De publiekspresentatie van de Tourploegen door de ogen van sprinter Mark Cavendish. De Burgplatz in Düsseldorf is donderdag volgestroomd.
De publiekspresentatie van de Tourploegen door de ogen van sprinter Mark Cavendish. De Burgplatz in Düsseldorf is donderdag volgestroomd. © Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Na 30 jaar start de Tour weer eens in Duitsland: mogen we dat een Wiedergutmachung noemen?

Start Tour de France 2017 in Düsseldorf

Voor het eerst sinds dertig jaar gaat vandaag de Tour de France weer van start in een Duitse stad. Mogen we dit een 'Wiedergutmachung' noemen tussen Duitsland en de Tour?, vraagt sportverslaggever Iwan Tol zich af.

Er klinkt applaus voor de Duitse topsprinter André Greipel. In een benauwd zaaltje van het Congrescentrum begint de kinderpersconferentie van de Tour de France. Greipel, vanwege zijn brede schouders 'De Gorilla' genoemd, is zojuist door Tourbaas Christian Prudhomme aangekondigd als 'jullie rolmodel'. De renner kan achter de tafel zijn trots nauwelijks verhullen.

Het is nog maar een paar jaar geleden dat Greipel, goed voor elf Tourzeges, bij verschillende banken aanklopte voor een hypotheek. Tevergeefs. 'Ze zeiden: meneer, u bent wielrenner. Over een paar jaar wordt bekend dat u doping heeft gebruikt en dan kunnen we fluiten naar ons geld.'

Om kwart over drie gaat zaterdag in Düsseldorf de eerste renner van start voor de tijdrit in de 104de editie van de Tour de France. Het is voor het eerst in dertig jaar dat een Duitse stad weer startplaats is. In 1987 vond op de Kurfürstendamm in West-Berlijn de proloog plaats, gewonnen door Jelle Nijdam. De terugkeer van 'Der Grand Départ' wordt gezien als een 'Wiedergutmachung' tussen de Tour en Duitsland. Maar is dat ook zo?

Het Duitse wielrennen beleefde het hoogtepunt toen Jan Ullrich in 1997 de Tour de France won. Toen in 2006 bleek dat hij een van de klanten van de Spaanse dopingarts Fuentes was geweest, keerden fans en media het wielrennen massaal de rug toe. Dieptepunt: het vertrek van de tv-zender ARD uit de Tour in 2008, nadat de Duitser Patrik Sinkewitz was betrapt op een te hoog testosterongehalte.

Lees verder onder het etappeoverzicht.

Gevoelig

Afgelopen week bleek nog maar eens hoe gevoelig de dopingproblematiek ligt in Duitsland, toen de ASO, de organisatie van de Tour de France, de Duitse wielerbond en de plaatselijke organisatie bekendmaakten dat Ullrich niet op de lijst van genodigden stond. Logisch, meent Patrick Scherer, journalist van Rheinische Post. 'Ullrich heeft weliswaar bekend, maar nooit echt spijt betuigd. Hij ziet zichzelf nog steeds als slachtoffer van de dopingcultuur die toen heerste.'

De Nederlandse Suzan Teutenberg bestiert samen met haar man, ex-renner Sven Teutenberg, een managementbureau. Ze zijn de drijvende krachten achter de Tourstart in Düsseldorf. Hun eerste plannen dateren al van 2004, maar onderweg stuitten ze op veel scepsis. 'Voormalig burgemeester Elbers schamperde eens dat hij er niet over peinsde om 'die rijdende apotheek' te financieren. Hij promootte de stad liever via kunst dan via sport', zegt Teutenberg.' Pas vanaf 2014, onder zijn opvolger Thomas Geisel, maakten de plannen kans.

Nieuwe generatie

De Tour door de lens van Klaas Jan van der Weij

Bij Klaas Jan van der Weij lijk sport soms verdwaald in een vervreemdend landschap. De Tour de France kan soms oersaai zijn, maar hij maakt altijd geweldige foto's, schreef Volkskrant-hoofdredacteur Philippe Remarque.

Dit jaar is hij er voor de 28ste keer bij. Klaas Jan selecteerde de bijzonderste foto's uit zijn archief.

Het wielrennen had ondertussen grote schoonmaak gehouden, al dan niet gedwongen door opsporingsinstanties. Door schorsingen, bloedpaspoorten, openbare biechten was een strengere moraal ontstaan.

Wat ook hielp was de komst van een nieuwe generatie Duitse renners die - o ironie - in hun jeugd waren geïnspireerd door de successen van Jan Ullrich. Marcel Kittel, André Greipel, Tony Martin en John Degenkolb stapten een paar jaar geleden gezamenlijk naar de ARD om te vertellen dat ze niets meer met het 'oude wielrennen' te maken hadden. Met succes: vanaf 2015 doet de ARD weer verslag van de Tour.

Langs de oevers van de Rijn wapperen de banieren met het Tourlogo. Tribunes staan klaar om de naar verwachting 700 duizend toeschouwers te ontvangen. Het parcours van de 14 kilometer lange tijdrit, met lange rechte stukken, is zo getekend dat Tony Martin de beste papieren heeft. Niet voor niets luidt zijn bijnaam Der Panzerwagen. Eenmaal op stoom vermorzelt hij iedereen die op zijn pad komt. Een Duitse renner in eigen land in de gele trui, dat is het ideale scenario.

Sponsoren zijn weer geïnteresseerd in het wielrennen, er verschijnen twee Duitse ploegen aan de start. Ook het publiek, al zijn het niet meer de aantallen van voorheen, stemt weer af op Touruitzendingen. Ter ziele gegane koersen staan weer op de wielerkalender.

Er is een nieuw collectief bewustzijn. Voor iedereen is duidelijk dat het publiek doping niet pikt

Suzan Teutenberg, wielermanager

Dopingspook

Is daarmee het dopingspook nu definitief verdwenen uit Duitsland?

Teutenberg: 'Ik ga ervan uit dat er nog steeds rotte appeltjes tussenzitten, maar wel veel minder dan vroeger. Er is een nieuw collectief bewustzijn. Voor iedereen is duidelijk dat het publiek het niet pikt.'

'Wiedergutmachung' gaat haar echter veel te ver. 'De renners van nu waren nog kind toen het een bende was in het Duitse wielrennen. Voor wie moeten ze zich verontschuldigen? Het zijn geweldige atleten, slimme jongens met een goed verhaal. Ze krijgen vandaag een uniek platform om te laten wie ze zijn. Ik hoop dat ze die kans pakken.'