Muhammad Ali als popcultureel fenomeen

Muhammad Ali was als een van de grootste sport- en popculturele fenomenen een magneet voor de andere sterren van zijn tijdperk. Zijn stijl, verhaal en persoonlijkheid haalden het beste in anderen boven.

De cover van Esquire, april 1968. Beeld ap

De cover van het april 1968-nummer van Esquire laat Muhammad Ali zien als de martelaar Sint Sebastiaan, doorboord met pijlen, gemodelleerd naar het 15e-eeuwse schilderij van Boticelli in de collectie van het Metropolitan Museum in New York. 'The Passion of Muhammad Ali' staat er in kleine letters onder de foto van Carl Fischer. De controverse over zijn nieuwe religie, naam en het feit dat hij dienst weigerde, was op een hoogtepunt en begin 1968 was het wachtten op een uitspraak van de Supreme Court. Esquire-art director George Lois heeft het verhaal vaak verteld. Hoe hij Ali een ansichtkaart van de Boticelli liet zien, waarop Ali uitriep: 'Hey George, this cat's a Christian!' Waarop Elijah Muhammad, de spirituele leider van Ali, aan de telefoon moest komen, om het groene licht te geven. Volgde een lange theologische discussie, met als uitkomst dat een cover van de Esquire in dienst van de goede zaak sterker was dan welk religieus dogma dan ook.

De Muhammad Ali-cover van Esquire geldt als een klassieker, niet alleen uit de gouden dagen van Amerikaanse tijdschrift, maar als een van de popculturele beelden die het decennium definieerden. In de '100 greatest Sport Photos of all time' van het Amerikaanse tijdschrift Sports Illustrated staan twee foto's van partijen van Ali in de top tien van beste sportfoto's ooit gemaakt, beide van sportfotograaf Neil Leifer. Op de eerste plaats een foto van de countdown van Cleveland Williams, zojuist geveld door Ali, vanuit de nok van de Houston Astrodome. Even verderop de knockout in de eerste ronde van Sonny Liston op 25 mei 1965, waarbij, toen nog, Cassius Clay ook verbaal nog even uithaalt. Veel meer dan een legendarisch sportmoment, bleek ook uit de tweet die @POTUS dit weekend rondstuurde, waarop we de jonge Barack Obama zien zitten onder een foto uit bijna hetzelfde perspectief, een tel eerder of later gemaakt: 'He shook up the world, and the world's better for it. Rest in peace, Champ', luidt de tekst - die in de eerste 24 uur een kleine 60.000 keer werd geretweet.

Magneet voor andere sterren

Muhammad Ali was als een van de grootste sport- en popculturele fenomenen een magneet voor de andere sterren van zijn tijdperk. Als hij in de ring stond kon het gebeuren dat Frank Sinatra voor Life Magazine op de eerste rij zat om foto's te maken. Of dat Norman Mailer een 30.000 woorden tellend wedstrijdverslag schreef (de afspraak was 20.000). Ali, zijn stijl, zijn verhaal en persoonlijkheid haalden het beste in anderen boven (behalve bij Sinatra). Dat bleek later ook met King of the World (1999) van David Remnick, een van de beste (sport)biografieën ooit geschreven - en een Pulitzerwinnaar - en When we were kings (1996) van Leon Gast, een van de beste (sport)documentaires ooit gemaakt - en een Oscarwinnaar.

Op 18 februari 1964 werd een fotosessie met de Beatles georganiseerd - die onder meer in de ko-stand gingen liggen. Die sessie van de 18e viel precies tussen het optreden van de band bij de Ed Sullivan Show (op 9 februari) en de eerste keer dat Cassius Clay kampioen werd door tegen alle verwachtingen in Sonny Liston te verslaan.

Tekst gaat verder onder de foto.

Paul McCartney, John Lennon, George Harrison en Ringo Starr liggen op de grond Beeld ap

Muhammad Ali was op dat moment overigens al een platenproducerende artiest die een jaar eerder bij Columbia Records (de platenmaatschappij van Bob Dylan) een spoken word-album had opgenomen met de titel 'I am the Greatest!':

'This kid fights great
He's got speed and endurance
But if you sign to fight him
Increase your Insurance!'

Het was een voorloper van de manier waarop hij in het daarop volgende decennium zijn tegenstanders ook verbaal te lijf ging. Op hetzelfde album vinden we een cover van 'Stand by me' van Ben E. King, volgens Rolling Stone 'redelijk', maar 'vol overtuiging' gezongen. Diezelfde overtuiging bracht hem ook naar Broadway, waar hij een rol zong in de musical Buck White (7 shows in december 1969), of naar de hoofdrol in zijn eigen biopic The Greatest (1977); want wie kon Ali beter spelen dan Ali? Will Smith deed een verdienstelijke poging in Ali (2001) van Michael Mann en hield er een Oscarnominatie aan over.

Die verbale Ali-shuffles waartoe hij in staat was, maken van de huidge generatie sporthelden een bleek stelletje figuranten. Kijk op YouTube het interview met David Frost uit 1974, aan de vooravond van The Rumble in the jungle er maar eens op na: 'I done wrestled with an alligator, I done tussled with a whale; handcuffed lightning, thrown thunder in jail; only last week, I murdered a rock, injured a stone, hospitalised a brick; I'm so mean I make medicine sick.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden