Chuck Blazer en Sepp Blatter in 2005. Later zouden bekentenissen van Blazer de val van Blatter veroorzaken.
Chuck Blazer en Sepp Blatter in 2005. Later zouden bekentenissen van Blazer de val van Blatter veroorzaken. © REUTERS

Na bekentenissen grenzeloos inhalige Chuck Blazer (1945-2017) was Fifa nooit meer hetzelfde

Hij was de man die de Verenigde Staten aan het WK voetbal hielp, toen het land vrijwel niets om de sport gaf en het nationale elftal kansloos figureerde op de velden. Maar de woensdag overleden Chuck Blazer zal vooral worden herinnerd als de kroongetuige die tegen zijn zin de lawine aan corruptieonthullingen bij de FIFA en zijn onderbonden aan het rollen heeft gebracht.

De 72 jaar geworden Charles Gordon Blazer, Chuck voor vrienden, stond symbool voor alles dat de bestuurders uit het wereldvoetbal de laatste twee decennia wordt aangerekend. Dat lag in de eerste plaats aan zijn eigen inhaligheid, die even grenzeloos was als de verplaatsingen die hij uitsluitend via privéjets en limousines wenste te maken. Hij huurde bijvoorbeeld voor tienduizenden euro's per maand een appartement in de Trump Tower in New York - de rekening ging naar de voetbalbond van Noord- en Midden-Amerika. Die betaalde trouwens ook het appartement dat Blazer had gereserveerd voor zijn katten, net als de stretched limousine waarmee hij zich toen hij nog gezond was voor elke paar meter door New York liet vervoeren.

'Je lijkt op Karl Marx', zou de Russische president Vladimir Poetin hem ooit hebben gezegd. Maar meer nog dan zijn spinnenwebachtige baard werd Blazer herkend door de machtige buik die hem voorging. Die gaf hem het voorkomen van een rupsje-nooit-genoeg dat zich vol had gevreten van de struiken van het wereldvoetbal, die volhingen met zoveel lekkers.

Het is hoe beeldvorming werkt. Toch was Blazer geen grotere schurk dan de ranke Jack Warner, die zich als omhooggevallen leraar uit Trinidad en Tobago op een nog schaamtelozere manier opwerkte tot de top van het wereldvoetbal. Warner liet zich bijvoorbeeld doodleuk omkopen door twee landen die hetzelfde WK wilden organiseren, terwijl hij maar aan een zijn stem kon geven.

Goud geld verdienen

Zijn bijnaam 'Mister 10 Percent' dankte hij aan de bonus die hij zichzelf toebedeelde bij elke geslaagde deal

Zover ging Blazer niet. Maar toch. De voetbalvader die ooit tot zijn nek in de schulden zat en niet meer wist hoe het verder moest toen zijn baas hem op straat had gezet, was er aardig bovenop gekomen. Zijn bijnaam 'Mister 10 Percent' dankte hij aan de bonus die hij zichzelf toebedeelde bij elke geslaagde deal. En daarvan waren er vele, want met de opkomst van het voetbal in de VS viel goud geld te verdienen.

Blazer raakte in de greep van het voetbal doordat zijn zoon het speelde in Westchester County (NY). Hij werkte zich op tot de top van de Concacaf, de Noord- en Midden-Amerikaanse voetbalbond, die hij samen met Warner regeerde volgens het principe van verdelen en heersen. Ze lieten de nationale bonden delen in de klaterende weelde die voortvloeide uit het WK in de VS en de vrijgevigheid van de FIFA, die via ontwikkelingshulp miljoenen rondpompte naar landen die zelf geen voetbalstadion konden bouwen. Maar zelf hielden ze er natuurlijk het meest aan over.

Voor iemand die het niet voor minder deed dan vijfsterrenhotels, protserige diners en privéfeestjes was de neerval van Chuck Blazer er dan ook een die elke aardse sterveling had kunnen overkomen. Hij was in november 2011 op weg naar een restaurant in Manhattan, toen twee FBI-agenten zijn scootmobiel staande hielden. Te midden van het passerende voetvolk kreeg hij de keus voorgelegd: meewerken of de gevangenis indraaien.

De zieke Blazer, die onder meer aan darmkanker leed, had geen keus. Ruim tien jaar lang had hij verzuimd om inkomstenbelasting op te geven. Tientallen miljoenen waren binnengelopen op de binnen- en buitenlandse rekeningen die via een ingenieuze constructie met elkaar waren verbonden. Hij wist wat hij fout had gedaan, bleek toen de Amerikaanse justitie zijn schuldbekentenis in 2015 publiceerde. Blazer gaf toe dat hij zich had bezondigd aan witwassen, afpersing, belastingontduiking, het aannemen van smeergeld en het overtreden van de bancaire regels. Hij gaf onder ede toe dat alle WK's vanaf Frankrijk (1998) door corruptie waren verkregen en maakte daarmee duidelijk dat de situatie nog erger was dan gedacht.

Infiltrant in de FIFA

Als kroongetuige van de FBI bestond zijn nieuwe leven uit het afluisteren van oude makkers uit het voetbal, met wie hij jarenlang de buit had verdeeld

Op die van Rusland (2018) en Qatar (2022) stemde hij zelf nog in december 2010, te midden van de 21 anderen die net als hij vrijwel allemaal zouden struikelen over hun corrupte handelingen. Zeventien andere officials van de FIFA werden op de dag dat Blazers verklaring werd uitgebracht, voor dezelfde vergrijpen aangeklaagd.

Blazer wist dat het spel uit was, toen de agenten hem staande hielden. Als kroongetuige van de FBI bestond zijn nieuwe leven uit het afluisteren van oude makkers uit het voetbal, met wie hij jarenlang de buit had verdeeld. Hij infiltreerde als het ware in de FIFA, waar hij zeventien jaar in het bestuur had gezeten. Recht onder Sepp Blatter, samen met de anderen die het dienen van het wereldvoetbal gaandeweg gingen opvatten als een manier om er vooral zelf beter van te worden.

Het was de taak van Blazer om ze in de val laten lopen. Tijdens de Olympische Spelen van 2012 kreeg hij een sleutelhanger mee met een opnamefunctie, die hij tijdens diners en ontmoetingen met collega-bestuurders op tafel moest leggen. De meesten trapten er met open ogen in, hoewel sommigen niet in de gelegenheid waren om de bebaarde kolos in Londen de hand te schudden.

Drie jaar later schudde het voetbal op zijn grondvesten. In alle vroegte werden zeven FIFA-bestuurders in mei 2015 van hun bed gelicht in een Zwitsers vijfsterrenhotel. De New York Times, overduidelijk ingeseind over de actie, zat op de eerste rij in het Baur Au Lac en noteerde hoe de trotse, lang zo onaanraakbare bobo's als ordinaire straatdieven werden afgevoerd. Medewerkers van het hotel hielden witte lakens omhoog om de gasten af te schermen voor de buitenwereld, maar er was geen redden meer aan.

De geest was uit de fles - en het voetbal zou nooit meer hetzelfde zijn. Ook Blatter, die de FIFA vanaf 1998 had geleid, werd het te heet onder de voeten. Hij won de herverkiezing nog wel een paar dagen na de inval, maar trok zich de week erop onverwachts terug. Hij voelde niet meer de steun van het voltallige voetbal, legde hij uit. In werkelijkheid hadden juristen hem aangeraden op te stappen, omdat de Amerikaanse en Zwitserse justitie ook Blatter in het vizier hadden gekregen. Niet voor niets durfde Blatter Amerika niet meer in.

Al die omgevallen bestuurders, alle aanklachten die de Amerikaanse justitie in de openbaarheid slingerde, de schorsingen die FIFA's ethische commissie soms met handenvol tegelijk oplegde: ze zijn bijna allemaal het gevolg van die ene novemberdag in 2011. Toen de scootmobiel van Chuck Blazer abrupt tot stilstand kwam.

Lees verder

De getuigenis van Chuck Blazer, die de corruptie in de FIFA-top zou blootleggen. Hij toonde aan dat FIFA-bestuurders zich voor de toewijzing van de WK's voetbal van 1998 en 2010 hebben verrijkt met smeergeld.