Nederland had nog nooit zoveel trainers

De concurrentie onder voetbaltrainers is moordend. Nederland heeft 34 profclubs en 546 gecertificeerde trainers van wie ruwweg de helft de papieren heeft voor een betaaldvoetbalclub. 'Ik zie veel passie en plezier, welke functie ze ook bekleden.'

Philip Cocu.Beeld anp

Nog nooit telde Nederland zo veel gediplomeerde voetbaltrainers. Nooit eerder was de concurrentie om een plaats in de dug-out van een Nederlandse profclub zo groot.

'De laatste jaren halen zestien á achttien coaches per jaar het hoogste trainersdiploma', schetst Gerard Marsman, directeur van vakbond Coach Betaald Voetbal (CBV), die twintig jaar bestaat. Trots: 'Het is een vak vol ambitieuze mensen.'

De concurrentie in profvoetbaltrainersland is zo langzamerhand immens. In Nederland huizen 34 profclubs. De website van de vakbond meldt 546 gecertificeerde trainers.

Ongeveer de helft daarvan is in het bezit van het UEFA Pro Coach-diploma, het toegangsbewijs tot het trainerswalhalla: de dug-out van een profclub. Vele anderen hopen dat papiertje nog te behalen. Maar de route is niet goedkoop. Marsman schat dat de kosten tussen de 40- en 50 duizend euro bedragen.

Banen zijn vervolgens schaars. Goedbetaalde al helemaal. Een coach in de eerste divisie verdient naar schatting 60 duizend euro bruto per jaar. Vacatures in de eredivisie, waar buiten de topdrie 150 duizend euro bruto per jaar aan de hoofdcoach wordt uitgekeerd, zijn er sinds de zomer niet meer. Voor het eerst in 33 jaar haalden alle zittende trainers van de achttien eredivisieclubs de kerst. Marsman bekijkt het positief. 'Verheugend toch dat het opportunisme wat minder regeert in de eredivisie.'

In de eerste divisie kwamen wel drie banen vrij, twee daarvan zullen worden ingenomen door onervaren nieuwkomers van buitenaf. NAC kiest voor de Belg Stijn Vreven. Fortuna Sittard geeft de Nigeriaanse oud-Ajacied Sunday Oliseh een kans. Naar schatting driekwart van de trainers is oud-prof.

Marsman: 'Het trainersbeleid van een club blijft wazig. Het is vaak via-via. Of er is een bestuurder die denkt te scoren door een grote naam binnen te halen. Vaak is er niet eens een functieprofiel en wordt er puur op beeldvorming afgegaan.'

Wat doen al die trainers? Marsman: 'Ze worden assistent, werken in de jeugd, sommigen beginnen een voetbalschool of besluiten een zaterdag- én een zondagamateurclub te trainen.'

Passie en plezier

Somber worden ze daar niet van, volgens de CBV-directeur. 'Ik zie juist veel passie en plezier, welke functie ze ook bekleden.'

De concurrentie leidt toch geregeld tot spanningen. Zeker omdat veel werkloze trainers hun heil zoeken in de media als analyticus. ADO-coach Petrovic kan sommige vakbroeders die vanuit hun luie studiostoel zijn tactische keuzen afkraken wel schieten. Nog erger vindt hij de trainers die de voorbije zomer in het ADO-stadion kwamen lobbyen terwijl hij al was aangesteld. 'Dan ben je toch geen man?', fulmineerde hij eerder in de Volkskrant.

Marsman erkent dat er kinnesinne is. 'We tikken wel eens een coach op de vingers die oncollegiaal is. Over het algemeen heb ik, maar ook iemand als Guus Hiddink, het idee dat de bereidheid om elkaar te helpen en kennis te delen enorm aanwezig is. Zeker in vergelijking met andere landen.'

Dat is ook nodig, want in de topvoetballanden lijken Nederlandse coaches sterk in achting gedaald. Ronald Koeman is als coach bij de Engelse middenmoter Everton de eenzame vaandeldrager.

Een momentopname, meent Marsman. In het buitenland zijn volgens hem 125 Nederlandse trainers actief, van wie veel in de opleidingen van Amerikaanse en Aziatische clubs en bonden. Daarvoor is het hoogste diploma geen vereist. 'We hebben nog steeds een goede naam. Vooral in Azië en Amerika, waar voetbal in de lift zit, zijn Nederlandse coaches nog steeds populair.'

Dit seizoen organiseert de KNVB geen UEFA Pro Coach Betaald Voetbal-cursus, toch blijft de proftrainersvijver bomvol. Veel coaches houden zich tot ver boven de pensioengerechtigde leeftijd beschikbaar. Marsman: 'Misschien moeten we ernaartoe dat ook de assistenten bij het eerste en het hoofd jeugdopleiding van een club het hoogste diploma moeten hebben. Dan wordt de kwaliteit over de hele linie hoger. Al snap ik dat veel coaches daar geen genoegen mee nemen en alleen hoofdcoach willen zijn. Dan moet je ook de consequentie nemen dat je lang moet wachten op je kans. Als die ooit komt.'


Drie trainers over de jacht op een topbaan

Albert van der Dussen (52)

Jarenlange ervaring in het amateurvoetbal en als KNVB-docent.

Waarom bent u geen hoofdcoach bij een profclub?

'Tja, clubs kiezen toch vaker voor ex-profs, ook al hebben die weinig ervaring als hoofdcoach. Ik geloof zelf dat coaches zonder profvoetbalachtergrond vaak beter zijn, omdat ze van verder moeten komen.

'Ik ben dichtbij geweest. Ik was trainer van Jong Ajax en kon bij Almere City hoofdcoach worden, maar ben solidair gebleven toen degene die me had aangesteld wegging bij Ajax. In de zomer was ik in de race om bij ADO coach te worden. Op het laatst werd Petrovic ertussen geduwd.

'Als regiomanager van een coöperatie, coach van een eersteklasser en KNVB-docent kan ik prima rondkomen. Die laatste job is een soort kannibalisme, ik verpest het voor mezelf door trainers klaar te stomen voor het profvoetbal, haha.'

Heeft u nog hoop?

'In de voetballerij gaat het toch vooral om wie je kent, niet om wat je kunt. Ik ben een slechte netwerker, heb niet eens een zaakwaarnemer.'

Albert van der Dussen.

Robert Maaskant (47)

Al op zijn 29ste hoofdcoach bij een profclub, sinds ontslag zijn bij NAC in oktober 2015 werkloos.

Waarom heeft u geen club?

'Dat is deels een keuze, omdat ik niet alles meer aanpak. Ik was er vroeg bij, heb het twintig jaar als trainer in het profvoetbal volgehouden. Nu ben ik bezig me om te scholen tot technisch directeur, coach ik CEO's uit het bedrijfsleven, werk ik mee aan een voetbalmanagergame en analyseer ik wedstrijden bij de NOS en FOX Sports.

'Je hebt trainers die opgewonden reageren als een collega iets kritisch over ze zegt. Moet je tegen kunnen, vind ik. Het entertainment rond het voetbal maakt dat er een aardige boterham kan worden verdiend.'

Heeft u nog hoop?

'Je moet een beetje in de mode zijn. Ik denk dat de generatie waarmee ik opkwam, zeg maar de '88-generatie, langzaam vervangen gaat worden. Tegenwoordig zie je dat trainers die een jaar bezig zijn al worden aangemerkt als toptrainer. Na een ontslag moet je drie stappen terug doen, terwijl je daar juist veel van leert.'

Robbert Maaskant, destijds nog in de dug-out.Beeld ANP

Ruud Knol (35)

Jarenlang aanvoerder van Jong Oranje, Vitesse en Sparta, vier jaar jeugdcoach bij Vitesse.

Waarom bent u geen hoofdcoach bij een profclub?

'Ik moet het laatste diploma nog halen. Hopelijk word ik volgend jaar ingeloot voor de UEFA Pro Coach-cursus, ik geloof dat er vijftig aanmeldingen zijn voor achttien plaatsen. Vitesse investeert gelukkig veel in de jeugdopleiding. Ik sta fulltime op de loonlijst.'

Heeft u nog hoop?

'Natuurlijk. Ik ben nieuwsgierig hoe het is om trainer van profs te zijn. Eigenlijk vooral sinds ik zelf trainers kreeg van wie ik dacht: als hij zover komt, kan ik ook zover komen. Ik besef dat er veel concurrentie is, je moet een kans krijgen en dan moeten de resultaten meezitten.

'Voetbal is veelal geluk. Door blessures heb ik niet de topcarrière gehad die me was voorspeld en heb dus geen miljoenen verdiend. Maar ach, mijn vriendin heeft een goede baan en staat achter me. Vroeger zeiden ze ook dat maar één jongetje op de honderd profvoetballer zou worden. Dat ene jongetje was ik.'

Beeld Ruud Knol
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden