Nederland moet leren van de vernieuwingen van het Duitse voetbal

Het Nederlands voetbal moet zijn oude niveau hervinden met betere scouting en fulltime coaches.

Mario Götze tijdens de WK-finale in 2014Beeld reuters

De Duitse spits Mario Götze besliste de WK-finale van 2014 met een acrobatisch doelpunt. Hij nam een voorzet aan op de borst en schoot de bal ineens met een volley langs de Argentijnse keeper. Het winnende doelpunt lijkt op oefeningen die Götze bij Borussia Dortmund deed in een 'voetbalmachine'. Dat schrijft Raphael Honigstein in zijn boek over de vernieuwing van het Duitse voetbal: Das Reboot.

De machine, een footbonaut, is een kooi waarin spelers ballen die met 100 kilometer per uur op hen afkomen, aannemen en in lichtgevende frames schieten. Dankt Duitsland zijn laatste wereldkampioenschap aan dit apparaat? Wie weet. In elk geval zijn dit soort innovaties bij onze oosterburen al twintig jaar gewoon.

Twee mislukte internationale toernooien in 1998 (WK) en 2000 (EK) waren voor de Duitsers aanleiding voor een herstart van de voetbalopleiding. Nederland, dat voor de tweede keer op rij een groot toernooi zal gaan missen, moet daarvan leren.

Mei vorig jaar verscheen Winnaars van morgen, een rapport waarin de KNVB zoekt naar een reddingsplan voor het Nederlands voetbal. Het plan is terecht bekritiseerd. Het staat vol ongefundeerd gepsychologiseer. Op basis van 'winnaarsmentaliteit' voorspellen welke voetballertjes het later gaan maken, lukt wetenschappers nog lang niet. En het idee dat Nederland er komt met alleen maar het bijspijkeren van 'Duitse' vaardigheden (mentaliteit, fysieke kracht, verdedigen) is op het arrogante af.

Moet alles dan bij het oude blijven? Zeker niet. Het KNVB-plan voor pupillen- en jeugdvoetbal in kleinere teams op kleinere velden biedt voetballertjes een intense oefensetting met veel meer balcontact. Na veel gemopper is een begin gemaakt met de uitvoering ervan. De bond wil veel meer: beter scouten, tienduizenden jeugdtrainers opleiden, competities verzwaren, de aansluiting tussen jeugd en eerste elftallen verbeteren, betere verdedigers opleiden en meer aandacht voor de fysieke ontwikkeling van talenten.

De plannen zijn verzand in de vraag welke kant het op moet: Vasthouden aan de Hollandse School of juist niet? Maar het succes van het Duitse voetbal bewijst dat die discussie nu niet nodig is.

Met de spelersontwikkeling van grote Nederlandse clubs is niet veel mis. Zwitsers onderzoek laat zien dat clubs als Ajax, Feyenoord en AZ qua internationale opleiding nog goed meedoen. Probleem is wel dat veel te weinig voetballertjes toegang hebben tot zo'n goede opleiding. Aantoonbaar is dat veel talent overboord valt. Zo halen de jongste voetballertjes van een lichting maar zelden de top omdat scouts een leeftijdsvoorsprong verwarren met potentie.

Nog veel meer talent gaat verloren door een verkeerde geboorteplaats. Een rekensommetje met de Voetbal International Seizoensgids laat zien dat Amsterdammers een grofweg vier keer grotere kans hebben om het tot betaald voetballer te schoppen dan de gemiddelde Nederlander.

Das Reboot maakt duidelijk dat het oppikken van meer talentvolle spelers doorslaggevend was in de wederopstanding van het Duitse voetbal.

Volgens voetbalcoach Dietrich Weise, een drijvende kracht achter de veranderingen, waren tenminste tien spelers van het wereldkampioensteam nooit gevonden zonder een nieuw scoutingsysteem voor honderdduizenden spelertjes. Clubs uit de eerste en tweede Bundesliga zijn verplicht een jeugdacademie te runnen. Maar de Duitse voetbalbond dwingt hen niet in de mal van een 'voetbalschool'.

Wel verplicht is de aanstelling van fulltime professionele coaches. Zij maken met jonge spelers de voetbaluren die ze vroeger op straat maakten. Volgens Weise dankt Duitsland zijn nieuwe successen vooral aan die verandering. Alleen het eveneens succesvolle voetballand Spanje beschikt over veel meer gediplomeerde trainer-coaches dan Duitsland - ook bij amateurclubs. Beide landen werken vanuit helder geformuleerde spelprincipes, die clubs zelf interpreteren.

Nederland kan dat soort ideeën kopiëren zonder zijn voetbalidentiteit geweld aan te doen. Een competitie die jaarlijks volstroomt met nieuw talent is de beste manier om de gevolgen van de leegloop naar het buitenland te verzachten.

Michiel van Nieuwstadts boek Succesvol sporten verschijnt op 17 oktober bij Nieuw-Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden