BESCHOUWING

Muggen, vogels, zeewier en andere beren op de weg

Schaatser Hilbert van der Duim struikelde over vogelpoep, de olympische Holland Vier werd geplaagd door zeewier. En het mislukte WK judo van Henk Grol werd zaterdag ingeleid door een muggebult. Over excuses in de sport - en wat ervan waar is.

Henk Grol (blauw) streed gisteren tegen de Azerbeidzjaanse Elkhan Mammadov.Beeld anp

Henk Grol en de muggebeet

Liever had Henk Grol stilgehouden welke reden er volgens hem achter zijn mislukte WK schuilging. De judoka was er eerlijk over in Tsjeljabinsk. Hij vond het te gênant om te moeten vertellen dat een muggebeet zijn voorbereiding op het toernooi in het honderd had gestuurd.


Het hoge woord kwam er schoorvoetend uit bij Grol en zijn coach, Maarten Arens. Zij begrepen ook wel dat 'het verhaal' tot vragende blikken zou leiden. Een sporter die zichzelf niet verantwoordelijk houdt voor zijn nederlaag, wordt vanzelf met argwaan bekeken.


De drievoudige vice-wereldkampioen leek zich te schamen voor wat hem was overkomen. Arens en hij hadden de insectensteek bewust stilgehouden, ook om de concurrentie niet in de kaart te spelen. 'Een mug jongens, kom op', zei Arens, alsof hij het zelf evenmin kon geloven.


In de nacht van woensdag op donderdag had Grol nachtelijk bezoek gekregen in het Markstadt-hotel. Vermoedelijk een mug - misschien een horzel - was op zijn rechter onderbeen geland. Grol krabde en krabde, net zo lang tot een wond van haast kraterachtige proporties was ontstaan - de verslaggevers mochten er zaterdag met eigen ogen naar kijken.


Na overleg met de teamarts werd tot ingrijpen besloten, de medische geschiedenis van de judoka indachtig. Grol geldt als hypergevoelig waar het wondjes, infecties en besmettingen betreft - het is een bekend probleem in zijn familie, zei Arens. Hij mijdt sauna's en bubbelbaden, omdat de kans groot is dat eventuele wondjes geïnfecteerd raken. Naar het buitenland gaat uit voorzorg altijd een extra voorraad antibiotica mee.


Die reisapotheek werd twee dagen voor zijn WK aangewend om hem op de been te houden. Maar de drie dagelijkse pillen amoxicilline/clavulaanzuur bleven niet zonder gevolgen. Grol raakte aan de diarree en hield, zei hij, niets meer binnen. Drie kilo viel hij af, op een totaal van bijna 100. Volgens Arens had hij nog koorts toen hij zich op zijn eerste partij voorbereidde.


Maanden van trainen waren in twee dagen tijd 'door de plee gespoeld', zei Grol. Bovendien kwam hij door een worp van de Rus Khaibulaev in de kwartfinale op zijn rechterknie terecht. Het was hetzelfde been dat door de mug was geattaqueerd, de binnenband van die knie had hij vijf jaar geleden gescheurd bij de WK in Rotterdam. Van normaal lopen, laat staan judoën zoals hij zou willen, was zaterdag dan ook geen sprake meer.

Beeld Foto Twitter Grol

Hilbert van der Duim en de vogelpoep

Hilbert van der Duim zag de wachtende journalisten al voor zich. De schaatser had door een val op de slotafstand de Europese allroundtitel van 1981 verspeeld en kleurrijk als hij was, zocht hij naar een onalledaags excuus om die deceptie te verklaren. Zeggen dat hij te weinig concentratie had kunnen opbrengen, wat zijn teleurstellende 10 kilometer eigenlijk verklaarde, wilde hij niet.


Van der Duim had zijn smoes snel paraat. Hij wist dat er in het IJsselstadion in Deventer nogal wat vogelpoepvlekken op het ijs zaten: meeuwen scharrelden er graag rond tussen de achtergelaten brood- en patatresten. Het zou, dacht de schaatser, een ideaal excuus zijn om zijn buiteling te verklaren. In een flits kwam het in hem op, vertelde hij jaren later in de Volkskrant. 'Nooit gedacht dat het zo'n impact zou hebben.'


De media namen zijn excuus over, zonder aan die lezing te twijfelen. De Europese titel ging naar Sjøbrend, die drie weken later ook de wereldtitel cadeau kreeg, toen Van der Duim op de vijf kilometer een rondje te vroeg finishte. Van der Duim hield het vogelpoepverhaal nog jaren in stand, tot in zijn biografie aan toe. Dat iedereen erin was getrapt, had hij nooit verwacht: 'Ieder weldenkend mens weet toch dat je met een schaats zelfs door een koeienvlaai snijdt?'

Hilbert van der Duim (links) tijens de EK allround in Deventer in 1981.Beeld HH

Vier zonder stuurman en het wier

De tranen stonden Mark Emke nog net niet in de ogen. Zijn boot, de vier zonder stuurman, werd bij de Olympische Spelen van Peking uitgeschakeld in de halve finale. En de coach wist een ding zeker: aan de prestatie van zijn roeiers kon het niet liggen.


Emke had wel een vermoeden wat de trage eindtijd zou kunnen verklaren. De Chinezen waren in het Shunyi Rowing Park al dagen in de weer geweest met het knippen van de waterplanten op de oproeibaan. Het gevolg: stukken wier dreven er in de rondte. De Holland Vier kreeg van de organisatie zelfs een duiker aangeboden die de baan voor hun halve finale uitkamde.


Het kon de mislukte race van Gijs Vermeulen, Matthijs Vellenga, Jan-Willem Gabriëls en Geert Cirkel niet voorkomen. De geëmotioneerde Emke bleef erbij: 'Er moet troep aan de vin zijn gaan hangen die voor vertraging zorgde. Maar bewijs dat maar eens.'


Ook de roeiers begrepen er weinig van. De ergometers sloegen de volgende dag diep in het rood, wat volgens hen bewees dat er met hun conditie niets aan de hand was. 'We waren compleet verbijsterd', zou Gabriëls later in deze krant zeggen.


Toch verwierp hij de theorie van zijn coach. Als je geen wier onder je vin vandaan trekt, moet je het ook niet als oorzaak aanwijzen, vond hij. 'Dat levert voetbalpraat op als: de scheidsrechter floot slecht of de bal was zacht.'

De Holland Vier uitgeschakeld op de Spelen van 2008.Beeld Foto ANP

Nicolien Sauerbreij en de verkeerde wax

Nicolien Sauerbreij rekende erop dat ze zou glijden. Waarom had ze anders haar snowboard laten waxen door materiaalman Björn Ostermann? Het liep anders. Alsof er een handrem op haar board was gezet, zo traag ging ze naar beneden bij de Winterspelen van Salt Lake City in 2002. Ze kon haar 24ste plaats maar moeilijk verklaren: in wereldbekers behoorde ze geregeld tot de toptien.


Het was haar vader en coach Maarten die de snowboardster de ogen opende. Hij suggereerde dat haar board misschien wel met de verkeerde soort wax was behandeld. Toen ze de videobeelden had teruggezien, moest ze zelf ook die conclusie trekken.


Dat ze bij een trainingsrun op haar tweede board sneller had gegleden dan met haar eerste keus, was achteraf verdacht. En het feit dat een Oostenrijkse concurrente seconden had verspeeld door een valpartij en toch gelijk met Sauerbreij eindigde, vormde voor haar het definitieve bewijs. 'Dan is er iets mis met de wax.'


Het prepareren van hun materiaal is een delicaat proces, dat snowboarders niet graag uitbesteden. Achteraf gaf Sauerbreij toe dat ze te goed van vertrouwen was geweest door de klus te gunnen aan Ostermann.


Ze werd nog jarenlang beschimpt om 'het waxverhaal', vertelde ze. Mensen weigerden te geloven dat haar geen blaam trof bij haar mislukte afdaling. Dezelfde fout maakte ze in elk geval niet nog eens: bij de Spelen van 2010 gleed ze soeverein naar het olympisch goud op de parallelreuzenslalom.

Sauerbreij wordt 24ste bij de Spelen in 2002.Beeld ANP

De PDM-wielerploeg en de bedorven kip

Prestaties Door Manipulaties. Pills, Drugs and Medicine. De PDM-wielerploeg stond er al niet erg goed op bij de wielervolgers toen tijdens de Tour de France van 1991 een volgende affaire uitbrak die een kwade reuk over de renners verspreidde.


Bij het Nederlandse team was sprake van een ernstige voedselvergiftiging, beweerde de ploegleiding bij hoog en bij laag. Het lag aan de kip die de renners te eten hadden gekregen. Hoe het kon dat het personeel niets mankeerde terwijl ze hetzelfde te eten hadden gehad, bleef een raadsel.


Dat de renners er verre van fris uitzagen, leed geen twijfel. Ze doolden ziek door het hotel en speelden op de fiets niets meer klaar. Uiteindelijk verdween de voltallige ploeg geradbraakt uit de Tour, een jaar voordat de sponsor het definitieve einde aankondigde.


Met bedorven kip had de Tour van 1991 niets te maken. De boosdoener bleek te luisteren naar de naam Intralipid. Dat legale bijvoedingsmiddel werd niet in de koelkast vervoerd, maar reisde in de hotsende, soms snikhete ploegleiderswagen mee. De inhoud raakte ervan over de kook en een kotszieke ploeg was het overduidelijke gevolg.

Erik Breukink stapt in 1991 met de PDM-ploeg uit de Tour.Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden