'

Pakistan zou daarnaast baat kunnen hebben bij uitbreiding van het aantal kunstgrasvelden, maar het ontwikkelingsprogramma van de commissie 'development' van de FIH wordt beperkt door de beperkte financiële middelen. Jaarlijks worden twee velden gedoneerd aan landen die het helemaal zonder kunstgras moeten stellen, zoals Ghana, Cuba, Letland en Iran.

Van Breda: 'Dat gebeurt op voordracht van de continentale hockeyfederaties. De Aziatische federatie haalt het niet in zijn hoofd om India of Pakistan daarvoor aan te bevelen. Zij hebben geen geld nodig, maar een andere clubstructuur, jeugdprogramma's, coaching en ontwikkelingsprogramma's voor scheidsrechters. Ze hebben de mensen wel, maar niet voldoende bewustzijn wat tegenwoordig is vereist om de sport groot te houden en verder te brengen.'

Nederland zou in die ontwikkeling een belangrijke rol kunnen spelen, vindt Van Breda, maar de FIH maakt nauwelijks gebruik van de kennis van de Nederlanders. 'Ze zijn bang dat Nederland teveel invloed zal krijgen, omdat het een machtig hockeyland is. Dat stoort me wel eens, omdat ik weet hoe goed Nederland het bedoelt.'

Ze is trots op haar land. Trots op de Nederlandse hockeycultuur, die gekenmerkt wordt door de ontspannen, open sfeer en een sterke, levendige organisatie. Ze kijkt daarom uit naar de Champions Trophy in Amstelveen, omdat ze weet dat de Nederlanders er opnieuw in zullen slagen een goed georganiseerd toernooi te organiseren, met veel publiek en een gezellige sfeer.

'Ik denk dat Nederland constant voor de muziek uit marcheert. Het kwalificatietoernooi in Milton Keynes was perfect georganiseerd voor de spelers, maar het had totaal geen aantrekkingskracht voor het publiek. Het was kil en koud. Ik vond het schokkend dat het zo weinig leefde.

'Zelfs Australië, een land met een grote sportmentaliteit en een enorme hockeykracht, mist die gezelligheid. De Champions Trophy was vorig jaar heel aardig georganiseerd, maar als je dat vergelijkt met Amstelveen, dan denk ik dat Nederland deze week heel wat professioneler tevoorschijn zal komen. Daar zouden andere landen veel van kunnen leren.

'Het gaat daarbij helemaal niet om macht. Wij Nederlanders willen datgene waarin we goed zijn ook graag aan anderen meegeven, maar dat kan ik de mensen binnen de FIH maar moeilijk duidelijk maken. Dat voel ik als mijn grootste frustratie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden