ANALYSE

Moet de bondscoach weg?

De KNVB zette alles op alles om Guus Hiddink binnen te halen als bondscoach. Het maakt een ontslag moeilijk. Maar als hij zelf besluit op te stappen, zou niemand hem tegenhouden.

Beeld anp

Moet Guus Hiddink weg? Wie Oranje ­beziet met het opportunisme van de waan van de dag, zal ­meteen met 'ja' ­antwoorden. Het spel van het Nederlands elftal lijkt nergens op en het is de vraag of de nummer 3 van het laatste WK straks bij de ­beste 24 van Europa hoort en het EK haalt. Dat is een gotspe voor voetballand Nederland.

Het Nederlands elftal voetbalt zoals zijn bondscoach de nederlagen analyseert. In abstracte zinnetjes, met termen als 'energie afhalen', de wedstrijd 'conditioneren' of 'neutraal maken'. Hiddink is zichtbaar ontdaan door de teloorgang, alsof hij nauwelijks beseft wat hem overkomt. Met een rood aangelopen hoofd verliet hij maandag het stadion in Reykjavik, na de 2-0 tegen IJsland.

Hiddink was altijd een beetje zo, qua praten. Hij geldt ook als een mindere trainer dan bijvoorbeeld Louis van Gaal, maar hij blonk doorgaans uit als coach. Hij kon een gemotiveerd team neerzetten. Zelfs die status is nu onderhevig aan slijtage: geen samenhang in het voetbal van Oranje, geen scherpte, ogenschijnlijk geen strijdplan.

Voorbereiding

Neem die domme goals tegen, telkens in de openingsfase. Je kunt dan wijzen naar ­falende spelers, zoals hij deed, je kunt het ook zoeken in de voorbereiding. In die zin is zijn werkwijze in flagrante tegenstelling met de methode-Van Gaal, die alles tot in elk detail had doorgesproken, per linie zelfs.


In feite smeken de spelers, hoe ervaren ook, om de sturing die Hiddink ze niet geeft. Van Gaal en Hiddink waren leraar vroeger. Van Gaal is een baas, terwijl Hiddink een schoolvoorbeeld is van de democratisering uit de jaren zeventig. Bij de oplossing van het ruzietje tussen Van Persie en Huntelaar, dat in zekere zin symbolisch is voor de overlegstructuur, bagatelliseerde Hiddink het ­verzoeningsgesprek van een kwartier, terwijl de spelers een staaltje muiterij vertoonden dat onder Van Gaal niet voorkwam.


Van Gaal verbouwde Oranje tot een imposant fort met verdedigingsgracht. Alle soldaten waren tot de tanden toe bewapend. ­Hiddink laat de ridders een beetje lummelen tussen de kantelen, terwijl hij de brug over de gracht heeft vergeten op te halen.

Beeld anp

Moet Hiddink derhalve weg?

De KNVB zal de prestaties sneller dan normaal evalueren, stelde directeur betaald voetbal Bert van Oostveen dinsdag. Ook hijzelf is in een moeilijk parket verzeild geraakt. Met een ontslag desavoueert hij zichzelf en zijn organisatie. De KNVB moest en zou ­Hiddink aantrekken, terwijl Ronald Koeman beschikbaar was. Aan zijn hand mochten Blind en nieuweling Van Nistelrooij meelopen. Het mislukken van Hiddink betekent indirect het ­falen van Blind, die al veel verantwoordelijkheid draagt, en toont tevens de onhandigheid van het besluit Blind reeds vast te leggen als bondscoach voor de periode 2016-2018. Het vervroegd doorschuiven van Blind is een geforceerde oplossing, want de KNVB achtte hem een paar maanden geleden nog niet ver genoeg. Afkopen is een dure grap.

Beeld anp

Maar moet Hiddink nu weg of niet?

Hiddink had gedacht na het WK aan een mooie klus te beginnen, zijn laatste misschien. Oranje behaalde echter onverwacht brons en het vervolg kon alleen tegenvallen. De ervaren spelers zijn tweede en derde van de wereld geweest. Bert van Marwijk en Van Gaal goten de kwaliteiten van de spelers in een korset van tactische discipline. Ze lopen nu in een broekje met kapot elastiek.


Het is moeilijk weer opnieuw te beginnen, hoe goed de bedoelingen ook zijn. Sneijder was voor het WK nog één keer opgelapt door de strengheid van Van Gaal. Nu lijkt de koek op. Wie zijn de vervangers? Er is best talent, maar dat heeft moeite de laatste stap naar de top te zetten. Van Gaal zag dat gebrek aan kwaliteit en vertimmerde Oranje tot een counterploeg. Hiddink schippert tussen ­systemen en wijze van aanpak. De IJslandse bondscoach Lagerbäck toonde zich blij met de 4-3-3 van Oranje, die, als het niet loopt, vrij gemakkelijk te verdedigen is.

Beeld anp

Dus Hiddink moet weg?

Als hijzelf daartoe besluit, zal niemand hem tegenhouden. Het is anderzijds interessant om te zien of spelers en staf samen een crisis kunnen bezweren, zeker nu de internationals zich schuldbewust tonen. De KNVB haalt geweldig veel overhoop met een ontslag, ook in financiële zin. Het speelschema biedt bovendien voldoende kans op herstel.

Hiddink refereerde aan zijn beroerde start in 1995, tijdens zijn eerste periode als bondscoach, toen hij vier van zijn eerste vijf duels verloor en zich pas via een play-off voor het EK plaatste. Wie zegt dat een herhaling onmogelijk is? Na het duel met Letland, op 16¿november, is er pas op 28 maart weer een kwalificatieduel. Wie weet hoe de situatie dan is. Als de waan van de dag is verdwenen, blijkt misschien dat blijven toch aantrekkelijker is dan gaan.

Een rondje langs de velden: wat vinden de kenners?

Bert van Oostveen, directeur betaald voetbal KNVB
'Waar we de vorige nederlagen als een incident hebben betiteld, begint het nu een structureel karakter te krijgen. We zullen sneller evalueren dan gebruikelijk. We hebben slechts 3 punten uit 3 duels. Dat past niet bij het Nederlands ­elftal.'

Aad de Mos, oud-trainer en analyticus
'Als ik Bert van Oostveen was, zou ik vragen: Guus, zie je het nog zitten? Hoe hij er op de bank bij zit, in de interviews na afloop: ik zie een gelaten coach. Guus was vroeger goed in de zaken benoemen. Dat lukt hem niet meer. Na de duels met Tsjechië en ­IJsland belandde hij in een doolhof van zijn eigen antwoorden, die nergens op sloegen. Ik denk dat hij de klus heeft onderschat. Er zit veel onvrede in de spelersgroep, dat kun je duidelijk zien.'

Sören Lerby, voormalig Deens international
'Of ik verrast ben door deze start van de EK-kwalificatie? Ik was verrast met wat Oranje ­tijdens het WK heeft laten zien. Nu hebben de spelers weinig vakantie gehad en wordt er meteen een hoop verwacht. Dan helpt het als je eens een wedstrijd wint.'

Mario Been, oud-coach van Feyenoord en Genk
'Ik mis vooral karakter op het veld, iets dat de nu gestopte Dirk Kuijt wel bracht en iets wat je terugzag bij Ron Vlaar, onze beste verdediger, die nu geblesseerd is. Ik hoor Robben en Van ­Persie roepen dat het zo niet kan en dat het allemaal beter moet. Juist hen heb ik niet gezien tegen IJsland. De grote jongens moeten opstaan. En er mag wat meer beleving te zien zijn. Deze groep kan toch niet verzadigd zijn.'

Ronald de Boer, oud-international, werkzaam bij Sky Sports
'Hiddink heeft een geweldige carrière gehad, maar hij is 67 en zijn opvattingen zijn verouderd. Hij heeft geen speelplan en neemt de jongens niet bij de hand. Er was al kritiek op zijn aanstelling. Ronald Koeman stond klaar om het over te nemen en hij was een betere kandidaat. Koeman heeft bij Feyenoord laten zien dat hij met jonge jongens kan werken en hun mentaliteit begrijpt.'

Rinus Israel, oud-international
'Ik had niet verwacht dat we zo diep zouden zinken. We komen ­alleen goed voor de dag als de tegenstander het spel wil maken, waardoor wij kunnen profiteren van de ruimten die op het veld ontstaan. Zelf slagen we er niet meer in het spel te maken en dat is treurig. En De Vrij en Martins Indi maken elke wedstrijd een cruciale fout. Het is te hopen dat Vlaar snel terug is en daar moet Douglas (de genaturaliseerde Braziliaan, red.) misschien wel een kans naast krijgen. En Nigel de Jong, kan dat nog wel? Die lijkt me een ietsiepietsie te traag.'

Gertjan Verbeek, oud-coach van Heerenveen en AZ
'Oranje is geen team, dat is ­duidelijk. En dat is de verantwoordelijkheid van Hiddink. Of hij de juiste keuze was? Het is niet alsof we er ineens niets meer van kunnen. Veel jonge internationals hebben een ­bepaalde onrust in zich. Die hebben in korte tijd, met heel weinig ­vakantie, veel meegemaakt. Ze zoeken naar hun vorm.'

Hans Kraay senior, oud-coach van Ajax en Feyenoord
'Ik zie geen harmonie in het elftal, dat vind ik het opvallendste. Bij deze resultaten wordt altijd eerst het pistool gericht op de trainer, terwijl dat lang niet altijd terecht is. Eerlijk gezegd verwacht ik, Guus kennende, dat hij de eer aan zichzelf houdt. Hij is een reële man die ziet dat de samenwerking met deze jongens niet is geworden wat hij ervan had gehoopt. De KNVB moet hem ook vragen of de animo er nog is bij hem, want daar twijfel ik aan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden