Mocht Syrië naar WK gaan, wíl Malki dan wel de kleuren van 'Team Assad' verdedigen?

In 2011-2012 scoorde hij 25 keer voor Roda JC: Sanharib Malki, 33 en Syriër. En ook al zit hij nu zonder club, hij blijft dromen van het WK. Terecht, want Syrië kán zich nog plaatsen. Alleen die burgeroorlog...

Sanharib Malki. Beeld John van Hamond / de Volkskrant

Sanharib Malki heeft zijn jas nog aan als hij thuis in het Vlaamse Asse op zoek gaat naar een Arabische televisiezender. Het is donderdagmiddag, iets voor half drie. Hij is gehaast teruggekeerd van de training bij Roda JC om het WK-kwalificiatieduel tussen Syrië en Australië te kunnen zien. Zijn geboorteland mag dan verscheurd zijn door een burgeroorlog, het voetbal gaat gewoon door.

De 'thuiswedstrijd' tegen Australië wordt gespeeld in Maleisië, omdat de situatie in Syrië niet veilig is. Op tv is een zee aan gele stoeltjes te zien. Alleen op de hoofdtribune zit een plukje toeschouwers. Mocht Syrië de play-offs (twee duels) van Australië winnen, dan wacht nog één barrage: tegen de nummer 4 uit de Midden- en Noord-Amerikaanse kwalificatiegroep. Wint Syrië die ook, dan kwalificeert het zich voor het WK in Rusland. Dat zou voor het eerst in de historie zijn.

Malki zoekt donderdag de juiste tv-zender voor Syrië - Australië (1-1). Beeld John van Hamond / de Volkskrant

Er is geprobeerd het eerste duel tegen Australië te spelen in buurland Libanon, zodat Syrië in elk geval gesteund zou worden door zijn supporters. Maar volgens Malki zat niemand op een dergelijk explosief duel te wachten. 'De autoriteiten vreesden voor onlusten tussen pro- en anti-Assad aanhangers'. Zo komt het dat het nationale team de belangrijkste wedstrijd van het jaar afwerkt op 8.000 kilometer van Damascus.

Malki heeft 29 interlands voor Syrië gespeeld, maar sinds deze zomer zit hij zonder club. Een jaar Qatar, bij Al-Wakrah, was goed voor het geld, niet voor de sportieve ambities. Hij wijst lachend op de buik van zijn zwangere vrouw: 'De baby zal me er later dankbaar voor zijn.'

Nu hij geen club heeft, koos de bondscoach voor een andere spits. Sinds drie weken traint Malki mee bij zijn oude club Roda JC. Behalve de hoop op een contract is het voor hem ook een manier om weer fit te geraken, mocht Syrië het WK halen.

Acteren op het hoogst denkbare podium, het is een droom van Sanharib Malki. Maar er is ook een keerzijde. Onder het bewind van de Syrische president Bashar al-Assad sloeg in vijf jaar de helft van de bevolking op de vlucht. Een half miljoen Syriërs kwam om in de burgeroorlog. Wil Malki wel de kleuren van 'Team Assad' verdedigen?

Marie Nane, zijn Limburgse vrouw, heeft Syrische hapjes op tafel gezet. 6 jaar was Malki toen zijn ouders, behorend tot de Aramese christenen, een minderheid in Syrië, naar België vluchtten. Hij kwam terecht in Jette, een deelgemeente van Brussel, waar een Aramese enclave huist. Royale Union Saint-Gilloise herkende in hem een talent. Via Roeselare, Germinal Beerschot en Sporting Lokeren belandde Malki bij Roda JC, waar hij in zijn eerste seizoen 25 doelpunten maakte. Dat is zelfs clubicoon Dick Nanninga nooit gelukt.

De successen in Kerkrade leverden Malki de bijnaam de 'Tank van Damascus' op. Hij heeft er dubbele gevoelens bij. 'Als spits ben ik strijdlustig. In die zin past het wel bij me. Maar in die tijd begon ook de oorlog in Syrië. Daarom is het een beetje wrang. Bovendien: ik kom helemaal niet uit Damascus, maar uit Al Qamishli, vlakbij de Turkse grens.'

'Als spits ben ik strijdlustig. In die zin past de bijnaam Tank van Damascus wel bij me. Maar in die tijd begon ook de oorlog in Syrië. Daarom is het een beetje wrang.' Beeld John van Hamond / de Volkskrant

Wereldoorlog

Malki voelt zich in de eerste plaats Belg, daarna Aramees en daarna pas Syriër. Van zijn eerste zes levensjaren in Al Qamishli herinnert hij zich nauwelijks nog iets. Op zijn 20ste werd hij geselecteerd voor een oefenwedstrijd van België onder 23 jaar tegen Malta. Toch koos hij voor Syrië, omdat hij geen vertrouwen voelde van de Belgische bondscoach.

Achteraf bezien is dat een juiste beslissing geweest, zegt hij. 'België had een heel sterke lichting. Ik weet wat ik kan, maar ook wat ik niet kan. Het zou me nooit zijn gelukt om daar tussen te komen.'

Tegelijk met zijn interlandcarrière begon de burgeroorlog, al vindt hij dat zelf een veel te simpele benaming. 'Het is een wereldoorlog, uitgevoerd op het grondgebied van Syrië.' Vanwege het jarenlange conflict heeft hij geen van zijn 29 interlands op zijn geboortegrond kunnen spelen.

Teheran, 2013. Sanharib Malki wint een kopduel tijdens Syrië - Singapore (4-0) voor de Azië Cup. Beeld afp

Maar wat graag was hij er ook in de wedstrijd tegen Australië bij geweest. Zijn plek is ingenomen door Omar al-Somah, een spits die in Saoedi-Arabië speelt. Uitgerekend die scoorde in de beslissende poulewedstrijd tegen Iran in de 93ste minuut de gelijkmaker, waardoor Syrië nog steeds mag dromen van het WK.

Voorbeeldfunctie

Vanaf de bank ziet Malki dat Syrië de betere ploeg is. Tijdens de wedstrijd verschijnt regelmatig, onder in beeld, een plein in Damascus waar duizenden mensen op een groot tv-scherm naar de wedstrijd kijken. Voetbal verbroedert, zo lijkt de boodschap. Het is ook wat Malki zegt. 'In het nationale team spelen jongens met allerlei religieuze achtergronden. We zijn een voorbeeld voor het land.'

De Belgische krant De Standaard berichtte vorige week over een onderzoek van journalist Annas Ammo. Die kwam na maandenlang onderzoek tot de conclusie dat 38 profvoetballers door het regime zijn gedood of gemarteld. Het onderzoek bevat ook getuigenissen van sporters en artiesten die verplicht werden tot stembetuigingen voor Assad. Hij zou het voetbal willen gebruiken voor de boodschap dat hij een correcte leider is die niets anders heeft gedaan dan zijn volk beschermen tegen IS.

Malki en zijn vrouw Nane kijken de wedstrijd Syrië - Australië. Beeld John van Hamond / de Volkskrant

Leugens

Onlangs keerden Omar al-Somah en Faris Al Katib, de twee beste spelers van Syrië, na een boycot terug in het nationale team. Ze boden hun excuses aan voor hun afwezigheid en werden in genade aangenomen.

Malki kan zich niet voorstellen dat dit onder druk is gebeurd van Assad. 'Als een voetballer niet wil spelen, wendt hij een blessure voor. Zo moeilijk is dat niet. Ik kan me niet voorstellen dat ze op de een of andere manier gedwongen zijn. Er wordt zoveel gezegd. Er is ook ergens geschreven dat ik niet meer voor Syrië wil uitkomen vanwege Assad. Allemaal leugens.'

Lange tijd liet Malki zich niet uit over de oorlog in zijn land. 'Ik wist er te weinig van.' Nu volgt hij alle nieuwszenders die er zijn. Niet alleen de westerse, maar ook de Arabische, om 'een zo compleet mogelijk beeld te krijgen'.

Hij is duidelijk: 'Ik denk dat Syrië Assad nodig heeft. Ik ben geen groot aanhanger van hem, maar ik loop ook niet blind achter zijn tegenstanders aan. In mijn ogen wordt Assad bewust slecht afgeschilderd door mensen die daar belang bij hebben.'

Propaganda

Terwijl Australië tegen de verhouding in op 1-0 is gekomen en Syrië jacht maakt op de gelijkmaker, volgt een lang betoog van Malki. Soms in het Nederlands, en als hij er niet helemaal zeker van is of zijn boodschap goed aankomt, schakelt hij over op Engels.

Het woord 'propaganda' valt vaak. 'Weet je nog waarom Amerika in 2003 Irak binnenviel? Precies, vanwege massavernietigingswapens. Die zijn nooit gevonden, maar het was wel de rechtvaardiging voor een oorlog waarbij honderdduizenden mensen zijn gesneuveld. Daarom zeg ik: je moet niet zomaar alles klakkeloos aannemen wat wordt gezegd. In mijn optiek draait deze oorlog in werkelijkheid om olie en grondstoffen.'

Door de 1-0-achterstand tegen Australië lijkt het WK verder weg dan ooit voor Syrië, maar in de slotfase krijgen 'de Rode Adelaars' een penalty. Vanaf elf meter schiet Al-Somah, zijn rivaal voor de spitsposite, raak. Op de bank slaakt Malki een kreetje. Er gloort weer hoop voor hem en zijn vaderland. Dinsdag (11.00 uur Nederlandse tijd) volgt de terugwedstrijd.

Mocht het zover komen dat Syrië het WK haalt, heeft Malki er ooit aan gedacht om te bedanken om te voorkomen dat hij als pr-instrument van Assad wordt gebruikt? Beslist schudt hij zijn hoofd.

'Als hij ons elftal echt zo belangrijk had gevonden om een boodschap mee uit te dragen, had Assad wel voor betere omstandigheden gezorgd.' Beeld John van Hamond / de Volkskrant

'Iedereen heeft het maar over politiek, maar geloof me: Assad interesseert zich helemaal niet voor voetbal. Als hij ons elftal echt zo belangrijk had gevonden om een boodschap mee uit te dragen, had hij wel voor betere omstandigheden gezorgd. We dragen kleding van een tweederangs merk, trainen op gras dat zo hoog is dat de bal er in verdwijnt en hebben niet eens een kok als we in het buitenland zitten. Soms moeten we naar de McDonald's omdat het eten niet goed is.'

Hij kijkt vooral naar zijn carrière. 'Ik ben 33, dit is mijn laatste kans om ooit op een WK te spelen. Die wil ik niet voorbij laten gaan door politieke statements.'

Hij vertelt over Ryan Babel, met wie hij in Turkije, bij Kasimpasa, samenspeelde en die vorige week weer werd opgeroepen en ook speelde voor Oranje. 'Denk je dat hij is teruggekeerd voor de koning? Welnee, hij speelt voor zichzelf en voor de supporters. Zo is het bij mij ook. Assad speelt in het hele verhaal geen enkele rol.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.