Memphis Depay viert de treffer met Georinio Wijnaldum en Timothy Tosu Mensah.
Memphis Depay viert de treffer met Georinio Wijnaldum en Timothy Tosu Mensah. © ANP

Nederland - Schotland is 90 minuten durende aanklacht tegen achterhaalde filosofie: 1-0

Het enige doelpunt was als een eenzame lelie op woestijngrond

De oefenwedstrijd waarop niemand zat te wachten illustreerde slechts de malaise in het Nederlandse voetbal. Schotland was een haveloze gastheer van Oranje, voor beide ploegen was de ontmoeting in Aberdeen een vorm van therapie na de uitschakeling voor het WK. Nederland won met 1-0, maar het was een zege voor de statistiek.

Het pittoreske Pittodrie Stadium mocht dan de ware voetbalcultuur uitademen, Oranje leek toch vooral de geflopte WK-campagne te willen samenvatten. Die labbekakkerige opbouw, van Van Dijk naar Rekik naar Strootman of Blind en dan weer terug was opnieuw een kwelling voor het oog. Dat hemeltergende tikkie terug voetbal, de eindeloze rondo van spelers die zich op een trainingsveld wanen. Zo was het Nederlands elftal alweer een karikatuur van zichzelf.

Wijnaldum schoot een bal pardoes over de zijlijn. Blind leverde zo een bal in. De aannames van Fosu-Mensah leken soms nergens naar. Promes zag een pass totaal mislukken. Het positiespel was bedroevend, mede door de opbouw in wandeltempo miste Nederland creativiteit en diepgang. De nieuwe technisch directeur van de KNVB moet volgens de dinsdag aangetreden algemeen directeur Eric Gudde de spelopvatting van Oranje kritisch tegen het licht houden.

Hollandse voetbalschool is niet langer heilig

Landen als IJsland, België en Servië hielden Nederland een spiegel voor door zich wel te plaatsen voor het WK

Het is een understatement, want het Nederlandse voetbal heeft een revolutie nodig om zichzelf opnieuw uit te vinden. Eerst een technisch directeur en daarna een nieuwe bondscoach, die volgorde wenst Gudde aan te houden. De KNVB heeft enige tijd tot de volgende oefenduels in maart 2018, maar ook het duel met Schotland was een negentig minuten durende aanklacht tegen een krachteloze en achterhaalde filosofie.

De Hollandse voetbalschool is niet langer heilig, betoogde Gudde bij zijn presentatie in Zeist. Zonder zichzelf te verloochenen staat de KNVB open voor buitenlandse expertise. Landen als IJsland, België en Servië hielden Nederland een spiegel voor door zich wel te plaatsen voor het WK. Die ploegen toonden volgens Gudde bovendien de passie, die bij Nederland soms ontbrak.

Natuurlijk voelde de zielloze wedstrijd tegen Schotland voor alle betrokkenen als strafwerk en de afsluiting van een rouwproces. Zonder de gestopte Arjen Robben en met de 33-jarige Wesley Sneijder op de bank riep Oranje vooral weemoed op naar vervlogen tijden. Mede door een waslijst aan blessures stelde Advocaat bij zijn afscheidstournee noodgedwongen een B-ploeg op. Het was geen team dat deed verlangen naar een mooie toekomst.

Depay en Promes mochten met de als diepste spits opgestelde Babel vrijelijk wisselen van flank. Ze werden zelden fatsoenlijk bediend en konden in de 40e minuut pas toeslaan na Schots balverlies. Babel leek buitenspel te staan, toen hij door Wijnaldum werd aangespeeld. Depay had de aanval zelf opgezet en mocht ook afronden: 0-1. Het doelpunt was als een eenzame lelie op woestijngrond.

Schotten verdienden eigenlijk een treffer

De Schotten kunnen er niet veel van en illustreerden waarom zij eveneens het WK missen. Toch moest keeper Cillessen zich voor rust nog strekken na een schot van verdediger Tierney. De beperkte Schotten durfden tenminste nog vooruit te spelen en verdienden na rust eigenlijk een treffer. Invaller Fraser wandelde achteloos langs Aké en schoof de bal net naast het doel van Cillessen.

Cillessen zit bij Barcelona voornamelijk op de bank en PSV-keeper Jeroen Zoet bromde in Aberdeen dat hij meer recht had op een basisplaats had. Alsof Zoet de laatste jaren zo'n betrouwbare doelman is geweest. Het is veelzeggend voor de gebrekkige zelfkritiek bij een generatie die nu zowel bij een EK als een WK heeft ontbroken. De passie en de klasse van Robben werden nu al gemist, zijn leiderschap evenzeer.

Advocaat en zijn assistent Ruud Gullit zijn straks via de achterdeur vertrokken, als de kapiteins van een schip dat bij hun aanstelling vorig jaar al nagenoeg gezonken was

Dinsdag mag de 70-jarige Advocaat zijn derde periode bij Oranje wellicht afsluiten met een recordaantal zeges als bondscoach (37). Hij voerde in Aberdeen een koddig toneelstukje op door tegen de Schotse media zijn vertrek aan te kondigen om die woorden tegenover de Nederlandse pers weer in te slikken. Natuurlijk zijn Advocaat en zijn assistent Ruud Gullit straks via de achterdeur vertrokken, als de kapiteins van een schip dat bij hun aanstelling vorig jaar al nagenoeg gezonken was.

In Roemenië voelt Nederland nog eens de pijn van weer een uitschakeling voor een groot toernooi. Je zou iedereen willen aanraden om dat duel achter gesloten deuren te laten plaatsvinden. Niet uitzenden, doodzwijgen, snel vergeten. Pas in maart zal een nieuw tijdperk ingaan, tot die tijd is Oranje het beklagenswaardige symbool van een voetballand in verval.