ANALYSE

Nederlands hockey is alleen in naam nog toonaangevend

In het hockey boekte Nederland steevast olympische successen. In Rio viel de oogst bitter tegen. Hoogste tijd voor een reddingsoperatie.

Beeld anp

Voor het eerst sinds 2008 nam het Nederlandse hockey slechts één medaille mee van de Spelen. De zilveren medaille voor de vrouwen was na de vierde plaats voor het mannenteam het symbool van de achteruitgang.

De hockeybond zegt 'trots' te zijn op zilver, maar bezinning lijkt op zijn plaats. Nederland is alleen nog in naam toonaangevend. Op drie fronten is een reddingsoperatie noodzakelijk.

De cultuur

Zelfgenoegzaamheid heeft het Nederlandse hockey in slaap gesust. Na het perfect georganiseerde WK in Den Haag in 2014 leek het vrouwenteam onaantastbaar. De mannen zouden leren van de afgang in de WK-finale tegen Australië, nu coach Max Caldas ook van hen winnaars zou maken. In Rio bleek dat hij zich vreselijk had vergist in de mentaliteit van zijn spelers.

Een half uur na de nederlaag tegen Duitsland vertrokken de mannen al naar het Holland Heineken House om hun vierde plaats te vieren. Een ploeg met meer ambitie had zich er niet durven vertonen. De hockeysters deden aan 'crowdsurfen', alsof het zilver geen neerwaartse trend had bevestigd.

Beeld anp

Krampachtig deden coach Alyson Annan en enkele speelsters het voorkomen alsof een tweede plaats ook mooi was. Groot-Brittannië hield Nederland echter niet alleen een spiegel voor met een fulltime programma. De passie van aanvoerder Maartje Paumen en de scheidende vice-captain Naomi van As was te zeldzaam in een ploeg, die weer niet meedogenloos was in de defensie. En 0 uit 4 in de shoot-outs is een farce.

Een cultuuromslag is nodig om in Tokio 2020 weer aanspraak te kunnen maken op twee gouden medailles. De bond zal niet alleen technisch geschoolde en creatieve spelers moeten opleiden, maar winnaars die met Argentijnse passie voor hun land willen spelen.

De competitie

De timing was niet gelukkig, alsof coach Caldas de misère bij het mannenteam wilde camoufleren. Zijn pleidooi voor een andere opzet van de hoofdklasse moet serieus worden genomen. Maar of hij daarmee de kern raakte? Het verschil tussen de top-6 en de onderkant van de hoofdklasse is al jaren enorm. Toch ontleent Nederland zijn status juist aan de sterkste competitie ter wereld.

Het lijkt eerder een probleem dat de hoofdklasse het ideale opleidingsinstituut voor de concurrentie is geworden. Zo ontwikkelde het Argentijnse strafcornerfenomeen Gonzalo Peillat, topscorer op de Spelen met 11 treffers, zijn sleeppush twee jaar bij HGC.

Bij de vrouwen is de hoofdklasse al tien jaar een feestje voor vier clubs. De weerstand is te gering en daarmee de stap voor talenten naar het internationale tophockey te groot. Een kleinere hoofdklasse vermindert die achterstand niet. Een verdergaande professionalisering is noodzakelijk. De hoofdklasse is te vrijblijvend, hockey wordt geen topsport als de baromzet bij de clubs leidend is.

Beeld anp

De coaches

Caldas heeft een kapitale inschattingsfout gemaakt door te vertrouwen op de revolutie, die hij dacht te hebben doorgevoerd. Zijn spelers bleken niet bereid zichzelf te pijnigen. En de nieuwe zakelijkheid bracht het team evenmin verder.

Toch verdient de kampioenenmaker een herkansing, hij zal ongetwijfeld het mes zetten in de selectie. Voor lifestyle spelers is bij hem geen plaats meer.

Vrouwencoach Alyson Annan bezweek in Rio als eerste onder de druk. Ontluisterend waren de beelden na de halve finale tegen Duitsland, toen ze dacht dat er nog een kwart te spelen was. Na een black-out kon de dolende coach niets bijdragen aan de shoot-outs. Tijdens dat geflopte naspel tegen Groot-Brittannië zat ze uitgeblust in de dug-out, gevangen in haar eigen spanning.

Maartje Paumen schreeuwt het uit nadat ze Nederland in de finale tegen Groot-Brittannië op een 2-1-voorsprong heeft gezet. Eerder had zij een strafbal gemist. Beeld Klaas Jan van der Weij

Annan leek door de ploeg te worden gedoogd vanwege haar status als voormalig topspeelster van Australië, als coach verloor ze in Rio haar krediet. De bond en vooral oud-international Marjolein Bolhuis, scheidend bestuurslid topsport, mogen het zich aanrekenen dat sinds het vertrek van Marc Lammers na de Spelen van 2008 drie keer een ongeschikte bondscoach is aangesteld.

Herman Kruis werd ontslagen na de tweede plaats op het WK in 2010. Sjoerd Marijne moest onder druk van de selectie vertrekken, nadat het team tijdens de EK-finale van 2015 uit elkaar was gevallen. Voor de bond is alleen de eerste plaats goed genoeg. Langs die meetlat kan Annan, die al verkrampte bij één kritische vraag, onmogelijk worden gehandhaafd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden