Nederlands basketbal richt het vizier op het WK in China

Het niveau van het basketbal in Nederland klimt gestaag

Basketbal in Nederland blijft een hindernisrace. Na het EK-succes in 2015 verloopt de route naar het WK via een omweg.

Worthy de Jong. Nederland won het duel met 91-77 tegen het nietige Albanië, een land dat niet eens op de officiële Fiba-ranglijst staat. Foto Jiri Buller

Eindelijk zou Nederland uit de kelder van het internationale basketbal klimmen. De basketbalploeg stond in 2015 aan de vooravond van de eerste deelname aan een EK in een kwart eeuw. Maar woensdag zat bondscoach Toon van Helfteren op de bank in de Amsterdamse Sporthallen Zuid bij een prekwalificatieduel voor het WK in 2019.

Tegenstander? Het nietige Albanië, een land dat niet eens op de officiële Fiba-ranglijst staat. Nederland won het duel met 91-77. Pas laat in het derde kwart werd de beslissende voorsprong genomen. Tot ergernis van Van Helfteren, wiens lichaamstaal alleszeggend was. Normaal staat de besnorde bondscoach tijdens wedstrijden driftig te coachen.

Nu zat hij het grootste gedeelte van de wedstrijd op een stoel. Hij wist: zijn team had zichzelf veel beter kunnen verkopen aan het publiek. Het was gemiste reclametijd. 'Jammer, want deze ploeg heeft vaak genoeg laten zien hoe goed ze is. Nu gaan de toeschouwers met een katterig gevoel naar huis.'

Failliete boel

Het is na de moeizame wedstrijd tegen Albanië te gemakkelijk om te zeggen dat het Nederlandse basketbal twee jaar na het EK weer terug is bij af. Daarvoor is er in de afgelopen jaren te veel gebeurd. Vijf jaar geleden stootte de noodlijdende basketbalbond de nationale ploeg af. Het team werd overeind gehouden door onder meer een financiële injectie van een sportzender en kabbelde voort op de rand van de afgrond. Van Helfteren coachte het team op vrijwillige basis. Voor de spelers waren er geen warme maaltijden, laat staan onkostenvergoedingen. Uitnodigingen voor interlands werden massaal afgeslagen.

'Ik nam in 2013 een failliete boel over', zegt Van Helfteren. 'Niemand wilde spelen. Spelers hadden geen zin of vonden vakantie belangrijker. Dat hebben we kunnen keren.' Vooral dankzij de steun van een groep oud-basketbalinternationals. Zij namen in 2015 als stichting Nederlands Mannen Team (NMT) het team over.

Het doel: de nationale ploeg ondersteunen en de ontwikkeling van het Nederlandse basketbal stimuleren. Iconen als Ton Boot werden gestrikt als ambassadeurs. Sponsoren koppelden zich aan het team. Van Helfteren staat op de loonlijst en de spelers worden vergoed. Maar dat de ploeg zich nog steeds moet kwalificeren voor de WK-kwalificatie heeft te maken met het mislopen van het EK van dit jaar. Dat gebeurde op doelsaldo door een thuisnederlaag in september tegen Duitsland (51-82).

Anders was Nederland automatisch geplaatst voor de reguliere WK-kwalificatie. En ja, tegen landen als Albanië wil gemakzucht weleens een rol spelen, zegt een schuldbewuste Worthy de Jong. 'We werden laks, gingen doen alsof we al gewonnen hadden. Dat moet je niet doen. Zeker niet in eigen huis', zegt de 29-jarige shooting-guard.

Bondscoach Toon van Helfteren Foto epa

Hoger niveau

De Jong speelde vorig jaar in Frankrijk. Hij is een van de negen spelers in de selectie van dertien die in het buitenland spelen, wat de toegenomen bereidheid van spelers om voor de nationale ploeg uit te komen illustreert. Volgens hem is de status van Nederland als basketbalnatie in Europa sinds het EK positief veranderd.

'We worden uitgenodigd voor grote toernooien. Teams die ons vroeger niet eens scouten, komen nu vier keer kijken voordat ze tegen ons spelen', zegt De Jong. Hij erkent dat er nog voldoende te winnen is, zeker op het gebied van financiële middelen. 'We zijn het Nederlands team en we moeten tijdens trainingen rekening houden met de energiekosten. Dat is een beetje zielig.'

De Jong weet waar het wringt. 'We hebben onszelf rond het EK niet voldoende op de kaart gezet. Daardoor hadden we nog meer een boost kunnen krijgen', zegt hij. Hij weet wel wat er moet gebeuren om de ploeg naar een hoger niveau te tillen: kwalificatie voor het WK in China.

Na de zege op Albanië kan Nederland de 'echte' WK-kwalificatie-reeks, gespeeld in het seizoen 2017/2018, nauwelijks ontlopen. En loopt Nederland warm voor de sport? Woensdag zijn er in de sporthallen Zuid 1.100 toeschouwers. Van Helfteren: 'Pas als het vol zit met drie keer zoveel fans, begint het ergens op te lijken'.

Meer over