nieuws

NAC wil er niet bij horen, maar het mondiale (geld)circus van de City Football Group zal gewoon door blijven draaien

NAC wil niet bij de City Football Group horen en gaat zelfstandig verder. Maar de bedreigingen zijn daarmee niet weg: de club moet overleven in een wereld waarin grote voetbalbedrijven de macht naar zich toetrekken, de City-groep voorop.

Dirk Jacob Nieuwboer
Sjeik Mansour bin Zayed Al Nahya (tweede van rechts) verdeelt een voetbaltaart om het kampioenschap van Manchester City in 2014 te vieren. Hij is sinds 2008 eigenaar van de club.  Beeld anp
Sjeik Mansour bin Zayed Al Nahya (tweede van rechts) verdeelt een voetbaltaart om het kampioenschap van Manchester City in 2014 te vieren. Hij is sinds 2008 eigenaar van de club.Beeld anp

‘Stay out of our territory’, schreven de NAC-supporters op spandoeken uit protest tegen de overnameplannen van de City Football Group (CFG). En ze krijgen hun zin: de overname gaat niet door, werd donderdag bekend. De club komt nu waarschijnlijk in handen van een alliantie van lokale ondernemers.

CFG had een overeenkomst met de huidige grootaandeelhouders van NAC, maar voor de overname was ook de toestemming nodig van de stichting NOAD, die een gouden aandeel beheert. Die heeft nu een veto uitgesproken, maar nog geen officiële verklaring gegeven.

NOAD kon alleen een veto uitspreken tegen de koop door CFG als ze zou komen met een alternatief. Dat lijkt een groep ondernemers te worden, die opereert onder de naam NAC=Breda. Zij hebben een plan om de aandelen via een achtergestelde lening uiteindelijk weer bij NAC zelf terecht te laten komen. Gezien de lokale achtergrond van de ondernemers zal dat op minder weerstand stuitten van de fans.

Het plan moet nog wel worden goedgekeurd door de Raad van Commissarissen. Sinds de club vorig jaar in de verkoop ging, zijn er al drie overnameplannen afgeschoten. Eerst kon een Amerikaanse investeringsmaatschappij niet voldoende garanties overleggen, daarna ging de Raad van Commissarissen niet akkoord met een voorstel van de lokale bouwondernemer Karel Vrolijk.

De prestaties van NAC blijven al jaren achter bij de hoge verwachtingen. De CFG bood daarvoor een mogelijke uitweg, maar het is logisch dat uitgerekend bij een volksclub als eerstedivisionist NAC, de trots (en geregeld ook ergernis) van Breda, het verzet groot was. Globalisering botst wel vaker met traditie en culturele eigenheid en de City-bazen zien de hele wereld als hun territorium. Ze bezitten tien clubs op vier continenten.

Imago van Abu Dhabi

Het begon in 2008, toen sjeik Mansour bin Zayed Al Nahyan Manchester City kocht van de voormalige Thaise premier Thaksin Shinawatra. Als speeltje, wordt nog al eens gezegd. Hij wordt vaak neergezet als een verveelde miljardair die niet weet wat hij met zijn geld aan moet en vanwege het prestige een voetbalclub koopt. Waarbij het ook nog eens goed zou zijn voor het imago van Abu Dhabi, het emiraat dat zijn familie regeert.

De vele honderden miljoenen die hij en bedrijven uit het emiraat in City stoppen, lijken op het eerste oog een behoorlijk irrationele investering. Sinds 2008 gaf Manchester City van alle voetbalclubs veruit het meest uit aan nieuwe spelers: 2,15 miljard euro (cijfers: transfermarkt.com). Er werd ook verkocht, maar de nettobalans is nog altijd negatief: -1,44 miljard euro. Veel meer dan Manchester United en Paris St-Germain, de nummers twee en drie, die rond het miljard verlies zitten.

Maar ondertussen is het voetbalimperium dat Mansour heeft opgebouwd wel flink in waarde gestegen. Zoveel, dat als hij de club nu zou verkopen er waarschijnlijk al winst op zou maken. Want tegenover de enorme bedragen die zijn uitgegeven staat een ander getal: 3,7 miljard euro. Dat is de waarde die het Amerikaanse zakenblad Forbes toekent aan de Engelse club. Mansour kocht City in 2008 voor slechts 250 miljoen euro. De sjeik verdiende ook al ongeveer een miljard terug door aandelen te verkopen aan Amerikaanse en Chinese investeerders.

De sjeik heeft er nooit een geheim van gemaakt dat winst maken zijn bedoeling is. ‘In kille, zakelijke termen is Premiership-voetbal een van de beste entertainmentproducten in de wereld’, schreef hij meteen na zijn aankoop al in een open brief aan de City-fans. ‘We zien dit als een gezonde zakelijke investering.’

Het is wel een project van lange adem, waarbij het helpt dat Mansour niet hoeft te kijken op een miljardje meer of minder. Zijn persoonlijke vermogen wordt geschat op ruim 20 miljard euro en bedrijven uit het golfstaatje staan ook in de rij om te sponsoren.

In 2012 huurde de sjeik iemand in die een plan had voor dat geld: de Spanjaard Ferran Soriano was vanaf 2003 tot 2008 de grote, commerciële man van Barcelona. Hij wist het succes op het veld uit te melken en verlies om te draaien in winst, maar zag dat er nog veel meer te halen viel.

Voetbalclub als een circus

Grote voetbalclubs veranderen volgens Soriano van organisatoren van ‘lokale evenementen, zoals een circus’ in ‘wereldwijde entertainmentbedrijven zoals Walt Disney’. Met het verschil dat Disney een jaaromzet van tientallen miljarden heeft, de grootste voetbalclubs rond de 500 miljoen euro.

‘Dat is een euro per fan’, berekende de Soriano in 2017 in The Guardian, ‘en dat is volstrekt belachelijk’. Het probleem was volgens hem dat de clubliefde van miljoenen fans in de hele wereld niet of nauwelijks in de kas van de topclubs belandde. Zijn oplossing: Je moet globaal en lokaal zijn.

Bij Barcelona kreeg hij zijn plan voor een wereldwijde franchiseketen van voetbalclubs er niet door. Sjeik Mansour stelt hem wel in staat om het City-merk over de wereld te verspreiden.

Snel na Soriano’s aantreden kocht City zich in in de Amerikaanse markt en richtte New York City FC op. Een jaar later volgde Melbourne Heart, dat werd omgedoopt tot Melbourne City FC, en nam de groep een minderheidsbelang in Yokohama Marinos. Ook in andere landen heeft CFG inmiddels voet aan de grond, sinds 2019 maken het Chinese Sichuan Jiuniu en Mumbai City FC deel uit van de voetbalmultinational.

Niet alle clubs gebruiken de kleuren en het logo van City, de verbondenheid met het merk is ook niet het enige doel. Het netwerk regelt met voetbalacademies dat lokale talenten vroeg op de radar komen. In Zuid-Amerika bijvoorbeeld, via Montevideo Torque en Club Bolivar. Bij de Europese CFG-clubs – Girona FC, Lommel SK en Troyes AC – kunnen dan weer op verschillende niveaus ervaring op doen.

‘Het is net als met durfkapitaal’, zei Soriano in The Guardian. ‘Als je in tien spelers elk tien miljoen investeert, dan heb je er maar een nodig die 100 miljoen waard wordt.’ Lang niet alle spelers zullen Manchester City halen, maar door ze te verkopen aan andere clubs kunnen ze toch geld opleveren. En niet weinig ook: volgens uitgelekte documenten van de groep rekent de groep voor de ‘niet-kernspelers’ op een rendement van 24 procent.

Supporters van NAC maken duidelijk dat hun club hoort bij Breda en niet bij een multinational als de City Football Group. Beeld ANP
Supporters van NAC maken duidelijk dat hun club hoort bij Breda en niet bij een multinational als de City Football Group.Beeld ANP

Deel uitmaken van dit voetbalhandelshuis heeft voordelen. City Group investeert in de jeugdopleiding en clubs kunnen gebruiken maken van de voetbalkennis en de commerciële expertise van een van de grootste clubs ter wereld. En natuurlijk komen er spelers die anders waarschijnlijk onbereikbaar waren voor de bescheiden clubs. Lommel was bijna failliet, Troyes en Girona pendelen tussen de Spaanse en Franse eredivisie en eerste divisie.

Club levert autonomie in

Een prijs is er ook: clubs verliezen hun autonomie. Want hoewel City Group bezweert dat NAC ‘altijd lokaal zal worden aangestuurd’ wijst veel op het tegendeel. Bij Lommel werden de supporters in de winterstop verrast door de verkoop van de beste spelers. Bij Troyes stapte de coach op, omdat hij niet wilde werken met spelers die door City bij de club waren gestald.

Dat lijkt in de toekomst ook niet te veranderen, want meer zeggenschap is juist waar het Soriano om is te doen. Bij normale verhuur van spelers, wat het bedrijf al veel doet, is de club te afhankelijk van de lenende club. ‘In dit systeem controleren we precies wat ze doen. De coaching is precies hetzelfde, de speelstijl is precies hetzelfde.’

Met de City Football Group lijkt Mansour te profiteren van een systeem dat hij mede zelf heeft opgepompt. Op een niet helemaal eerlijke manier bovendien. De UEFA tikte Manchester City al op de vingers vanwege sponsorgelden die verkeerd werden voorgesteld. In de boeken stond dat het geld van bedrijven uit de Emiraten kwam, in werkelijkheid zou het staatsfonds van Abu Dhabi erachter zitten. Volgens het internationale sporttribunaal CAS was er onvoldoende bewijs, maar recente onthullingen van Der Spiegel laten zien dat dit toch het geval lijkt.

De transfermarkt is mede door al dit geld zo gegroeid dat er onder aan de markt veel mee te verdienen valt. Ideaal voor iemand die geld genoeg heeft om de hoogste transfersommen te betalen én een wereldwijd talentennetwerk op te bouwen.

Als NAC daar onderdeel van was geworden had het mee kunnen profiteren, in ruil voor zeggenschap. Nu het erbuiten blijft, heeft het andere zorgen. De nieuwe clubeigenaren moeten zich afvragen hoe de club zelfstandig kan overleven in een voetbalwereld waarin grenzen vervagen en grote clubs/voetbalbedrijven meer en meer de macht naar zich toetrekken. City blijft dan misschien uit het territorium, de bedreigingen zijn daarmee nog niet verdwenen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden