‘Mooier afscheid is niet denkbaar’

Drie dagen in het jaar is het Sjûkelân heilige grond. Dan spelen er geen kinderen op het grasveldje aan de Sjaardemastraat in Franeker, maar staat er voor kaatsers het theater van hun dromen....

Van onze medewerker Rob Kramp

Op die dag is het Sjûkelân traditioneel de gastheer voor de PC, de hoogmis in het kaatsseizoen. De PC (permanente commissie) winnen en uitgeroepen worden tot koning (beste speler) is het hoogst bereikbare in de oeroude volkssport. Elke kaatser wil een Hotze Schuil, uitgeroepen tot beste kaatser van de 20ste eeuw, worden of een Sake Saakstra, de enige Fries die in de jaren tachtig de PC vijf jaar achtereen op zijn naam schreef.

Kaatsen wordt gespeeld door parturen (teams) van drie man. Het is een soort tennis op een veld van 61 bij 32 meter. De telling is vrijwel identiek: in tennis 15-30-40-game, in kaatsen 2-4-6-earste. Er wordt gespeeld om zes earsten (games).

De opslager (serveerder) slaat een soort golfbal gevuld met koeharen met blote hand naar het perk (19x5 meter) van de tegenstander, waarin twee man met elk één handschoen aan de bal proberen te retourneren. Een ace heet een zitbal. De scores worden opgehangen aan palen, de hang of de telegraaf in de Friese volksmond.

Op de zonovergoten 154ste PC is het knusse stadionnetje al bij de eerste wedstrijd om half tien met 9000 man uitverkocht. Het wordt een lange zit, tot tegen achten, maar geen mens die zich verveelt. De PC is veel meer dan een kaatswedstrijd. Het is een reunie, en een bedevaartsoord voor Friezen in landen als de VS en Australië, die jaarlijks de pelgrimstocht naar Franeker ondernemen.

Op het feest van de herinneringen en herkenning doen de beste 48 kaatsers, verdeeld over 16 parturen, een gooi naar de felbevochten overwinning. Het is warm, tegen de 30 graden. Tot de finale worden er twee wedstrijden tegelijkertijd afgewerkt.

Door een wrede speling van het lot staan de finalisten van het vorig jaar in de eerste ronde tegenover elkaar. Het wordt de thriller van de dag die op de laatste bal beslist wordt door titelverdediger Johan van der Meulen. ‘Alles oan é hang op é PC’, grijnst de winnaar, die in de halve finale wordt uitgeschakeld.

In de eindstrijd gaat de overwinning naar het partuur Jochum Bouma. Voor hem en Douwe Groenendijk betekent de zege hun eerste in de PC. Voor de laatste man van het trio, Auke van der Graaf, wordt het zijn vierde titel. Tien jaar geleden behaalde hij zijn eerste. ‘Een mooier afscheid is niet denkbaar. Dit was mijn 13de en laatste PC’, zegt de 30-jarige kaatser uit Berlikum. ‘Ik ben een eigen bedrijf begonnen en heb geen tijd meer voor topsport.’

De basis voor zijn vierde overwinning vindt Van der Graaf in het stabiele karakter zijn team. ‘Als we moesten wisselen van plaats, deden we dat zonder kwade gezichten. We bleven geconcentreerd.’

In de finale geeft de opslag de doorslag. ‘In de perken stond de zon laag. Daar was niet veel te beginnen.’ Van der Graaf werd één keer koning, in 1999. Die titel gaat woensdag naar zijn één jaar jongere ploegmakker Douwe Groenendijk uit Heerenveen. Als hij op het podium de zilveren koningsbal krijgt omgehangen, schiet hij pardoes vol.

Met Van der Graaf nemen er woensdag nog drie kopstukken afscheid. Chris Wassenaar (3x winst, 2x koning), Klaas Berkepas (1x winst) en Simon Minnesma (1x winst, 1x koning). De drie worden minutenlang toegejuicht. Ze zijn voor eeuwig helden in de kaatssport.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden