Sport Hockey

Nederlandse hockey coaches tegenover elkaar in wedstrijd vrouwen Amerika en India

Op het WK hockey voor vrouwen stonden twee Nederlandse coaches tegenover elkaar.

Amerika belaagt de Indiase keeper Savita. De wedstrijd eindigde in 1-1, daarmee waren de Amerikanen uitgeschakeld op het WK. Beeld GettyImages

Op Lee Valley Hockey and Tennis Centre in Londen incasseerde Sjoerd Marijne in 2015 bij de EK-finale tegen Engeland de pijnlijkste nederlaag uit zijn carrière, die hem zijn baan als bondscoach van het Nederlandse vrouwenteam kostte. Drie jaar later schakelt hij bij het WK op dezelfde locatie als trainer van India het favoriete Amerika uit. Dat echec zou oud-international Janneke Schopman fataal kunnen worden als coach in Amerikaanse dienst.

Op enkele meters van elkaar verwerken de Nederlandse coaches hun emoties, na het 1-1-gelijkspel tussen India en de Verenigde Staten. Met zijn typerende bravoure schetst Marijne mooie vergezichten met de Indiase vrouwen, die vanavond tegen Italië om een plaats in de kwartfinales spelen.

Amerika, op het WK in 2014 nog bij de laatste vier, eindigt roemloos als laatste in poule B. ‘Ik moet mezelf eens lang in de spiegel aankijken om te analyseren wat ik fout heb gedaan’, zegt Schopman.

Kwalificatie

Evenals voor China en Korea telt voor het vrouwenteam van India alleen de Asian Games in augustus, waar de winnaar zich kwalificeert voor de Spelen van Tokio in 2020. Het overleven van de groepsfase op het WK is een bonus, aldus Marijne. Het belang van de Asian Games reikt voor de Indiase hockeysters verder dan olympische roem.

Marijne: ‘Kwalificatie voor de Spelen levert veel geld op. Dat hebben die meiden keihard nodig om hun families te onderhouden. Ze voelen meer druk van hun ouders dan op het veld, sommige speelsters hebben thuis niet eens elektriciteit.’

Als een jojo schoot Marijne (44) van het Indiase vrouwenteam naar de mannenploeg en weer terug. Bij de World League in 2017 won hij met India een bronzen medaille, de matig verlopen Gemenebestspelen kostte hem de kop bij de mannen.

‘Het eerste wat mijn voorganger Roelant Oltmans me leerde in India was: verbaas je niet, verwonder je slechts. Ik weet hoe het achter de schermen is gegaan, op sommige dingen heb je in dit land geen vat.’

Geen aanzien

Hockey staat in Amerika synoniem voor ijshockey. ‘En dat zal ook niet veranderen’, aldus Schopman. Veldhockey heeft geen aanzien. ‘We zijn als sport niet zichtbaar, alleen het college- of highschoolhockey is soms op televisie. En dat vinden Amerikanen niet interessant.’

Schopman breekt, de tranen wellen op. Het mislukte WK voelt als het einde van een tijdperk. ‘Het doet zoveel pijn. Misschien wil de Amerikaanse hockeyfederatie niet verder met me. Het is hun goed recht. Aan die meiden ligt het niet, ze vechten altijd en zijn leergierig. Maar je moet ook eerlijk zijn. Kijk naar hun techniek. Elk team op dit WK is in dat opzicht beter dan wij.

‘Amerika heeft geen clubcompetitie, met alleen trainen kom je er niet. Nederland heeft vier internationals met wie ik nog speelde op het WK in 2010. Van die generatie is in Amerika niemand meer over. In de Verenigde Staten stoppen hockeyers rond hun 27ste, veel eerder dan in Nederland. Ik moest een beroep doen op speelsters, die twee jaar geleden op het jeugd-WK achtste werden. Dat zegt genoeg.’

Hoge druk

Marijne voelt constant de hete adem van de Indiase media in zijn nek, want hockey is na cricket en voetbal nog altijd toonaangevend.

Tijdens het WK in Londen ruziede Marijne met een verslaggever die kritiek had op de cornerdefensie. En twitterde hij dat zijn speelsters meer krediet verdienden. ‘Als we verliezen, ben ik de coach die niks doet voor een dik salaris.’

De Indiase elite pompt miljoenen euro’s in het hockey, maar de gebrekkige structuur is de eeuwige valkuil. Het geduld van de bestuurders reikt vaak tot de deur. Zie in die chaos maar eens een fatsoenlijke jeugdopleiding op te tuigen, aldus Marijne. ‘Geld is het probleem niet, uiteindelijk bepaalt het ministerie van Sport hoe het wordt besteed. En dat is een politiek spel.’

Voor de kleinste investering heeft Marijne toestemming nodig. ‘Ik werk nu met een headset uit het jaar nul, ik kan mijn assistent op de tribunes niet eens verstaan. Bij de volgende wedstrijd bel ik hem maar even. Dat bedoelde Oltmans dus met: verwonder je slechts.’

Voor Marijne is alleen al de communicatie met zijn speelsters een uitdaging. Ze spreken immers lang niet allemaal dezelfde taal. ‘En kunnen elkaar dus niet verstaan. Zo komt de 18-jarige Lalremsiami uit Mizoram in de Himalaya, ze spreekt geen Hindi of Engels. Maar met handen en voeten komen we een heel eind.’

Veel op het spel

De afgang in Londen werpt het Amerikaanse vrouwenhockey ver terug. Schopman: ‘Onze jeugdteams krijgen nauwelijks subsidie, de ouders moeten onze programma’s financieren. Wellicht wordt het budget nu nog verder ingekrompen.’

Opnieuw komen de tranen na de vraag of ze naar huis verlangt. Schopman: ‘Ik ben geen quitter, zoals ze in Amerika zeggen. Ik geef niet op. Maar ik besef dat het voor mij lastig wordt om deze groep naar de Spelen van Tokio te leiden.’

Marijne rekent zich al rijk met India. ‘De euforie is groot. Misschien kunnen we de wereld nog meer verbazen door de halve finales te halen, dat zal veel losmaken in India.’

Toch is ook zijn toekomst ongewis. Marijne: ‘Mijn contract loopt tot de Spelen van Tokio, maar dat zegt weinig in India. Ik kan slechts zeggen dat ik in anderhalf jaar veel levenswijsheid heb opgedaan.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden